Năm Bính Ngọ 2026 và “cỗ xe” hạ tầng - giao thông phương Nam
Tư duy cổ đại lấy hình tượng ngựa và cỗ xe ngựa để biểu thị cho Mặt trời, cũng chính là sức nóng, là năng lượng mạnh mẽ, là tính chất nhanh nhẹn - những kỹ năng quan trọng của bất kỳ lao động, công việc, làm ăn nào.
Năm 2025 là năm tổng kết và chuyển giao để cả nước, trong đó có vùng kinh tế phía Nam nói chung, TP.HCM nói riêng bước vào thời kỳ phát triển mới. Hạ tầng - giao thông là một trong ba đột phá chiến lược, dưới góc nhìn văn hóa - biểu tượng, càng cho thấy tốc độ “mã đáo” trên các đại công trường quốc gia - địa phương.
Những ngày cuối năm Ất Tỵ, đi trên cao tốc Long Thành - Dầu Giây sẽ thấy việc mở rộng làn đường đang được khẩn trương thi công; hay nhiều đoạn trên tuyến Vành đai 3 kết nối TP.HCM với các tỉnh lân cận tiếp tục về đích. Ở hướng Tây Bắc, đường cao tốc TPHCM - Mộc Bài (gói thầu rà phá bom mìn và di dời hạ tầng kỹ thuật) đã được khởi công, khi hoàn thành sẽ kéo giảm tình trạng ùn tắc, đảm bảo an toàn giao thông trên quốc lộ 22 hiện hữu; đồng bộ với các tuyến đường Vành đai 3, Vành đai 4; phát triển chuỗi công nghiệp - đô thị Mộc Bài - TPHCM - cảng Cái Mép - Thị Vải gắn với hành lang kinh tế Xuyên Á.
Ở phía Nam Sài Gòn, 2 cây cầu huyết mạch Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ sẽ làm thay đổi vị thế bán đảo, kết nối - liên thông khu cửa ngõ phía Nam với khu Đông, qua Đồng Nai, về Bà Rịa - Vũng Tàu. Quan trọng nữa là tạo lập mạng lưới logistics và kinh tế biển - cảng biển như định hướng phát triển của TP.HCM và khu vực Đông Nam Bộ sau hợp nhất.
Ở khu vực nội đô, tuyến metro số 2 đã chính thức bấm nút, cách thức phê duyệt, tổ chức, triển khai chắc chắn sẽ tránh bài học kéo dài của tuyến số 1. Vấn đề là từ đây mở ra một cơ chế - đi kèm nguồn lực huy động vốn, nhân lực để gia tăng thực thi, đảm bảo pháp lý cho mục tiêu hoàn thành 200 km metro đến năm 2030 của thành phố.
Ở quy mô xa hơn, Đồng Nai vừa khởi công xây dựng 3 cao tốc kết nối Tây Nguyên, Nam Trung Bộ với sân bay Long Thành, cụm cảng biển và hệ thống logistics của Vùng kinh tế phía nam.
Hay ngược xuống Đồng bằng sông Cửu Long, thử hình dung sẽ thấy không khác gì một đại công trường với cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng… đã khánh thành, thông xe kỹ thuật, tuyến đường bộ ven biển kết nối An Biên - Rạch Giá, cùng các dự án cảng hàng không, cảng biển và trục giao thông nội vùng, dự án mở rộng đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận lên quy mô 6 - 8 làn xe.
Và điểm son cầu vượt biển cùng Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai không chỉ được kỳ vọng thành cửa ngõ xuất - nhập khẩu hàng hóa của vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long mà như lời Tổng Bí thư Tô Lâm trong ngày đến thăm, kiểm tra dự án chiến lược này đã nói: chúng ta đang dựng nên không chỉ một cảng biển, mà là thế đứng của đất nước trên biển lớn; không chỉ mở đường ra đảo mà đang mở đường cho tương lai Việt Nam. Tuyến đường ra đảo và cảng Hòn Khoai là công trình tiền đồn chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt cả về phát triển kinh tế - xã hội lẫn quốc phòng, an ninh.
Năm qua, với tổng vốn đầu tư gần 600,000 tỷ đồng, cao nhất cả nước, Đồng bằng sông Cửu Long đang được ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông chiến lược, tạo động lực cho vùng bứt phá. Đó cũng là tiền đề cho năm 2026, khu vực này sẽ có khoảng 600 km đường cao tốc.
Bức tranh hạ tầng - giao thông chiến lược của khu vực phía Nam từ cột mốc 2025 không chỉ là sự hồi đáp khá muộn màng với vùng đất “đi trước về sau” qua 50 năm hòa bình - thống nhất mà còn là cuộc chuyển dịch quan trọng của nền kinh tế quốc gia nói chung, trong đó khu vực phía Nam là một trụ cột chủ lực.
Thử “bấm độn” trong năm Bính Ngọ 2026 này, hướng đầu tư, phát triển nói trên như một phép tương sinh. Bởi chưa bao giờ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long hay cực tăng trưởng - đầu tàu TP.HCM lại cần một cuộc bứt tốc về hạ tầng - giao thông như hiện nay. Nó một mặt phản ánh hiện trạng đã quá chật chội, lỗi thời; mặt khác là điều kiện tiên quyết để gia tăng tốc độ tiếp cận, hội nhập, phát triển của một vùng tiềm năng và lợi thế.
Hạ tầng - giao thông kéo theo “thượng tầng” của an cư, sinh hoạt, lạc nghiệp, di chuyển, thói quen, tập quán… nên sự thay đổi, dịch chuyển tất yếu sẽ đến. Chưa kể, đối diện với hiện tượng nước biển dâng, hạn mặn xâm nhập, diễn biến ngày một cực đoan thì nâng cấp, tái cấu trúc hạ tầng - kinh tế là một giải pháp ứng phó căn cơ, bền vững. Theo đó vừa chống đỡ vừa nương theo - như một cách định nghĩa “thuận thiên” - mà sinh tồn, phát triển.
Trên bức tranh tổng thể của hạ tầng - giao thông, sẽ thấy đa dạng hóa từ đường bộ đến đường thủy (không chỉ cảng biển mà còn cả cảng sông, đường thủy nội bộ), đường bộ với đường hàng không; trong đường bộ thì ưu tiên mạng lưới giao thông công cộng kết hợp hạn chế dần luồng xe cá nhân sẽ sớm được “xanh hóa” nhiên liệu. Kết hợp các nhánh đường, từ vành đai - vệ tinh đến vùng lõi để có sự bố trí - quản trị khoa học hơn, hợp lý và hiệu quả hơn. Lời giải cho vấn nạn kẹt xe nội đô, ô nhiễm môi trường đô thị không có lựa chọn nào khác ngoài các bộ giải pháp nói trên.
Tính tương sinh còn thể hiện ở chỗ, vì là nhu cầu bức thiết và cũng là mục tiêu bền vững nên sự tập trung có thể nói là cao độ, việc triển khai, thực thi sẽ là cao điểm để chính nó tạo nên “sức nóng” (Dương Hỏa) tự thân - Bính cũng thuộc hành Hỏa, là năng lượng mạnh mẽ, rực rỡ, nhiệt thành.
Trong khát vọng vươn mình, làm giàu cho bản thân, gia đình, xã hội thì không lý gì lại không “đốt nóng” trách nhiệm và mọi nguồn lực, tập trung cho mục tiêu vì một sự thay đổi tốt đẹp: đó là những cung đường rộng lớn, những liên kết bền vững mà đích đến không chỉ vì “tài thông” mà còn là đường biên quốc gia, là an ninh đất nước.
Quốc Học
