Thị trường smartphone sẽ đối mặt “cú rơi mạnh nhất lịch sử” trong năm 2026?
Các nhà phân tích dự báo thị trường điện thoại thông minh (smartphone) toàn cầu sẽ ghi nhận mức sụt giảm tồi tệ nhất từ trước đến nay vào năm 2026, trong bối cảnh nguồn cung chip nhớ ngày càng khan hiếm tiếp tục đẩy giá thiết bị lên cao.
KUALA LUMPUR, MALAYSIA – 19/09/2025: Khách hàng xếp hàng bên ngoài một cửa hàng Apple trước thời điểm ra mắt dòng iPhone 17 tại Tun Razak Exchange (TRX) ngày 19/09/2025 ở Kuala Lumpur, Malaysia. Dòng iPhone 17 là thế hệ iPhone và phụ kiện tiếp theo được tung ra thị trường quốc tế. (Ảnh: Annice Lyn/Getty Images)
|
Cuộc khủng hoảng chip nhớ có thể khiến thị trường máy tính cá nhân (PC) và smartphone toàn cầu lần lượt giảm 11% và 13%, theo báo cáo của International Data Corporation (IDC).
Trong khi đó, Counterpoint Research dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 12% so với năm trước, là mức giảm mạnh nhất trong lịch sử, với tổng sản lượng dự kiến xuống mức thấp nhất kể từ năm 2013.
Những cảnh báo này xuất hiện khi các công ty công nghệ đang tận dụng làn sóng AI bằng cách đầu tư mạnh vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), gây căng thẳng nguồn cung chip nhớ. Điều này khiến các nhà sản xuất ở những lĩnh vực tiêu tốn nhiều chip nhớ như smartphone và PC phải chật vật để đảm bảo nguồn chip.
“Nhiều công ty chip nhớ đang yêu cầu các hãng smartphone xếp hàng sau các hyperscaler (PV: công ty xây và vận hành các “siêu trung tâm dữ liệu” toàn cầu), đồng nghĩa với việc phân bổ cho các nhà sản xuất smartphone bị ưu tiên thấp hơn so với các phân khúc khác trong ngành - trong trường hợp này là AI”, ông Tarun Pathak, Giám đốc nghiên cứu mảng thiết bị và hệ sinh thái tại Counterpoint, nói với CNBC.
Tình trạng thiếu chip đã khiến giá các linh kiện như RAM - vốn cần thiết cho cả thiết bị điện tử tiêu dùng và các trung tâm dữ liệu quy mô lớn mà các gã khổng lồ AI như Amazon và Meta đang gấp rút đầu tư - tăng vọt.
Dù việc tái phân bổ nguồn chip này đã ảnh hưởng đến các nhà sản xuất thiết bị trong nhiều năm, các dự báo trước đây về tác động của nhu cầu AI đều đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu hụt, theo ông Bryan Ma, Phó Chủ tịch nghiên cứu thiết bị tại IDC.
"Tình hình đã xấu đi đáng kể trong vài tháng qua", ông Ma nói. "Chúng tôi đã đưa ra dự báo vào tháng 11, nhưng chỉ vài tuần sau khi công bố, tình hình tiếp tục xấu đi".
|
Dự báo về lượng smartphone xuất xưởng trong năm 2026-2028
 |
Ban đầu, IDC kỳ vọng thị trường PC và smartphone toàn cầu năm nay sẽ tăng trưởng lần lượt khoảng 8.3% và 2%, nhưng sau đó đã điều chỉnh dự báo để phản ánh triển vọng nguồn cung chip ngày càng khan hiếm.
Tương tự, Counterpoint nhận định thị trường smartphone đang bước vào "đợt suy giảm mang tính cấu trúc", dù lượng xuất xưởng quý 4/2025 tăng 3.8% so với cùng kỳ khi mức độ thiếu chip vượt xa dự đoán.
Những thay đổi mang tính cấu trúc
Cả hai báo cáo đều cho rằng tình trạng thiếu chip ngày càng nghiêm trọng sẽ tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong thị trường điện tử tiêu dùng.
Theo ông Pathak của Counterpoint, các nhà sản xuất nhiều khả năng sẽ chuyển gánh nặng lợi nhuận bị thu hẹp sang người tiêu dùng, dẫn đến số lượng người dùng mới giảm và chu kỳ thay thế thiết bị kéo dài hơn đối với người dùng hiện tại.
Tuy nhiên, thị trường smartphone cũ và đã qua sử dụng có thể tăng trưởng, khi ngày càng nhiều người tiêu dùng không đủ khả năng chi trả do giá chip nhớ tăng cao.
Hai báo cáo cũng cho rằng các hãng OEM sẽ ưu tiên bán các mẫu tầm trung và cao cấp, thậm chí một số nhà sản xuất có thể rút khỏi phân khúc giá rẻ.
Chi phí chip nhớ chiếm tỷ trọng lớn hơn đáng kể trong giá bán của các mẫu máy giá thấp, khiến “các nhà cung cấp khó duy trì lợi nhuận trong khi vẫn giữ giá thấp”, ông Ma cho biết.
Các “ông lớn” như Apple và Samsung được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động ngắn hạn về nguồn cung chip nhờ “chuỗi cung ứng tích hợp tốt hơn, quyền lực định giá cao hơn và xu hướng cao cấp hóa sản phẩm”, theo báo cáo của Counterpoint.
“Đây là cuộc chơi về quy mô... khi nhìn vào những hãng có lợi thế tương đối, đó thường là những ông lớn”, ông Ma nói.
Không chỉ lợi thế quy mô, các mẫu máy của những thương hiệu cao cấp như Apple và Samsung cũng chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường máy cũ, do có sức hút “mang tính khát vọng” cao hơn, theo ông Pathak.
Các dự báo vẽ nên triển vọng ảm đạm cho thị trường thiết bị tiêu dùng trong ngắn hạn, với điểm đảo chiều sớm nhất được kỳ vọng vào cuối năm 2027, nếu “công suất bộ nhớ bổ sung được đưa vào hoạt động”, Counterpoint cho biết.
IDC đang theo dõi các cơ hội từ việc mở rộng công suất sản xuất bộ nhớ và khả năng xuất hiện thêm các nhà cung cấp bộ nhớ nhỏ hơn từ Trung Quốc như những tín hiệu tích cực. Ngoài ra, theo ông Ma, hiện chưa có nhiều yếu tố hỗ trợ trong ngắn hạn.
Dù vậy, ông Pathak vẫn lạc quan: “Thị trường smartphone luôn có khả năng chống chịu... cuối cùng thì mọi người vẫn sẽ cần một chiếc điện thoại”.
Vũ Hạo
