Nguy cơ nền kinh tế rơi vào tình trạng “đình và lạm”!
| PGS. TS Trần Hoàng Ngân |
Hiện, hàng hoá thế giới như lương thực, sữa, thép, xăng dầu, gas... vẫn biến động khó lường, do vậy dự báo quý 2, 3, 4 năm 2011, nền kinh tế sẽ còn rất nhiều khó khăn. Nhiều lo ngại rằng, nếu tiếp tục “thả giá” những mặt hàng thiết yếu tình hình sẽ càng phức tạp hơn. Phóng viên báo Đại Đoàn Kết đã có cuộc phỏng vấn PGS. TS Trần Hoàng Ngân, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia xung quanh vấn đề này.
Ông có nhận định gì sau một thời gian thực hiện Nghị quyết 11 về kéo giảm lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội?
- Lạm phát ở Việt Nam không phải là mới. Thời gian qua chúng ta đã thực hiện khá tốt Nghị quyết 11 trong vấn đề giảm bội chi ngân sách, hạn chế đầu tư công. Tuy nhiên, còn một vấn đề quan trọng và mấu chốt nhất vẫn chưa thực hiện tốt, nhập siêu vẫn chiếm tỷ trọng cao trong khi mục tiêu đưa ra là kiểm soát nhập siêu dưới 16% so với giá trị xuất khẩu. Kiểm soát nhập siêu phải có hàng rào phi thuế quan tránh tình trạng nhập hàng hóa tràn lan. Những sản phẩm chúng ta sản xuất được như tăm, đũa, kem đánh răng, rau củ quả... mà cũng nhập thì thật là bất ổn.
Bài toán kéo giảm lạm phát phải thực hiện trong thời gian dài, năm nay thực hiện “kìm cương”, một hai năm sau mới có thể kéo giảm lạm phát. Thực tế, lạm phát bùng phát do nguyên nhân bên ngoài chiếm 1/3, nguyên nhân trong nước chiến 2/3. Về nguyên bên ngoài, năm 2010 giá cả thị trường tăng nên dẫn đến lạm phát thế giới cũng tăng chung ở mức 4-5% trong đó phải kể đến Singapore là 5%, Trung Quốc là 5,4%, Việt Nam là 14%. Trường hợp nếu tình hình Bắc Phi và Trung Đông ổn định thì giá xăng dầu sẽ không tăng lên, thị trường thế giới trong đó có cả Việt Nam sẽ không bị ảnh hưởng và đảo lộn. Nguyên nhân bên trong dẫn đến lạm phát chủ yếu do: hiệu quả sử dụng vốn thấp, bội chi ngân sách kéo dài, chi tiêu công tăng cao, nhập siêu cao hơn xuất siêu...
Hàng hoá thế giới một số vẫn đang tăng mạnh, thị trường Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng và chịu tác động cho nên tăng giá là không tránh khỏi. Theo ông, liệu có biện pháp nào để kìm giá hay không?
Giá cả thế giới tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường trong nước. Vì vậy, chúng ta không thể không tăng giá. Song, tăng giá nhưng phải kiểm soát và quản lý giá cho tốt. Trên thực tế, chúng ta quản lý giá quá kém, buôn bán không hóa đơn chứng từ, hệ thống bán lẻ đang hoạt động phi tổ chức dẫn đến tình trạng “té nước theo xăng”, “té nước theo điện” liên tục xảy ra. Để giải thích cho việc tăng giá vô tội vạ nhiều giới kinh doanh liệt kê hàng loạt chi phí: chi phí lưu thông, lãi suất ngân hàng tăng... Theo tôi để có thể tránh tình trạng tăng giá chóng mặt, kiềm chế lạm phát tốt trong thời gian tới chúng ta phải xây dựng và quản lý chặt hệ thống bán lẻ và bán buôn, phải buộc có hóa đơn để kiểm soát. Mặc dù, thực hiện việc quản lý và kiểm soát giá theo kiểu này không thể một sớm một chiều nhưng chúng ta vẫn phải thực hiện.
Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, ngoài việc tăng giá theo thực tế còn có tăng giá theo tâm lý. Vậy theo ông, làm gì để điều trị triệt để “căn bệnh mãn tính” tăng giá do tâm lý?
Tránh điều chỉnh tăng giá khi tăng lương. Ngoài ra, tránh “sốc” tâm lý người tiêu dùng, Chính phủ cần “bơm” thêm tiền cho quỹ bình ổn xăng dầu một thời gian, khi giá xăng dầu thế giới giảm thì ngưng quỹ.
Theo dự báo, quý 2, 3, 4 do giá nguyên liệu đầu vào thị trường thế giới tiếp tục tăng cùng những biến động khác sẽ ảnh hưởng tới sản xuất kinh doanh và đời sống trong nước. Vậy Chính phủ nên có giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp không, thưa ông?
Doanh nghiệp sản xuất trong nước vay vốn quá cao, sức chịu đựng không thể kéo dài dẫn đến tình trạng đóng cửa nhà xưởng hoặc giảm quy mô sản xuất. Khi đó “đình và lạm” sẽ cùng xảy ra. Có nghĩa là lao động thất nghiệp nhưng giá vẫn tăng là điều đau khổ nhất. Cơ chế lãi suất này đang “hỗ trợ” cho nhập siêu, không khuyến khích nhà đầu tư sản xuất kinh doanh. Người dân tập trung gửi tiền vào ngân hàng nhiều hơn vì gửi 10 tỷ đồng thì lãi suất thu được 1,8 tỷ đồng/năm. Lãi suất cao từ 22% thậm chí đến 27% là đang giết chết sản xuất trong nước và xu hướng hàng từ Thái Lan, Trung Quốc ồ ạt đổ vào Việt Nam là lẽ đương nhiên.
Hiện, các ngân hàng đang lách luật và vi phạm pháp luật. Họ không huy động vốn ở mức 14% mà cao hơn thế thậm chí lên đến 17-18%, vượt xa quy định của Nhà nước. Mức huy động cao buộc lãi suất cho vay cũng tăng lên theo tỷ lệ thuận, điều này rất nguy hiểm cho nên cần phải kiểm soát nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng phải sẵn sàng bơm vốn cho các ngân hàng thương mại với mức 14% và dứt khoát không cho dư nợ vượt quá 20%. Theo tôi đây là những biện pháp mà chúng ta có thể làm ngay để các doanh nghiệp trong nước có vốn và yên tâm sản xuất.
Xin cảm ơn ông!
T.Giang – T. Luân (thực hiện)
ĐẠI ĐOÀN KẾT
