Hợp đồng kỳ nghỉ: Người dân cần lưu ý gì để tránh rủi ro?
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch nghỉ dưỡng, mô hình sở hữu kỳ nghỉ (Timeshare) xuất hiện ngày càng phổ biến. Nhiều doanh nghiệp quảng bá đây là hình thức đầu tư hoặc tiêu dùng, cho phép khách hàng được quyền sử dụng các khu nghỉ dưỡng cao cấp trong một khoảng thời gian nhất định hằng năm mà không phải bỏ ra số tiền quá lớn để sở hữu bất động sản nghỉ dưỡng.
Ảnh minh họa.
|
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy đây cũng là một trong những loại hợp đồng dễ phát sinh tranh chấp trong lĩnh vực du lịch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Do đó, việc hiểu rõ bản chất pháp lý của hợp đồng kỳ nghỉ cũng như các quy định pháp luật liên quan là cần thiết để người dân có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Hợp đồng kỳ nghỉ là gì?
Hợp đồng kỳ nghỉ thường được hiểu là thỏa thuận giữa doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ nghỉ dưỡng với khách hàng, theo đó khách hàng thanh toán một khoản tiền nhất định để được quyền sử dụng dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian xác định hằng năm.
Điều cần lưu ý là phần lớn chương trình sở hữu kỳ nghỉ hiện nay không làm phát sinh quyền sở hữu bất động sản cho khách hàng. Người mua không được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở hoặc công trình xây dựng, không trở thành đồng chủ sở hữu của khu nghỉ dưỡng và cũng không có các quyền định đoạt tài sản như mua bán, tặng cho hoặc thế chấp theo quy định của pháp luật về tài sản.
Quyền mà khách hàng nhận được là sử dụng dịch vụ nghỉ dưỡng theo các điều kiện đã thỏa thuận.
Do đó, khi xem xét hợp đồng kỳ nghỉ, người tiêu dùng cần phân biệt rõ giữa quyền sở hữu tài sản và quyền sử dụng dịch vụ để tránh những hiểu lầm có thể ảnh hưởng đến quyết định giao kết hợp đồng.
Các quy định pháp luật điều chỉnh hợp đồng kỳ nghỉ
Mặc dù chưa có quy định riêng về sở hữu kỳ nghỉ nhưng trên thực tế, hợp đồng kỳ nghỉ chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Trước hết, đây là một giao dịch dân sự nên phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản được quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015 về giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt và vô hiệu hợp đồng.
Bên cạnh đó, do một bên trong quan hệ hợp đồng là người tiêu dùng nên các quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cũng được áp dụng nhằm bảo vệ bên yếu thế trong giao dịch.
Một trong những đặc điểm phổ biến của hợp đồng kỳ nghỉ là được doanh nghiệp soạn thảo sẵn dưới dạng hợp đồng theo mẫu. Trong đa số trường hợp, khách hàng gần như không có cơ hội thương lượng các điều khoản quan trọng mà chỉ được lựa chọn ký hoặc không ký hợp đồng, trong khi theo Điều 21 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định, tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, giải thích rõ các nội dung quan trọng trước khi giao kết hợp đồng.
Những rủi ro pháp lý thường gặp trong hợp đồng kỳ nghỉ
Thực tiễn cho thấy, phần lớn tranh chấp liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ xuất phát từ sự khác biệt giữa nội dung quảng cáo và nội dung thực tế của hợp đồng.
Trong quá trình tư vấn, nhân viên kinh doanh thường xuyên nhấn mạnh đến các lợi ích hấp dẫn như nghỉ dưỡng tại hệ thống resort cao cấp, tiềm năng tăng giá hoặc khả năng chuyển nhượng dễ dàng. Tuy nhiên, khi ký hợp đồng, các quyền lợi này đôi khi không được ghi nhận đầy đủ hoặc được ràng buộc bởi nhiều điều kiện mà khách hàng không được giải thích rõ.
Một rủi ro khác là việc phát sinh các khoản phí thường niên trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng. Nhiều người tiêu dùng chỉ quan tâm đến khoản tiền ban đầu mà không chú ý đến các chi phí quản lý, phí bảo trì, phí đặt phòng hoặc các khoản thu khác theo chính sách của doanh nghiệp. Sau nhiều năm thực hiện, tổng chi phí thực tế có thể lớn hơn đáng kể so với số tiền mà khách hàng dự kiến ban đầu.
Ngoài ra, không ít trường hợp khách hàng gặp khó khăn trong việc đặt phòng vào mùa cao điểm mặc dù đã thanh toán đầy đủ các khoản phí. Khi nhu cầu nghỉ dưỡng tăng cao, số lượng phòng có thể không đáp ứng đủ cho tất cả khách hàng, dẫn đến việc quyền lợi thực tế nhận được thấp hơn nhiều so với kỳ vọng khi ký kết hợp đồng.
Trách nhiệm hành chính và trách nhiệm hình sự có thể phát sinh
Đối với doanh nghiệp kinh doanh sở hữu kỳ nghỉ, nếu có hành vi quảng cáo sai sự thật, cung cấp thông tin không chính xác hoặc vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì tùy theo tính chất và mức độ vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.
Nghiêm trọng hơn, trong trường hợp doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh cố ý đưa ra các thông tin gian dối nhằm làm cho khách hàng tin tưởng và giao tiền, sau đó không có khả năng hoặc không có ý định thực hiện các cam kết đã đưa ra, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét dấu hiệu của tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Tùy từng trường hợp cụ thể, hành vi này có thể bị xem xét dưới góc độ Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Những lưu ý quan trọng đối với người dân trước khi ký hợp đồng kỳ nghỉ
Trước khi quyết định tham gia giao kết hợp đồng kỳ nghỉ, người dân cần dành thời gian nghiên cứu kỹ toàn bộ nội dung hợp đồng thay vì chỉ dựa vào lời giới thiệu của nhân viên tư vấn. Những cam kết chỉ tồn tại dưới dạng lời nói thường rất khó chứng minh khi phát sinh tranh chấp.
Người tiêu dùng cũng nên yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ thông tin về các khoản phí phải thanh toán trong toàn bộ thời hạn hợp đồng, không chỉ riêng khoản tiền mua ban đầu. Bên cạnh đó, cần kiểm tra kỹ điều kiện đặt phòng, điều kiện hủy hợp đồng, mức phạt vi phạm và các trường hợp doanh nghiệp được quyền từ chối cung cấp dịch vụ.
Ngoài ra, cần tìm hiểu kỹ về tư cách pháp lý, năng lực tài chính, lịch sử hoạt động và uy tín của doanh nghiệp trước khi giao kết hợp đồng. Những chương trình hứa hẹn lợi nhuận cao, cam kết tăng giá hoặc quảng bá sở hữu kỳ nghỉ như một kênh đầu tư sinh lời cần được xem xét thận trọng.
Việc nhận diện đúng bản chất pháp lý của giao dịch, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như nghiên cứu kỹ nội dung hợp đồng trước khi ký kết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người tiêu dùng.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng
