Ông Trump cân nhắc để Chính phủ Mỹ nắm cổ phần tại các công ty AI
Lãnh đạo của nhiều công ty AI hàng đầu dự kiến sẽ tới Nhà Trắng để thảo luận về khả năng Chính phủ Mỹ trở thành cổ đông tại các doanh nghiệp công nghệ đang dẫn đầu cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
Tổng thống Donald Trump trên chuyên cơ Air Force One ngày 6/6. (Ảnh: Samuel Corum/Getty Images)
|
Ngày 05/06, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét ý tưởng để Chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần tại các công ty AI lớn, trong bối cảnh ngành công nghiệp này được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng tăng trưởng kinh tế mới nhưng cũng kéo theo nhiều lo ngại về việc thay thế lao động.
Chia sẻ với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump cho biết lãnh đạo của "tất cả các công ty AI lớn" có thể sẽ tới Nhà Trắng ngay trong tuần tới để thảo luận về đề xuất này.
"Nó gần như trở thành một mối quan hệ hợp tác với người dân Mỹ", ông Trump nói.
Ông cho rằng nếu người dân có thể hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển của AI, họ sẽ có cái nhìn tích cực hơn đối với công nghệ này.
Đề xuất mới được đưa ra sau một loạt động thái cho thấy chính quyền Trump sẵn sàng tham gia sâu hơn vào khu vực tư nhân. Trước đó, Chính phủ Mỹ đã nắm cổ phần tại một số doanh nghiệp lớn, trong đó có nhà sản xuất chip Intel, đánh dấu sự thay đổi so với truyền thống lâu nay vốn hạn chế sự can thiệp trực tiếp của chính phủ vào các công ty tư nhân.
Bình luận của ông Trump xuất hiện trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp AI hàng đầu đang chuẩn bị kế hoạch niêm yết. Trong đó, SpaceX, Anthropic và OpenAI được cho là đang xúc tiến các kế hoạch IPO có thể tạo ra thêm nhiều doanh nghiệp có giá trị vốn hóa từ hàng trăm tỷ USD đến ngàn tỷ USD trong những năm tới.
Sự bùng nổ của AI đã làm dấy lên cuộc tranh luận về cách phân bổ lợi ích kinh tế mà công nghệ này tạo ra. Nhiều lãnh đạo công nghệ và nhà hoạch định chính sách cho rằng AI có thể thúc đẩy năng suất và tăng trưởng kinh tế ở quy mô chưa từng có, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ thay thế hàng triệu việc làm trong nhiều ngành nghề.
Những người ủng hộ đề xuất của ông Trump cho rằng việc Chính phủ Mỹ nắm cổ phần tại các công ty AI có thể giúp người dân được hưởng lợi trực tiếp từ sự tăng trưởng của ngành, đồng thời giảm bớt áp lực xã hội khi thị trường lao động bị tác động bởi quá trình tự động hóa.
Tuy nhiên, các cuộc khảo sát gần đây cho thấy phần lớn người Mỹ vẫn tỏ ra thận trọng, thậm chí bi quan, về tác động dài hạn của AI đối với xã hội và thị trường lao động.
Một khảo sát do YouGov phối hợp với tạp chí Economist thực hiện trong tháng 5 cho thấy hơn 70% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng AI đang phát triển quá nhanh. Đồng thời, 51% số người được hỏi có cái nhìn tiêu cực nhiều hơn tích cực về ảnh hưởng lâu dài của công nghệ này.
Ông Sam Altman từng thảo luận ý tưởng này với Nhà Trắng
Theo một nguồn tin từ Washington Post, CEO OpenAI Sam Altman đã trao đổi với ông Trump và các quan chức Nhà Trắng về ý tưởng này ngay từ những tháng đầu trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ.
Theo nguồn tin, ông Altman hình dung OpenAI sẽ đóng góp một phần cổ phần của công ty vào một quỹ do Chính phủ Mỹ quản lý. Các doanh nghiệp AI khác cũng có thể tham gia mô hình tương tự.
Không chỉ Nhà Trắng, ý tưởng để Chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần tại các công ty AI cũng nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia.
Ngày 01/06, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders công bố đề xuất thành lập một quỹ đầu tư quốc gia, qua đó cho phép Chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần đáng kể tại các doanh nghiệp AI hàng đầu.
Ông Sanders cũng đề xuất Chính phủ có đại diện trong hội đồng quản trị của các công ty này. Theo Washington Post, ông đã thảo luận về ý tưởng với ông Altman trong một cuộc gặp tại Quốc hội Mỹ vào tuần trước.
"Người dân Mỹ hiểu rằng hệ thống kinh tế hiện nay đang mang lại lợi ích lớn hơn cho người giàu. Người giàu ngày càng giàu hơn, trong khi phần lớn người lao động không cải thiện được bao nhiêu", ông Sanders cho biết.
"Vì thế có rất nhiều lo lắng trên khắp nước Mỹ và AI chỉ làm gia tăng thêm những nỗi lo đó. Người dân cảm thấy mình không có quyền kiểm soát".
Lo ngại về mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa Chính phủ và các tập đoàn AI
Đề xuất để Chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần tại các công ty AI được đưa ra trong bối cảnh ông Trump ngày càng thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với tham vọng phát triển AI của ngành công nghệ trong nhiệm kỳ thứ hai.
Theo một nguồn tin thân cận, ông Sam Altman đã lần đầu trao đổi với ông Trump về khả năng Chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần tại OpenAI từ năm ngoái, sau các chuyến công du Trung Đông và châu Á nhằm huy động vốn.
Trong quá trình tiếp xúc với nhiều quỹ đầu tư quốc gia, CEO OpenAI bắt đầu quan tâm tới mô hình cho phép chính phủ sở hữu cổ phần trong những công nghệ có khả năng tạo ra tác động sâu rộng tới nền kinh tế và xã hội.
Kể từ đó, các ý tưởng như đánh thuế tài sản đối với các công ty AI hoặc xây dựng cơ chế giúp người dân được chia sẻ lợi ích từ sự phát triển của ngành ngày càng thu hút sự quan tâm tại Washington, trong bối cảnh nhiều chuyên gia lo ngại AI có thể thay thế một lượng lớn việc làm trong tương lai.
Tháng 4 vừa qua, OpenAI đã đề xuất thành lập một "Quỹ Tài sản Công chúng" (Public Wealth Fund), nhằm giúp những người không trực tiếp đầu tư trên thị trường chứng khoán vẫn có thể hưởng lợi tài chính từ sự tăng trưởng của ngành AI.
Tuy nhiên, việc Chính phủ Mỹ trực tiếp trở thành cổ đông của các công ty AI cũng làm dấy lên nhiều tranh luận mới về ranh giới giữa khu vực công và khu vực tư trong nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Nhiều lãnh đạo công nghệ từng ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 trước đây cũng từng bày tỏ lo ngại về các nỗ lực quản lý và giám sát AI dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.
Trong tuần này, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp cho phép các công ty công nghệ tự nguyện cung cấp cho Chính phủ quyền tiếp cận sớm các hệ thống AI tiên tiến nhằm chuẩn bị cho những rủi ro an ninh tiềm ẩn.
Ông David Sacks, nhà đầu tư công nghệ và cựu cố vấn AI của Nhà Trắng, là một trong những người phản đối mạnh mẽ ý tưởng Chính phủ sở hữu cổ phần tại các doanh nghiệp AI.
Bình luận trên mạng xã hội, ông cho rằng mô hình này có thể dẫn tới tình trạng kiểm duyệt và giám sát tương tự như tại Trung Quốc. "Quốc hữu hóa AI sẽ đẩy nhanh quá trình hợp nhất giữa doanh nghiệp và Chính phủ mà chúng ta đã bắt đầu chứng kiến", ông viết.
Ông Sacks cũng cảnh báo những người theo khuynh hướng bảo thủ đang ủng hộ việc mở rộng vai trò của Chính phủ trong lĩnh vực AI. "Những người bảo thủ hoàn toàn có lý khi lo ngại về tương lai của AI, nhưng họ cũng nên cân nhắc kỹ hơn về những quy định mà mình đang ủng hộ - những điều từ lâu luôn được những người muốn mở rộng vai trò của Chính phủ nhiệt liệt chào đón", ông nói.
Vũ Hạo
