Từ phát biểu của Tổng Bí thư, nghĩ về kinh tế nhà nước - tư nhân
Tết này, tôi cùng gia đình trải nghiệm ở 2 khu nghỉ dưỡng tư nhân - nhà nước. Ở khu du lịch tư nhân (đóng ở Mũi Né - Lâm Đồng), trước khi đến, phía lễ tân đã chủ động liên lạc để xin một số thông tin cá nhân, chuẩn bị trước, khi check-in sẽ không phải đợi lâu. Xe vừa đỗ, nhân viên đã đón chào niềm nở, ly trà chanh mật ong không chỉ giúp giải khát mà còn tạo sự thiện cảm vì được chăm sóc tốt.
Kể cả việc khi nhận phòng, dù lượng khách đông nhưng vì ưu tiên người cao tuổi nên bộ phận chăm sóc khách hàng đổi phòng gần khu vực nhà hàng, bãi biển hơn. Mọi thao tác đều tiến hành nhanh, nhẹ nhàng, mang lại cho khách cảm giác luôn được trọng thị, thân thiện. Riêng phòng cho tài xế thì phía khách sạn cho biết, do lượng khách tăng nên khu vực dành cho tài xế trước đây hiện đang xây làm garage cho khách, khách sạn có ký kết với các nhà trọ gần đó để đưa tài xế sang lưu trú.
Trong khi, do Vũng Tàu (TP.HCM) thu hút lượng khách đông, các khách sạn quen đều không còn phòng nên chúng tôi đành chọn một khách sạn thuộc nhà nước. Động tác đầu tiên là khách phải tự khệ nệ mang vác hành lý về phòng. Chúng tôi được bố trí phòng vip, chưa kịp mừng thì đành…r.i.p cho một dãy phòng trên sân thượng của tòa nhà 5 tầng được cải tạo, chắp vá. Phòng lại gần khu vực toilet công cộng, không cây xanh, chỉ trơ mấy khung sắt (mặt hậu của các bảng tên khách sạn) nên ai nấy đều xin từ chối làm… VIP.
Đó là chưa nói giá phòng được mặc cả từ 4 triệu xuống 2.5 triệu rồi chốt ở mức 1.8 triệu!
Khi xuống ở phòng bình thường thì giá cả ổn hơn, phòng cũng sạch sẽ; lại còn khuyến mãi thêm… thau, gáo, cây phơi đồ ở hành lang.
Đó chỉ là trải nghiệm đơn lẻ ở 2 khu nghỉ dưỡng do tư nhân bỏ vốn, điều hành và của nhà nước, có mặt bằng lớn, ở vị trí đẹp nhưng đang bỏ không hoặc đóng cửa. Nó cũng là ví dụ cho sự lãng phí mà Tổng Bí thư Tô Lâm đề cập trong nhiều hội nghị, sự kiện thời gian qua.
Mới nhất, hôm 25/02, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, khi nói về vấn đề hạch toán kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu: “Có người nói, cùng xây 2 khách sạn, của nhà nước 5 năm chưa xong, trong khi tư nhân họ làm 1 năm đã xong, có 4 năm để thu hồi vốn. Lúc đó, công trình của nhà nước đã đội vốn gấp đôi rồi”.
Từ xây dựng đến vận hành, khai thác, phát triển, ở nhiều công trình, lĩnh vực đã cho thấy khoảng cách giữa đơn vị nhà nước và tư nhân. Mà chính người đứng đầu Đảng đã chỉ rõ có 3 vấn đề Nhà nước đang tập trung giải quyết, gồm quy hoạch, tiêu chuẩn, chất lượng và hạch toán kinh tế. Ông đưa ra ví dụ “3 tuyến đường sắt trên cao của Hà Nội không kết nối được với nhau vì mỗi tuyến một tiêu chuẩn”.
Vậy mục tiêu kết nối và đồng bộ giao thông đô thị sẽ phải được khắc phục, điều chỉnh và thiết lập cho giai đoạn ra sao trên hiện trạng tréo ngoe “mỗi tuyến một tiêu chuẩn” đó?
Sự tréo ngoe này khiến tôi càng vỡ ra việc vì sao khi tái tạo những cánh đồng chuối ở 2 khu liên hợp Snoul và Koun Mom (Vương quốc Campuchia), THACO AGRI trước tiên tạo lập một cốt nền chuẩn cho toàn bộ nền đất (mặt bằng) và lòng hồ, đập tràn. Toàn bộ cánh đồng bằng phẳng thì hệ thống ròng rọc từ vườn chuối đến khu vực chế biến mới vận hành được, chỉ cần một độ vênh, quá trình vận chuyển chuối sẽ dễ bị hư hỏng. Hoặc trong hệ thống thủy lợi, cốt đáy các lòng hồ, đập đồng bộ thì nước mới tự động luân lưu từ hồ cái đến các hồ con và mạng lưới tưới tiêu.
Bởi khi thống nhất một tiêu chuẩn (cốt) thì mới có thể vận hành bằng hệ thống kỹ thuật. Tính cơ giới không chỉ là… máy móc, thiết bị mà còn là bộ chỉ số được thiết lập một cách vi tế, nghiêm ngặt. Họ quản trị bằng dữ liệu thực, họ kiểm soát các rủi ro bằng các thông số kỹ thuật vốn được đo đạc trên nền tảng thực tế, điều kiện nuôi-trồng nên luôn có giải pháp xử lý, đối trị - điều khác biệt làm nên hiệu quả cao trong chuỗi sản phẩm nông nghiệp của tập đoàn công nghiệp cơ khí hàng đầu này.
Rõ ràng, nhìn trực diện vào những tồn tại, hạn chế của nền kinh tế nhà nước, Tổng Bí thư đã chỉ rõ vị thế của nó “rất yếu, rất hạn chế, cần nhìn vào để sửa đổi”. Mà một trong những điểm yếu cốt tử được ông “nhắm trúng đích” là vấn đề hạch toán kinh tế: “dường như các doanh nghiệp nhà nước lâu rồi không quan tâm vấn đề này, mà chỉ quan tâm đến việc giải ngân xong là hoàn thành nhiệm vụ”.
Dẫn chính ví dụ về sân bay Long Thành với tổng vốn đầu tư 16 tỷ USD, Tổng Bí thư nêu hàng loạt câu hỏi: “Tôi hỏi đã vượt trội hơn so với Malaysia, Singapore chưa thì không chứng minh được. Tôi hỏi bao lâu thu hồi được 16 tỷ USD trả lại cho nhà nước thì cũng không trả lời được. Tôi hỏi sân bay Long Thành mỗi năm đóng góp cho tăng trưởng kinh tế quốc gia là bao nhiêu cũng không tính toán được. Thành ra nảy sinh ra lãng phí, tiêu cực, thậm chí thất thoát nếu không có hạch toán”.
Trong khi đó: “Tư nhân người ta hạch toán rất nhanh” - cũng là lời của Tổng Bí thư.
Lời đề nghị “cần lập lại trật tự vấn đề này” của người đứng đầu Đảng được xem như là một cam kết chính trị để tiến hành - hoàn thành cuộc cải tổ kinh tế, cải cách thể chế, trong đó tiêu chuẩn - chất lượng và hạch toán kinh tế là hai mấu chốt để cùng lúc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế đi cùng chống lạc hậu, lãng phí, thất thoát - là nguy cơ tụt hậu và xói mòn lòng tin xã hội vào vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước.
Quốc Học
