Sóng thần Nhật cản trở sự phục hồi kinh tế toàn cầu
Sau trận động đất gây sóng thần dữ dội làm rung chuyển khu vực phía đông bắc của Nhật Bản, nền kinh tế toàn cầu lại phải gánh chịu thêm một thử thách mới đầy chông gai trong quá trình phục hồi kể từ sau cuộc suy thoái kinh tế.
Ngày hôm nay, nhiều tập đoàn, công ty lớn ở Nhật Bản đã bắt đầu tiến hành đánh giá mức thiệt hại tổng thể của họ kể từ sau trận động đất kinh hoàng vừa qua. Trước đó, ngay sau khi trận động đất xảy ra, hầu hết các công ty ở Nhật đều đóng cửa các nhà máy và sơ tán công nhân khỏi khu vực nguy hiểm. Tuy vậy, nhiều nhân công bị thương nặng, thậm chí thiệt mạng, mất tích cùng với đó là cơ sở vật chất của các nhà máy lớn ở đây bị tàn phá nặng nề khiến việc kinh doanh trở lại của họ gặp không ít khó khăn.
Do gặp phải sự cố khủng hoảng hạt nhân sau động đất, nên hiện tại con số thống kê cụ thể tổng thiệt hại của nền kinh tế Nhật Bản vẫn chưa được xác định rõ ràng. Ông Masaaki Kanno, một chuyên gia phân tích của P Morgan Securities chi nhánh ở Tokyo cho biết “sẽ phải tốn thêm nhiều thời gian nữa thì hệ thống giao thông và việc phân phối hàng hóa mới có thể trở lại bình thường được”. Cũng theo ông Masaaki, trận động đất ở Nhật Bản được xem là một “đòn chí mạng” đối với các doanh nghiệp ở xứ sở hoa anh đào này, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng tới các doanh nghiệp thuộc khu vực tâm chấn.
Ông Janet Hunter, một giáo sư kinh tế Nhật ở ĐH Kinh tế London nhận định “hầu hết các cơ sở hạ tầng chịu sự càn quét của sóng thần đều phải xây dựng lại từ đầu bao gồm cầu, đường bộ, đường sắt. Điều này gây ảnh hưởng xấu tới tốc độ tăng trưởng vốn đã trì trệ trong suốt hai thập kỉ qua của nền kinh tế Nhật Bản”.
Đại diện một chi nhánh của công ty Cargo ở Nhật Bản cũng cho biết các cảng lớn ở Nhật Bản đều đã đóng cửa giao dịch, mặc dù việc đóng cửa này chỉ là một biên pháp phòng ngừa. Hầu hết các cảng lớn này đều nằm ở phía Nam của Tokyo, và chúng đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa tại đất nước này. Trong năm 2010 vừa qua, việc xuất khẩu các mặt hàng chủ yếu bao gồm ô tô, thiết bị máy móc, hàng tiêu dùng của Nhật đã tăng lên khoảng 25% so với một năm trước đó. Và đây cũng là mức tăng đầu tiên kể từ 3 năm trở lại đây. Vì vậy, việc đóng cửa các cảng lớn dài hạn sẽ dẫn tới sự chậm trễ trong việc giao hàng xuất khẩu ra nước ngoài đồng thời tạo nên sự bất ổn định trong mạng lưới cung cấp các mặt hàng trên toàn cầu.
| Ít nhất phải tới quý cuối, nền kinh tế Nhật Bản mới gượng dậy được |
Carl Weinberg đến từ công ty nghiên cứu High Frequency Economics ở New York, Mỹ cho rằng những tổn thất mà nền kinh tế lớn thứ 3 trên thế giới này phải gánh chịu sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới nền kinh tế toàn cầu và có khi là hơn những gì mà chúng ta có thể tưởng tượng được. Ông Carl nhận định “chẳng có cách nào để đánh giá một cách chính xác tổng thiệt hại mà nền kinh tế Nhật Bản cũng như nền kinh tế thế giới sẽ phải gánh chịu sau thiên tai này. Những cú sốc trong nền kinh tế Nhật Bản sẽ ảnh hưởng xấu đến người dân, và đến các doanh nghiệp cho dù họ là ai và họ ở bất cứ nơi đâu, ở Nhật hay ở Mỹ đều bị ảnh hưởng cả”.
Trên website của mình, ngân hàng trung ương của Nhật cho biết họ sẽ tiếp tục đánh giá các thiệt hại có thể trong các hoạt động tài chính. Họ cũng khẳng định sẽ sẵn sàng hành động nếu cần thiết. Tuy nhiên, rõ ràng nền kinh tế Nhật Bản đang phải đối mặt với những thách thức lớn chưa từng có và họ sẽ phải làm lại từ đầu. Hai trong số những mối lo ngại lớn đó là việc cung cấp điện cho thị trường nội địa và việc trì hoãn xuất khẩu hàng hóa của các công ty lớn trong đó bao gồm cả các đại gia ô tô đình đám như Honda, Toyota…
Các lò phản ứng hạt nhân của Nhật Bản cung cấp khoảng 1/3 năng lượng cho toàn đất nước này, tuy nhiên, một số lò phản ứng đã mất khả năng làm lạnh và có khả năng phát nổ bất cứ lúc nào đồng thời cũng có thể gây ra hiện tượng rò rỉ phóng xạ, ảnh hưởng tới tính mạng của người dân nơi đây và các quốc gia trong khu vực. Đáng lo ngại nhất là cuộc khủng hoảng năng lượng này càng khiến sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản trở nên khó khăn, trì trệ hơn nữa. Nomura còn dự đoán là “nền kinh tế Nhật Bản sẽ không thể gượng dậy nổi trước quý cuối cùng của năm 2011”.
Vào hôm thứ 3 vừa qua, thị trường chứng khoán của Nhật đã tụt dốc thảm hại xuống mức thấp nhất kể từ mùa thu năm 2008. Các công ty toàn cầu như Toyota cũng thiệt hại đáng kể về sản lượng của họ. Cơ sở hạ tầng và trang thiết bị sản xuất bị phá hủy khiến các nhà máy sản xuất ô tô và sản xuất công nghệ gần như tê liệt. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới sự gượng dậy vẫn còn đang yếu ớt của nền kinh tế thế giới kể từ sau cuộc suy thoái vào năm 2009.
Nếu như trước thảm họa, nền công nghiệp ô tô của nước này từng được ca ngợi là đòn bẩy cho sự tăng trưởng của nền kinh tế Nhật Bản thì giờ đây chính các đại gia ô tô cũng gặp phải nhiều vấn đề cực căng thẳng. Chuyên gia Feldman nhận định “ngay cả khi họ có thể sản xuất xe trở lại, họ cũng không thể xuất khẩu xe đi đâu. Nói cách khác, Nhật Bản đang rất khó khăn. Các công trình xây dựng đạt tiêu chuẩn thực sự đã cứu được tính mạng nhiều người. Nhưng chúng tôi vẫn dính rắc rối với việc phân phối hàng hóa”.
Lĩnh vực công nghệ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do khoảng 40% các linh kiện điện tử như chip, các bộ phận trong camera và máy tính đều được sản xuất tại Nhật Bản. 1/5 tổng các chất bán dẫn trên toàn thế giới cũng được sản xuất tại đây. Thế nhưng theo như tờ Bloomberg News đưa tin, thì hãng Sony đã phải đóng cửa tới 10 nhà máy và hai trung tâm nghiên cứu. Toshiba phải tạm ngừng hoạt động 5 nhà máy. Texas Instruments đã phải đóng cửa 2 nhà máy và sẽ không thể hoạt động trở lại ít nhất là tới tận tháng 7 tới. Các nhà máy bị đóng cửa này chủ yếu chuyên sản xuất các linh kiện quan trọng lắp đặt trong máy tính, ti vi, máy quay, đầu DVD, và thậm chí cả iPad. Sau thảm họa, ngành công nghiệp công nghệ cao ở Nhật, nhân tố thứ 2 giúp tăng trưởng kinh tế cũng đã lâm vào tình trạng khốn cùng và thiếu thốn nhiều thứ.
Ông Alexander, một nhà kinh tế học của Georgetown nhận định “nhiều công ty tư nhân ở Mỹ sẽ không thể nhận hàng nhập khẩu từ Nhật trong vài tuần tới vài tháng tới. Các nhà cung cấp hoặc là sẽ bị phá sản, hoặc sẽ tạm ngừng hoạt động trong một thời gian nhất định. Dù là bị ngưng trệ trong thời gian ngắn đi chăng nữa, thì nền kinh tế toàn cầu cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng rồi”.
Còn ông Mark Zandi, chuyên gia phân tích kinh tế của Moody lạc quan nói “đây là một cú sốc lớn với nền kinh tế Nhật Bản. Nhưng nó sẽ chỉ gây ra ảnh hưởng “khiêm tốn” và mang tính chất tạm thời, chóng vánh đối với nền kinh tế toàn cầu mà thôi”.
Kiều Vui
vnmedia
