Hiệu ứng từ cách tính LDR: Cải thiện thanh khoản, tái định hình cạnh tranh ngân hàng
Việc Ngân hàng Nhà nước cho phép khấu trừ 50% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) khi tính tỷ lệ LDR không chỉ mang lại lợi ích cục bộ cho một vài tổ chức tín dụng mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa sâu rộng đối với toàn bộ thị trường tiền tệ. Những tác động mang tính cơ chế này tuân theo quy luật thị trường, giúp cải thiện thanh khoản, ổn định mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và tái định hình cục diện cạnh tranh huy động vốn.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có điều chỉnh đáng chú ý khi cho phép khấu trừ 50% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (Loan to Deposit Ratio - LDR).
Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi cho rằng, cần nhìn nhận rằng việc cho phép khấu trừ 50% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN khi tính tỷ lệ LDR không chỉ tác động đến từng ngân hàng riêng lẻ mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa đối với toàn bộ thị trường tiền tệ. Từ thanh khoản, lãi suất liên ngân hàng đến cạnh tranh huy động vốn đều có thể được hưởng lợi theo hướng tích cực. Tuy nhiên, đây là những tác động mang tính cơ chế, diễn ra theo quy luật thị trường và sẽ có sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.
Cải thiện thanh khoản, giữ ổn định mặt bằng lãi suất liên ngân hàng
Thị trường liên ngân hàng (thị trường 2) được ví như “hệ tuần hoàn” của hệ thống ngân hàng, nơi các tổ chức tín dụng vay mượn lẫn nhau để điều hòa nguồn vốn ngắn hạn. Vì vậy, bất kỳ chính sách nào giúp cải thiện thanh khoản của các ngân hàng lớn đều có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa trên toàn thị trường.
Việc điều chỉnh cách tính LDR lần này giúp nhóm ngân hàng đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi KBNN, đặc biệt là khối ngân hàng thương mại Nhà nước, có thêm dư địa thanh khoản và giảm áp lực cân đối nguồn vốn. Khi nhu cầu giữ thanh khoản dự phòng giảm xuống, các ngân hàng này sẽ chủ động hơn trong việc cung ứng vốn trên thị trường liên ngân hàng.
Điều đó có nghĩa là nguồn cung vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng sẽ dồi dào hơn, qua đó góp phần ổn định lãi suất liên ngân hàng, nhất là ở các kỳ hạn ngắn như qua đêm, 1 tuần hoặc 1 tháng. Quan trọng hơn, thanh khoản dồi dào sẽ giúp hạn chế những đợt tăng lãi suất đột biến khi xuất hiện nhu cầu vốn mang tính thời điểm, từ đó nâng cao tính ổn định của toàn bộ thị trường tiền tệ.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng quy định này không làm tăng lượng tiền trong nền kinh tế, mà chủ yếu làm tăng hiệu quả sử dụng nguồn vốn hiện có. Vì vậy, khó kỳ vọng lãi suất liên ngân hàng sẽ giảm sâu hoặc duy trì ở mức rất thấp trong thời gian dài. Mặt bằng lãi suất vẫn chịu chi phối bởi định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước, diễn biến lạm phát, tỷ giá, tăng trưởng tín dụng và nhu cầu thanh khoản thực tế của hệ thống.
Có thể nói, tác động lớn nhất của chính sách không phải là kéo lãi suất xuống thấp hơn bằng mọi giá, mà là giảm biến động của lãi suất, giúp thị trường tiền tệ vận hành ổn định và thông suốt hơn.
Cập nhật đến ngày 29/07, lãi suất kỳ hạn qua đêm được kéo giảm còn 1.33%/năm; kỳ hạn 1 tuần là 4.55%/năm; kỳ hạn 2 tuần là 5.61%/năm; kỳ hạn 1 tháng là 6.76%/năm; kỳ hạn 3 tháng là 7.31%/năm; kỳ hạn 6 tháng là 7.3%/năm; kỳ hạn 9 tháng là 9.26%/năm.
| Lãi suất liên ngân hàng từ đầu năm 2026 đến nay | ||
Ngân hàng tư nhân được hưởng lợi gián tiếp thông qua hiệu ứng lan tỏa của thanh khoản
Nhóm ngân hàng quốc doanh (Big 4) đang nắm giữ phần lớn tiền gửi của KBNN nên sẽ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ quy định mới. Tuy nhiên, trong một hệ thống tài chính có tính liên kết cao, lợi ích không dừng lại ở một nhóm ngân hàng mà sẽ lan tỏa sang các tổ chức tín dụng khác.
Kênh hưởng lợi đầu tiên là thị trường liên ngân hàng. Khi các ngân hàng lớn có thanh khoản dồi dào hơn, họ sẽ có khả năng cung ứng vốn nhiều hơn trên thị trường liên ngân hàng. Điều này giúp các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân dễ tiếp cận nguồn vốn ngắn hạn hơn, chi phí vay mượn có xu hướng hợp lý hơn và khả năng điều hòa thanh khoản cũng linh hoạt hơn. Đây là hiệu ứng lan tỏa quan trọng nhất của chính sách.
Kênh thứ hai là chi phí huy động vốn trên thị trường dân cư. Khi nhóm Big 4 giảm áp lực phải huy động vốn để đáp ứng LDR, mức độ cạnh tranh về lãi suất huy động sẽ có xu hướng dịu lại. Điều này giúp các ngân hàng tư nhân không còn phải liên tục nâng lãi suất để giữ khách hàng như trong những giai đoạn thanh khoản căng thẳng. Nhờ đó, chi phí vốn đầu vào có thể được cải thiện, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Kênh thứ ba là hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ. Thanh khoản toàn hệ thống được cải thiện sẽ giúp các quyết định điều hành của NHNN truyền dẫn nhanh và đồng đều hơn đến các tổ chức tín dụng. Khi thị trường liên ngân hàng vận hành ổn định, các ngân hàng quy mô nhỏ cũng có điều kiện tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn, qua đó góp phần thu hẹp chênh lệch chi phí vốn giữa các nhóm ngân hàng.
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ không giống nhau. Những ngân hàng có năng lực quản trị thanh khoản tốt, uy tín cao trên thị trường và chất lượng tài sản lành mạnh sẽ tận dụng hiệu quả hơn cơ hội từ chính sách. Ngược lại, các ngân hàng còn nhiều áp lực về chất lượng tín dụng hoặc chi phí vốn sẽ khó chuyển hóa lợi thế thanh khoản thành lợi thế cạnh tranh.
Chuyển từ “cuộc đua lãi suất” sang “cuộc đua chất lượng”
Một trong những vấn đề được thị trường đặc biệt quan tâm là liệu quy định mới có làm thay đổi cục diện cạnh tranh huy động vốn giữa nhóm ngân hàng Big 4 và các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân hay không. Đánh giá về điều này, ông Huy cho rằng sự thay đổi là chắc chắn, nhưng sẽ diễn ra theo hướng mềm mỏng và tích cực thay vì tạo ra cú đảo chiều đột ngột.
Trước đây, áp lực duy trì tỷ lệ LDR để đáp ứng nhu cầu tín dụng buộc nhiều ngân hàng phải lao vào cuộc đua thu hút tiền gửi bằng công cụ lãi suất. Tuy nhiên, khi áp lực này được giải tỏa, đặc biệt là tại nhóm Big 4, nhu cầu cạnh tranh bằng lãi suất sẽ dần hạ nhiệt.
Mặc dù vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc lợi thế huy động vốn sẽ hoàn toàn nghiêng về phía các “ông lớn”. Thực tế cho thấy, khối ngân hàng tư nhân vẫn nắm giữ những ưu thế về tốc độ đổi mới sản phẩm, nền tảng công nghệ số, chất lượng dịch vụ và khả năng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Đây chính là những yếu tố ngày càng đóng vai trò quyết định trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. Do đó, cuộc cạnh tranh trên thị trường dân cư (thị trường 1) nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự dịch chuyển từ cuộc đua lãi suất sang cuộc đua chất lượng. Thay vì chỉ nhìn vào mức chênh lệch lãi suất, người gửi tiền giờ đây sẽ ưu tiên nhiều hơn cho sự an toàn, tính thuận tiện, hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và chất lượng chăm sóc khách hàng. Sự chuyển dịch này mở ra một xu hướng phát triển tích cực, bởi hệ thống ngân hàng vững mạnh không thể chỉ trông chờ vào cuộc đua lãi suất, mà phải được tạo nên trên nền tảng của năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo và hiệu quả hoạt động thực chất.
Biến lợi thế thanh khoản thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng
Theo ông Huy, để chính sách mới phát huy tối đa hiệu quả, thách thức đặt ra là phải biến lợi thế thanh khoản thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng cho toàn hệ thống. Yêu cầu này đòi hỏi sự chủ động và đồng bộ từ nhiều phía.
Đối với cơ quan quản lý, cần tiếp tục linh hoạt sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ, bám sát diễn biến lãi suất liên ngân hàng và thanh khoản nhằm đảm bảo sự thông suốt của thị trường, tránh để xảy ra tình trạng dư thừa vốn kéo dài. Song song đó, việc hoàn thiện các chuẩn mực quản trị thanh khoản tiệm cận với thông lệ quốc tế là cần thiết để phản ánh chính xác bản chất của từng loại nguồn vốn.
Đối với nhóm ngân hàng quốc doanh, lợi thế dồi dào về thanh khoản phải được chuyển hóa thành vai trò dẫn dắt, hỗ trợ kéo giảm mặt bằng lãi suất cho vay và định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh trọng điểm. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân cần chớp lấy thời cơ chi phí vốn đang hạ nhiệt để dồn lực đầu tư cho hạ tầng công nghệ, đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi và tối ưu hóa hệ thống vận hành.
Tựu trung lại, thay đổi trong cách tính LDR đã mở ra tư duy cạnh tranh hoàn toàn mới, làm nền tảng để hệ thống tài chính bước sang giai đoạn phát triển linh hoạt, an toàn và hỗ trợ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững.
Cát Lam
