Doanh nghiệp thủy sản đối mặt "bão" chi phí vì bất ổn Trung Đông
Theo VASEP, rủi ro an ninh tại khu vực Trung Đông khiến cước vận tải, phí bảo hiểm và phụ phí chiến tranh leo thang, gây sức ép lớn lên chuỗi cung ứng thủy sản.
Căng thẳng Trung Đông làm gia tăng rủi ro chuỗi cung ứng thủy sản - Ảnh minh họa
|
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lưu thông năng lượng và hàng hóa toàn cầu. Căng thẳng quân sự tại khu vực này đang tác động rõ rệt đến ngành thủy sản, trong bối cảnh nhiều tuyến vận tải trọng yếu đi qua Eo biển Hormuz - điểm trung chuyển chiến lược của thế giới.
Khi rủi ro an ninh gia tăng, nhiều hãng tàu buộc phải đổi hướng hoặc tạm dừng khai thác tuyến qua khu vực này, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí logistics tăng mạnh.
Theo VASEP, các hãng vận tải lớn như Maersk, Hapag-Lloyd và CMA CGM đã áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh, đồng thời hạn chế tiếp nhận container lạnh.
Chỉ trong vài ngày, cước vận tải từ châu Á sang Dubai gần như tăng gấp đôi. Chi phí logistics gia tăng nhanh chóng khiến giá thành xuất khẩu thủy sản bị đội lên, làm thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Không chỉ vận tải, bảo hiểm hàng hải cũng được siết chặt. Một số đơn vị tăng phí hoặc thu hẹp phạm vi bảo hiểm đối với tàu đi qua vùng Vịnh. Khi chi phí bảo hiểm quá cao, nhiều tàu buộc phải dừng khai thác, làm gián đoạn chuỗi cung ứng.
VASEP cho biết, thủy sản là nhóm hàng đòi hỏi điều kiện bảo quản lạnh nghiêm ngặt trong suốt quá trình vận chuyển. Khi hành trình bị kéo dài hoặc thiếu hụt container lạnh, chất lượng sản phẩm có nguy cơ suy giảm.
Trong khi đó, Trung Đông là thị trường tiêu thụ lớn các mặt hàng như tôm, cá hồi, cá ngừ. Việc vận chuyển bị hạn chế có thể dẫn tới tình trạng thiếu hàng cục bộ, gây biến động nguồn cung tại khu vực này.
Các số liệu thực tế cho thấy, những gián đoạn trong chuỗi vận tải quốc tế đang trực tiếp chuyển hóa thành rủi ro đối với chuỗi lạnh thủy sản, chỉ trong thời gian ngắn.
Kịch bản phục hồi và rủi ro kéo dài
Trong ngắn hạn, nếu căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt và điều kiện an ninh được cải thiện, các hãng tàu có thể từng bước khôi phục tuyến vận chuyển qua Hormuz, mở lại việc tiếp nhận container lạnh và giảm dần phụ phí rủi ro chiến tranh. Khi đó, chuỗi cung ứng thủy sản, đặc biệt với hàng đông lạnh, có thể phục hồi tương đối nhanh.
Ngược lại, nếu tình trạng rủi ro kéo dài, việc chuyển hướng hành trình có thể trở thành thông lệ mới. Phí bảo hiểm duy trì ở mức cao, phụ phí chiến tranh được giữ nguyên, trong khi năng lực vận chuyển container lạnh vào vùng Vịnh tiếp tục bị giới hạn. Khi đó, chi phí nhập khẩu thủy sản vào Trung Đông có thể duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, đồng thời lan sang các thị trường liên quan.
VASEP nhấn mạnh, căng thẳng tại Trung Đông cho thấy rủi ro địa chính trị có thể nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro chuỗi lạnh. Trước bối cảnh này, doanh nghiệp thủy sản cần chủ động đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tăng dự trữ tại các kho lạnh khu vực, ưu tiên hợp đồng vận chuyển dài hạn thay vì phụ thuộc vào thị trường giao ngay.
Bên cạnh đó, việc theo dõi sát diễn biến bảo hiểm hàng hải và chính sách của các hãng tàu được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động xuất khẩu.
Trong bối cảnh môi trường kinh doanh toàn cầu ngày càng bất định, năng lực quản trị rủi ro vận tải và bảo hiểm được đánh giá là yếu tố quyết định khả năng duy trì dòng chảy thương mại thủy sản, đặc biệt khi các điểm nghẽn chiến lược như Eo biển Hormuz liên tục đối mặt với nguy cơ mất an toàn.
|
Trung Đông là một thị trường tiềm năng đối với thủy sản Việt Nam. Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Trung Đông năm 2025 đạt 401 triệu USD, tăng 9.6% so với năm 2024. Tăng trưởng tập trung ở cá tra (175.9 triệu USD, tăng 18.6%), tôm các loại (54.5 triệu USD, tăng 19.9%) và nhóm cá khác (tăng 28.6%). |
Tùng Phong
