Siết quản lý thị trường tài sản mã hóa: Cung cấp dịch vụ không phép có thể bị phạt đến 200 triệu đồng
Trong bối cảnh tài sản mã hóa đang phát triển mạnh mẽ và ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư, việc xây dựng một khung pháp lý đầy đủ nhằm quản lý loại tài sản mới này trở thành yêu cầu cấp thiết. Nghị định 284/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 16/07/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, có hiệu lực từ ngày 01/09/2026.
Đây là văn bản pháp lý quy định về chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài sản mã hóa, trong đó đáng chú ý là quy định xử phạt đối với hành vi cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
Quy định về tài sản mã hóa
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 quy định tài sản mã hóa là một loại tài sản số mà sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự, tài chính. Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.
Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa là doanh nghiệp thực hiện, cung cấp một hoặc một số dịch vụ, hoạt động như: Tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; tự doanh tài sản mã hóa; lưu ký tài sản mã hóa và cung cấp nền tảng phát hành tài sản mã hóa. Tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa là việc cung cấp nền tảng hoặc hệ thống cơ sở hạ tầng để trao đổi thông tin, tập hợp lệnh mua, bán, giao dịch tài sản mã hóa và thanh toán giao dịch tài sản mã hóa. Cung cấp nền tảng phát hành tài sản mã hóa là việc cung cấp hệ thống điện tử phục vụ hoạt động chào bán, phát hành tài sản mã hóa.
Nghị định 284/2026/NĐ-CP ra đời đóng vai trò là công cụ bảo đảm việc tuân thủ các quy định về tài sản mã hóa thông qua cơ chế xử phạt vi phạm hành chính.
Điều 1 Nghị định 284/2026/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và xử phạt đối với các hành vi vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP
Cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa khi chưa được cấp phép bị xử phạt đến 200 triệu đồng
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định 284 là quy định xử phạt đối với hành vi cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp phép.
Khoản 4 Điều 7 Nghị định 284 quy định phạt tiền từ 180,000,000 đồng đến 200,000,000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau:
Thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Theo đó, mức phạt tiền nêu trên được áp dụng đối với tổ chức, trường hợp cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm thì mức phạt bằng một nửa mức phạt áp dụng đối với tổ chức, có thể lên đến 100 triệu đồng.
Có thể thấy đây là một trong những mức xử phạt cao của nghị định, thể hiện việc tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải được kiểm soát chặt chẽ thông qua cơ chế cấp phép. Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ tổ chức nào muốn vận hành sàn giao dịch, cung cấp nền tảng giao dịch hoặc thực hiện các hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa đều phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật trước khi đi vào hoạt động.
Khác với hoạt động mua bán tài sản mã hóa của từng cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa giữ vai trò trung tâm của toàn bộ thị trường. Đây là nơi tiếp nhận tài sản của khách hàng, quản lý tài khoản, xử lý giao dịch, lưu giữ dữ liệu và thực hiện nhiều nghiệp vụ liên quan đến tài sản của nhà đầu tư. Nếu các tổ chức này hoạt động mà không chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý thì nguy cơ phát sinh rủi ro đối với nhà đầu tư là rất lớn.
Do đó, quy định xử phạt đối với hành vi cung cấp dịch vụ khi chưa được cấp phép không chỉ nhằm xử lý hành vi vi phạm mà còn có ý nghĩa phòng ngừa, buộc các doanh nghiệp muốn tham gia thị trường phải tuân thủ đầy đủ điều kiện pháp luật trước khi chính thức hoạt động.
Chế tài hành chính gắn với yêu cầu xây dựng thị trường minh bạch
Ngoài xử phạt tiền, Nghị định 284/2026/NĐ-CP còn thiết lập nhiều hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm. Theo Khoản 5 Điều 7 của Nghị định, tùy từng hành vi vi phạm, tổ chức có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm, buộc gỡ bỏ trang thông tin điện tử, phần mềm và các biện pháp khác.
Việc kết hợp giữa xử phạt tiền với các chế tài bổ sung giúp tăng tính răn đe của pháp luật. Trong nhiều trường hợp, số lợi nhuận mà tổ chức vi phạm thu được có thể lớn hơn nhiều so với số tiền xử phạt. Nếu chỉ áp dụng phạt tiền thì chưa đủ sức ngăn ngừa hành vi vi phạm. Chính vì vậy, các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Doanh nghiệp cần chủ động rà soát điều kiện pháp lý trước khi tham gia thị trường
Nghị định 284/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản số cần nhanh chóng rà soát mô hình kinh doanh của mình. Những doanh nghiệp đang có kế hoạch xây dựng sàn giao dịch, nền tảng giao dịch hoặc các dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa cần nghiên cứu kỹ các điều kiện cấp phép, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, nguồn lực tài chính, nhân sự và hạ tầng công nghệ trước khi chính thức cung cấp dịch vụ ra thị trường.
Quy định mới cho thấy bước chuyển từ giai đoạn nghiên cứu sang giai đoạn thiết lập cơ chế quản lý cụ thể đối với thị trường tài sản mã hóa. Trong đó, quy định xử phạt từ 180 triệu đồng đến 200 triệu đồng đối với hành vi cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa hoặc quảng cáo, tiếp thị dịch vụ khi chưa được cấp phép là một trong những điểm mới nổi bật, thể hiện công tác quản lý chặt chẽ ngay từ ban đầu, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường tài sản mã hóa trong quá trình chuyển đổi số.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng
