Gỡ khó cho doanh nghiệp

Gỡ khó cho doanh nghiệp

Bị “thập diện mai phục” bởi tỉ giá, lãi suất cao; chi phí đầu vào tăng và thị trường tiêu thụ bị cạnh tranh gay gắt, doanh nghiệp trong nước đang xoay xở vượt khó và rất cần thêm các chính sách hỗ trợ kịp thời

Vấn đề đa số doanh nghiệp (DN), đặc biệt là DN nhỏ và vừa (SME), lo lắng là tiếp cận tín dụng. Với mức lãi suất cho vay 19% - 20%/năm như hiện nay, rất nhiều DN cho biết họ không thể và không muốn vay vốn ngân hàng (NH) để sản xuất, kinh doanh bởi có làm cật lực cả năm cũng không đủ trả lãi.

Đồ nhựa của các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải sự cạnh tranh gay gắt của sản phẩm cùng loại từ Thái Lan, Trung Quốc…

Giật gấu vá vai

Một thành viên của Hiệp hội SME TPHCM cho rằng tình hình hiện nay là thách thức đối với mọi DN. Ông nói: “DN SME hầu như không có “cửa” để cạnh tranh sản xuất. Biện pháp tốt nhất, hiệu quả nhất hiện nay là… tạm ngưng sản xuất. Thông thường, các DN SME với số vốn từ 70 - 100 tỉ đồng, phải vay NH để sản xuất, kinh doanh nhưng ít nhất phải sau 6 tháng đến 1 năm mới đánh giá được hiệu quả. Nay lãi suất cao thế này, rất ít DN dám mạo hiểm. Vừa rồi, một số ngành như gỗ mỹ nghệ, dệt may có đơn hàng mà không dám nhận bởi tỉ giá tăng. Ngành dệt may phải nhập khẩu ít nhất 60% nguyên liệu nhưng với giá USD còn cao như hiện nay, không ai dám nhập; ngành gỗ cũng vậy, phải nhập khẩu gỗ nguyên liệu nhiều từ Lào, Campuchia…”.

Ông Phạm Ngọc Châu, Giám đốc Công ty Sữa Hancofood, cho biết Hancofood vừa thông báo điều chỉnh giá một số mặt hàng sữa tăng 5% - 10% từ giữa tháng 3. Dù mới giành được thêm chút thị phần nội địa và mong muốn phát triển trên “sân nhà” nhưng dưới áp lực tỉ giá, lãi suất, nguyên phụ liệu… tăng, mọi cố gắng của công ty gần như bị xóa sổ.

Theo ông Châu, những DN trong nước tập trung ở phân khúc tiêu dùng trung bình và thấp. Giá tăng nhưng thu nhập của người lao động không tăng đồng nghĩa với việc DN phải chấp nhận giảm doanh thu, mất thị phần. Riêng Hancofood phải chấp nhận giảm doanh thu 10% - 20% và hoãn kế hoạch đầu tư máy móc, thiết bị mới để tiết giảm chi phí đầu vào. Công ty hiện rất cân nhắc, hạn chế vay vốn và cắt giảm nhiều khoản chi phí nhằm đạt mục tiêu duy nhất là bảo đảm hòa vốn, “sống” được.

Cùng tâm trạng, giám đốc công ty nhựa D.T tại TPHCM cũng cho biết công ty không dám vay mới mà chỉ vay lại những khoản cũ đến kỳ đáo hạn, đồng thời thu vén các khoản chi không cần thiết để duy trì hoạt động. Mấy tháng nay, doanh thu của công ty đã giảm thấy rõ, trong khi các DN nhựa của Trung Quốc, Thái Lan tận dụng được thế mạnh thị trường tiêu thụ rộng đã liên tục tung ra mẫu mã mới để cạnh tranh mạnh mẽ với các công ty cùng ngành ở Việt Nam, khiến hàng nhựa nội địa vốn đã gặp khó nay càng khó thêm.

Sản xuất để bán trong nước không có lời, làm hàng xuất khẩu cũng không mấy lạc quan, công ty nhựa D.T buộc phải đàm phán giá và rút ngắn thời hạn giữ giá xuống còn 1 - 2 tháng với một số khách hàng, nếu họ không đồng ý và công ty nhắm không có lãi thì có thể sẽ phải cắt hợp đồng.

Theo ông Đỗ Duy Thái, Phó Tổng Giám đốc Công ty Thép Việt, biến động về tỉ giá khiến DN mất dần vốn sau một thời gian làm ăn… “Tôi nghĩ rằng các DN Việt Nam thời gian qua đã bị thụt lùi 10% bởi điều đó” - ông Thái nhận xét, đồng thời cho rằng hiện DN nào cũng đang phải thu hẹp sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Cơ điện lạnh (REE), nói rằng khi lãi suất ở mức cao, tất cả DN đều bị ảnh hưởng. Cho nên, giai đoạn này DN không thể tính toán làm ăn mà phải giữ thăng bằng, kiểm soát rất kỹ dòng tiền ra - vào, nếu không sẽ rất “căng”. “Với 1 hợp đồng mới ký, công ty tính sẽ có lãi 10%. Sau 3 tháng, phần lãi chẳng còn bao nhiêu và sau 2 - 3 năm, công ty chẳng những không còn lãi mà có thể bị lỗ” - bà Thanh cho biết.

Thuế chồng thuế

Lãi suất chắc chắn sẽ giảm. Tuy nhiên, cùng với diễn biến giảm lãi suất thì điều kiện cho vay cũng sẽ được siết chặt. Trong bối cảnh khó khăn chung của thế giới và trong nước, muốn trụ được, DN bắt buộc phải giảm kỳ vọng lợi nhuận xuống và thực hiện tái cấu trúc quyết liệt, bao gồm tái cấu trúc quy trình, thiết bị, giảm chi phí… TS Lê Thẩm Dương (Đại học Ngân hàng TPHCM)

Để hỗ trợ DN vượt khó, trong năm 2010, Bộ Tài chính đã có quyết định dãn hoặc giảm thuế cho các DN gặp khó khăn. Dù vậy, số lượng DN được gỡ khó không nhiều. Bên cạnh đó, một số sắc thuế hiện vẫn còn bất cập, mặc dù DN đã nhiều lần đề xuất, kiến nghị nhưng vẫn chưa được sửa đổi.

Một trong những bất hợp lý gây bức xúc cho giới DN và nông dân là thuế GTGT đối với thu mua nông sản. Theo ông Nguyễn Lâm Viên, Tổng Giám đốc Công ty CP Vinamit, lâu nay các DN chế biến nông sản không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào vì mua nông sản từ nông dân đều không có hóa đơn. Nếu nông sản chế biến đó xuất khẩu sang nước ngoài thì không phải chịu thuế GTGT vì được khấu trừ theo hợp đồng xuất khẩu nhưng bán ra thị trường trong nước thì lại bị đánh thuế GTGT.

Chính sự bất hợp lý này dẫn đến một số DN chuyển thiệt thòi về phía nông dân bằng cách ép giá thu mua nông sản để bù vào khoản chi phí đội lên do không khấu trừ được GTGT hoặc đẩy giá bán nông sản chế biến lên, dẫn đến bị mất ưu thế cạnh tranh về giá; còn những DN không “móc túi” người tiêu dùng để trả thuế GTGT được thì phải chấp nhận giảm lãi.

Về phía nông dân, cũng theo ông Viên, tất cả vật tư đầu vào phục vụ sản xuất như cây giống, thuốc trừ sâu, phân bón và các máy móc thiết bị khác… đều phải trả GTGT và cũng không được khấu trừ ở đầu ra. Đến lượt DN thu mua nông sản từ nông dân để chế biến, khi bán hàng phải chịu tính thuế trên toàn bộ giá trị hàng hóa bán ra vì không có hóa đơn đầu vào để khấu trừ thuế. Như vậy, trong một chu trình sản xuất, thuế được tính chồng lên nhau mà không một lần được khấu trừ. Điều đáng nói là bất cập này dẫn đến tình trạng các DN không mặn mà phát triển phân phối nông sản trên thị trường nội địa mà chỉ tập trung xuất khẩu, không kích thích người dân chăm lo sản xuất nông nghiệp.

Nổi lên thời gian gần đây là các vấn đề về thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Ngoài quy định mức giảm trừ gia cảnh quá thấp (4 triệu đồng/người/tháng), không còn phù hợp với mặt bằng giá hiện tại, nhiều DN cho rằng một số quy định về luật thuế TNCN cũng tréo ngoe, đánh thuế 2 lần lên người nộp thuế. Bà Nguyễn Thị Mai Thanh dẫn chứng: Ví dụ như đánh thuế TNCN 5% đối cổ tức. Nhà đầu tư góp vốn vào công ty, công ty đã đóng thuế TNDN. Khi chia cổ tức cho nhà đầu tư từ lợi nhuận sau thuế, lẽ ra nhà đầu tư nhận được 100% phần lãi từ khoản đầu tư của mình thì lại phải đóng thêm thuế TNCN 5%. Trường hợp công ty làm ăn thua lỗ, không trả cổ tức thì nhà đầu tư mất trắng, không được chia sẻ, hỗ trợ gì. Như vậy là bất công đối với họ.

Đem những bức xúc này trao đổi với một lãnh đạo Cục Thuế TPHCM, chúng tôi khá ngạc nhiên khi nhận được câu trả lời là “chưa nhận được kiến nghị nào của DN và người nộp thuế”. Một vị lãnh đạo khác của ngành thuế còn cho rằng “thuế GTGT thì người tiêu dùng chịu chứ DN có chịu đâu mà kêu!”.

Kiến nghị sớm hạ lãi suất cho vay Tại cuộc họp về vấn đề tỉ giá, lãi suất do NH Nhà nước Chi nhánh TPHCM tổ chức mới đây, Phó Thống đốc NH Nhà nước Trần Minh Tuấn thừa nhận mức lãi suất cho vay đến 20% như hiện nay là không bình thường bởi DN sẽ “chết”! Ngay Phó Chủ tịch UBND TPHCM, bà Nguyễn Thị Hồng, cũng cho rằng không có nước nào trên thế giới có mức lãi suất cao như nước ta hiện nay. Với lãi suất này, DN hoặc sẽ vay vốn cố gắng làm ăn nhưng khó tránh khỏi rủi ro nếu không có hướng phát triển rõ ràng. Còn ngược lại, họ sẽ gửi tiền vốn ở NH mà không sản xuất gì cả. Trao đổi với phóng viên, ông Đặng Quốc Hùng, Giám đốc Công ty Sản xuất gỗ Kim Bôi (Bình Dương), than thở: “Lợi nhuận 5% - 15% thì có thể đạt được nhưng với lãi suất 19% - 20% như hiện nay thì DN không có cách nào lời nổi”. Ông Võ Tấn Thành, Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh TPHCM (VCCI - TPHCM), cũng cho rằng lãi suất cao hiện nay vượt quá lợi nhuận DN làm ra, hiệu quả kinh doanh chưa đủ để có thể trả lãi. Trước tình hình đó, nhiều DN đề xuất Nhà nước cần sớm có chính sách giảm lãi suất cho vay để họ tiếp cận các nguồn tín dụng thuận lợi hơn.

Kỳ tới: Cầm cự, tạo đà bứt phá

Thanh Nhân - Thái Phương

NGƯỜI LAO ĐỘNG