Phép thử cho thị trường chứng khoán
Sức nóng căng thẳng leo thang giữa Iran và Israel một lần nữa tạo ra cú "rung lắc" cực mạnh trên thị trường chứng khoán Việt Nam phiên đầu tháng 3, kích hoạt làn sóng tháo chạy sang nhóm dầu khí trú ẩn. Giữa tâm bão địa chính trị bủa vây, thị trường đang đứng trước phép thử về bản lĩnh dòng tiền và khả năng hấp thụ rủi ro vùng đỉnh.
Phiên giao dịch ngày 02/03/2026 đã mang đến một phép thử cho tâm lý nhà đầu tư khi VN-Index mở cửa với cú rơi thẳng đứng mất hơn 33 điểm, trước khi hồi phục và thu hẹp đà giảm còn -3.15 điểm về 1,877.18 điểm. Sự phân hóa thể hiện rõ giữa các nhóm ngành, khi khối ngân hàng và bất động sản chìm trong sắc đỏ, thậm chí chạm sàn, thì nhóm năng lượng, tiêu biểu là các mã dầu khí như PVS, PVD, BSR, PLX hay OIL lại tăng điểm với hàng loạt sắc tím.
|
Cổ phiếu tài chính phủ sắc đỏ sáng 02/03
Nguồn: VietstockFinance
|
|
Cổ phiếu bất động phiên sáng 02/03
Nguồn: VietstockFinance
|
|
Cổ phiếu năng lượng phủ màu tím sáng 02/03
Nguồn: VietstockFinance
|
Thích nghi, chờ nhịp tái định giá
Đánh giá về nguyên nhân của biến động này, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi, cho rằng thị trường đang chịu tác động trực tiếp từ sự trở lại của tâm lý "risk-off" trên toàn cầu. Căng thẳng địa chính trị leo thang giữa Iran và Israel cùng sự can dự của Mỹ đã kích hoạt chế độ phòng vệ, khiến dòng tiền tháo chạy khỏi cổ phiếu để tìm về các hầm trú ẩn an toàn như USD, vàng và dầu mỏ. Nỗi lo đứt gãy chuỗi cung ứng qua eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu thô tăng vọt, làm bẻ gãy cấu trúc lợi nhuận kỳ vọng trên thị trường. Điều này lý giải vì sao nhóm khai thác và dịch vụ dầu khí bất ngờ hưởng lợi, trong khi các doanh nghiệp khác phải oằn mình gánh chi phí đầu vào.
Theo ông Huy, cú rơi hơn 33 điểm đầu phiên chính là hệ quả cộng hưởng từ 3 áp lực lớn: Hiệu ứng domino giải chấp margin sau thời gian thị trường hưng phấn, nỗi lo lạm phát quay trở lại làm thu hẹp dư địa nới lỏng tiền tệ, và động thái bán ròng xả trụ Bluechip mang tính phòng thủ của các quỹ ngoại.
Mặc dù nhóm dầu khí đang thăng hoa, ông Huy cũng lưu ý nhà đầu tư cần giữ cái đầu lạnh, bởi đây có thể chỉ là phản xạ ngắn hạn trước tin tức giá dầu, và nếu xung đột không biến thành khủng hoảng toàn diện, đà tăng này sẽ sớm nhường chỗ cho nhịp tái định giá.
Đồng thuận với góc nhìn cẩn trọng nhưng đi sâu hơn vào nội tại thị trường, ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư tại CTCP FIDT, chỉ ra rằng VN-Index đang đối mặt với nhiều rào cản lớn khi tiến sát vùng đỉnh lịch sử. Dù điểm số có dấu hiệu phục hồi, nhưng sự hụt hơi của thanh khoản trong vài tuần gần đây cùng độ rộng thị trường hẹp cho thấy dòng tiền đang rất dè dặt, chỉ len lỏi vào một vài cổ phiếu có câu chuyện riêng chứ không tạo được sự lan tỏa. Hơn thế nữa, bối cảnh vĩ mô đang kém thuận lợi khi mức định giá P/E toàn thị trường đã vượt ngưỡng 15 lần, không còn rẻ để tạo biên độ an toàn, kết hợp cùng mặt bằng lãi suất trong nước rục rịch tăng làm giảm sức hấp dẫn của chứng khoán.
Từ sự suy yếu của những động lực cốt lõi này, kịch bản VN-Index bùng nổ điểm số mạnh mẽ trong năm 2026 là rất khó xảy ra, biến vùng 1,900 điểm trở thành kháng cự tâm lý và kỹ thuật cực kỳ vững chắc. Do đó, chiến lược tối ưu nhất lúc này là từ bỏ tư duy mua đuổi (FOMO) ở những mã đã tăng nóng, chủ động hiện thực hóa lợi nhuận để bảo vệ thành quả khi chỉ số chạm cản mạnh. Dòng tiền hiện tại chỉ ưu tiên sự chọn lọc, và cơ hội sẽ thuộc về những nhà đầu tư biết kiên nhẫn canh mua ở vùng giá thấp khi thị trường rung lắc. Bốn nhóm ngành được đánh giá cao bao gồm: Ngân hàng với vị thế xương sống nền kinh tế, nhóm bán lẻ đón đầu sức mua phục hồi, nhóm vật liệu xây dựng và hạ tầng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công, cùng nhóm doanh nghiệp Nhà nước chờ đợi các thương vụ thoái vốn.
Cả hai chuyên gia đều cho rằng, những biến cố địa chính trị, chiến tranh thương mại hay tiền tệ xuất phát từ sự phân cực toàn cầu hiện nay không còn là hiện tượng "Thiên nga đen" hiếm gặp. Chúng diễn ra với tần suất ngày càng dày đặc, buộc các nhà đầu tư phải thay đổi tư duy quản trị rủi ro, chấp nhận và thích nghi với những cú sốc này như một phần tất yếu của bối cảnh "bình thường mới".
Xu hướng dài hạn vẫn tích cực
Bổ sung thêm góc nhìn về tác động của các biến cố vĩ mô, Chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh đánh giá rủi ro từ các cuộc xung đột địa chính trị hiện nay đang tạo ra sức ép bủa vây bình diện toàn cầu, không giới hạn ở bất kỳ quốc gia hay bối cảnh thị trường riêng biệt nào. Theo ông, đại đa số các lĩnh vực trong nền kinh tế đều phải đối mặt với áp lực tiêu cực chung, và dĩ nhiên, nhóm tài chính - ngân hàng cũng không phải là ngoại lệ. Điểm sáng hiếm hoi và có sức "đề kháng" tốt nhất trong giai đoạn này chính là nhóm năng lượng và dầu khí. Đặc thù vị trí chiến sự tập trung tại khu vực Trung Đông đã tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng dầu mỏ, giúp các doanh nghiệp trong ngành này giảm thiểu được thiệt hại, thậm chí còn được hưởng lợi từ đà tăng của giá hàng hóa.
Tuy nhiên, khi đánh giá tổng thể về mức độ rúng động của thị trường chứng khoán, ông Khánh cho rằng biến cố lần này thực chất không gây ra cú sốc quá nặng nề. Nguyên nhân là do phần lớn các kịch bản căng thẳng đã được giới đầu tư dự báo từ trước và tin tức đã phản ánh phần nào vào giá cổ phiếu. Do đó, nếu bỏ qua những rung lắc mang tính tâm lý nhất thời, xu hướng chung của thị trường trong dài hạn vẫn được duy trì ở trạng thái tích cực.
Cát Lam
