Đại biểu: Giá nhà ở xã hội phải tính tới khả năng chi trả của người lao động
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh cho rằng “phù hợp” trong phát triển nhà ở xã hội phải được hiểu là phù hợp với khả năng chi trả của người lao động, không chỉ với chi phí đầu tư.
Chiều 21/08, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Nhà ở xã hội là một trong những nội dung được nhiều đại biểu đề cập, từ giá bán, tiền thuê, cách xét hồ sơ đến việc xác định đúng người được hưởng chính sách.
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh (TP Đà Nẵng) cho biết thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện khoảng 9 triệu đồng/tháng, tại nhiều địa phương chỉ 6-8 triệu đồng. Trong khi đó, một căn nhà ở xã hội khoảng 50 m2 mở bán đầu năm nay có giá trên 1 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 năm thu nhập của người lao động.
Giá thuê khoảng 5 triệu đồng/tháng cũng là khoản không nhỏ với nhóm thu nhập này. Bà Linh vì vậy đề nghị việc xác định giá bán, giá thuê phải tính tới khả năng chi trả thực tế của người lao động.
Theo đại biểu, dự thảo hiện có 4 công thức tính giá thuê tại các Điều 37, 43, 49 và 69 nhưng đều xuất phát từ chi phí đầu tư. Chưa có công thức nào đặt khả năng chi trả của người thuê làm điểm xuất phát.
Bà dẫn Nghị quyết 21-NQ/TW yêu cầu phát triển nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp và cho rằng chữ "phù hợp" cần được hiểu là phù hợp với khả năng chi trả, không chỉ với chi phí đầu tư.
Ngoài giá nhà, bà Linh đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội. Thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh việc chứng minh thu nhập và chờ xét hồ sơ còn phức tạp, kéo dài, trong khi pháp luật chưa quy định thời hạn cụ thể.
Dự thảo hiện giao Chính phủ quy định trình tự, thủ tục nhưng chưa đặt giới hạn thời gian ngay trong Luật. Đại biểu đề nghị bổ sung thời hạn xét duyệt, đồng thời khi số hồ sơ nhiều hơn số căn hộ thì phải có tiêu chí ưu tiên công khai để lựa chọn người mua, thay vì chỉ dựa vào bốc thăm.
Quan điểm về khả năng tiếp cận thực tế cũng được đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TPHCM) nhấn mạnh. Theo bà, nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện có bao nhiêu quỹ đất hay xây được bao nhiêu căn, mà là người lao động có thực sự mua, thuê hoặc thuê mua được một chỗ ở phù hợp hay không.
“Thước đo chính sách không chỉ là số dự án, số căn hộ được xây dựng mà là người dân có thực sự mua được, thuê được và an cư lâu dài hay không”, bà Trúc nói.
Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TPHCM) phát biểu tại Hội trường - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Bà Trúc cho rằng dự thảo đã xác định các nhóm được hưởng chính sách nhưng còn thiếu tiêu chí thống nhất để nhận diện người thu nhập thấp và trường hợp nhà ở cách xa nơi làm việc. Quy định xử lý vi phạm cũng đã có, nhưng khâu kiểm tra, sàng lọc từ lúc xét hồ sơ chưa rõ, có thể tạo kẽ hở để trục lợi.
Đại biểu đề nghị việc xác định thu nhập phải dựa trên tiêu chí khách quan, dễ kiểm chứng. Mức cụ thể có thể do Chính phủ quy định và điều chỉnh định kỳ theo tiền lương, giá cả. Theo bà, thủ tục có thể đơn giản hơn nhưng không thể giảm trách nhiệm kiểm tra, để nhà ở xã hội đến đúng người, đúng chỗ và đúng giá.
Làm rõ quyền lợi người mua và người ở chung cư cũ
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) đề nghị làm rõ luật áp dụng đối với từng loại giao dịch nhà ở. Theo ông, dự thảo Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản cùng điều chỉnh một số giao dịch mua bán, cho thuê, thuê mua, dễ dẫn tới cách hiểu khác nhau.
Một trường hợp được ông Thanh nêu là nhà ở hình thành trong tương lai. Dự thảo Luật Nhà ở có trường hợp không thực hiện bảo lãnh, trong khi Luật Kinh doanh bất động sản quy định cơ chế này.
Theo đại biểu, rủi ro của người mua nhà hình thành trong tương lai không thay đổi chỉ vì căn nhà nằm trong dự án có tên gọi khác. Vì vậy, cần xác định rõ từng loại giao dịch áp dụng luật nào và cơ chế bảo vệ người mua tương ứng.
Ông Thanh cũng đề nghị nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê phải được xác định trước khi doanh nghiệp quyết định đầu tư. Doanh nghiệp cần biết từ đầu phải dành bao nhiêu quỹ đất, thực hiện nghĩa vụ tại dự án, ở vị trí khác hay bằng tiền vì những yêu cầu này ảnh hưởng trực tiếp tới tổng vốn và phương án tài chính.
Với cải tạo, xây dựng lại chung cư, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) đề nghị có cơ chế để người thu nhập thấp không mất chỗ ở chỉ vì không đủ khả năng đóng góp kinh phí.
Theo dự thảo được bà dẫn lại, với chung cư cũ trước năm 1994, chủ sở hữu phải đóng góp kinh phí; nếu không đóng thì được bồi thường giá trị phần quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, với hộ thu nhập thấp, khoản bồi thường có thể không đủ để tạo lập chỗ ở mới.
Bà Nga đề nghị bổ sung một "lưới an sinh", như cho người dân tiếp cận nhà ở xã hội hoặc thuê, thuê mua với cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ địa vị pháp lý, mục tiêu hoạt động, nguồn vốn, nguyên tắc sử dụng tài sản, cơ chế đầu tư, kiểm toán, công khai và trách nhiệm giải trình của quỹ nhà ở, thay vì giao toàn bộ cho Chính phủ quy định.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
