Đòn bẩy pháp lý cho VIFC-HCMC: Giải pháp từ dự thảo Luật Đô thị đặc biệt
TPHCM đang lấy ý kiến cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, trong đó điểm nhấn chiến lược là khung pháp lý cho Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC). Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch cơ quan điều hành, VIFC - HCMC, để mô hình này thực sự trở thành bệ phóng thu hút nguồn lực khổng lồ và bắt nhịp với xu hướng toàn cầu, bài toán đặt ra không chỉ là tháo gỡ các nút thắt hiện hữu mà còn phải tạo ra sự đột phá về thể chế, thiết lập cơ chế thử nghiệm Sandbox và mở ra những "luồng xanh" dẫn vốn an toàn cho nền kinh tế.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch cơ quan điều hành, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC - HCMC).
|
Trao quyền chủ động và giải phóng các điểm nghẽn thể chế
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ cụ thể hóa từ Nghị quyết 22 cùng các nghị định liên quan, qua đó phân quyền mạnh mẽ hơn cho TPHCM. Một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay là việc huy động vốn. Thành phố cần được trao quyền tự quyết cao hơn trong việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương ra thị trường quốc tế. Ở thời điểm hiện tại, khung pháp lý mới chỉ dừng lại ở trái phiếu xanh, trong khi các quy định cho trái phiếu hạ tầng hay trái phiếu chung vẫn còn vắng bóng và chưa xác định rõ thẩm quyền của Ủy ban nhân dân Thành phố. Việc bổ sung trọn vẹn quyền hạn này vào luật sẽ giúp VIFC thực sự trở thành một kênh dẫn vốn hữu hiệu.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng tháo gỡ bài toán về cơ chế tiền lương và hoạt động cho cơ quan điều hành trung tâm tài chính. Việc quy định "cơ chế thị trường" chung sẽ được thay thế bằng các chính sách đặc thù, rõ ràng hơn. Thông qua việc học hỏi mô hình thành công từ Dubai, dự thảo hướng tới việc cho phép cơ quan điều hành có quyền nhận vốn góp hoặc trực tiếp đầu tư vào các doanh nghiệp, từ đó giúp họ chủ động phát triển hệ thống hạ tầng và đa dạng hóa sản phẩm ngay trong trung tâm tài chính.
Mở rộng không gian cho Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox)
Để VIFC có sức hút thực tế, việc cho phép TPHCM thử nghiệm các mô hình kinh tế tài chính tiên tiến như tài sản số hay ngân hàng số là điều bắt buộc. Tuy nhiên, ranh giới vật lý hiện tại của trung tâm chỉ gói gọn trong khu vực 898 ha, tạo ra giới hạn không nhỏ cho mục tiêu thương mại hóa quy mô lớn.
Giai đoạn đầu, giải pháp được các chuyên gia đề xuất là triển khai thử nghiệm Sandbox trong phạm vi 898 ha này; khi các mô hình chứng minh được sự thành công, an toàn và ổn định, sẽ được nhân rộng ra toàn Thành phố.
Vì vậy, nội dung trao quyền thiết lập cơ chế Sandbox cần được đưa vào Luật Đô thị đặc biệt. Quá trình thiết lập cơ chế này sẽ phải trải qua sự tham vấn từ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế, đảm bảo việc thử nghiệm không gây hiệu ứng rủi ro dây chuyền cho hệ thống tài chính quốc gia. Về mặt lập pháp, luật hiện hành chỉ đóng vai trò xây dựng khung pháp lý bao quát, còn việc nghiên cứu và ban hành các quy định vận hành chi tiết nên được ủy quyền trực tiếp cho cơ quan điều hành VIFC nhằm tối ưu hóa tính linh hoạt.
Thu hút nhân tài và định hình hệ sinh thái tỷ đô
Hệ thống tài chính hiện đại không thể vận hành nếu thiếu vắng nguồn nhân lực chất lượng cao toàn cầu. Dù dự thảo luật đã bước đầu đề cập đến vấn đề này, nhưng Thành phố vẫn cần bộ khung pháp lý rõ nét hơn về các chính sách thuế và ưu đãi đặc quyền dành riêng cho chuyên gia nước ngoài. Có được bệ đỡ từ luật, cơ quan điều hành mới đủ thẩm quyền để hiện thực hóa các chính sách chiêu mộ nhân tài trong thời gian tới.
Nhìn vào lộ trình 5 năm tiếp theo, VIFC sẽ dồn lực phát triển các lĩnh vực thế mạnh của TPHCM, điển hình là hệ sinh thái tài chính hàng không, tài chính hàng hải và Fintech. Nghịch lý hiện nay là dù Thành phố sở hữu cụm cảng biển lọt top 10 thế giới với lưu lượng hàng hóa luân chuyển hàng ngàn tỷ USD mỗi năm, nhưng 80-90% các giao dịch tài chính hàng hải lại đang chảy về Singapore, Hong Kong hay Dubai. Để giành lại thị phần và giữ lại dòng giá trị gia tăng khổng lồ này, VIFC cần được trao quyền tự chủ mạnh mẽ để phát triển, kết hợp chặt chẽ với sự ra đời của Trung tâm Trọng tài Hàng hải Quốc tế nhằm tạo nên hệ sinh thái khép kín, mang lại sự an tâm tuyệt đối cho các nhà đầu tư.
Khơi thông "luồng xanh" dẫn vốn và nghệ thuật quản trị rủi ro
Vì VIFC sở hữu ranh giới địa lý mang tính đặc thù và cơ chế hoạt động tách biệt với phần còn lại của Việt Nam, việc học hỏi khung pháp lý sẽ bám sát vào các mô hình như Dubai, Abu Dhabi hay Astana (Kazakhstan) thay vì Singapore hay Hong Kong. Đặt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn và dễ tổn thương trước các cú sốc ngoại vi, ưu tiên của VIFC là phải lập được màng lọc rủi ro, bảo vệ an toàn cho hệ thống tài chính nội địa.
"Tuy nhiên, hệ thống tài chính trong nước hiện đang không đủ sức cung ứng nguồn vốn khổng lồ để gánh vác mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. VIFC chính là lời giải hoàn hảo nhất để khơi thông dòng vốn ngoại", ông Huân khẳng định.
Để làm được điều này, hệ thống pháp luật bắt buộc phải tạo các "luồng xanh" (green line) về quản lý ngoại hối và thủ tục đầu tư. Đầu tư thông qua VIFC phải mang lại những đặc quyền, lợi thế nhanh chóng và vượt trội hơn hẳn so với hình thức đầu tư trực tiếp thông thường. Việc tìm ra điểm cân bằng hoàn hảo giữa việc mở rộng "luồng xanh" hút vốn và thắt chặt màng lọc rủi ro vĩ mô chính là chìa khóa quyết định tương lai của VIFC.HCMC.
Cát Lam
