“Cơ hội” mua USD, giải “cơn khát” VND
Sau nhiều biện pháp can thiệp mạnh, thị trường ngoại hối đã có những chuyển biến khá tích cực. Thị trường chợ đen ngày càng bị thu hẹp, tâm lý găm giữ ngoại tệ của người dân phần nào được hóa giải và lòng tin vào VND được củng cố. Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch thường trực HĐQT Ngân hàng TMCP Liên Việt (LienVietBank) cho biết, nguồn VND huy động từ dân cư của Ngân hàng hiện tăng 9% so với 2 tháng trước. Cung - cầu ngoại tệ phần nào cân bằng do nguồn cung ngoại tệ dồi dào, tỷ giá giảm dần.
Tuy nhiên, hiện dòng chảy ngoại tệ vẫn chưa hoàn toàn thông suốt, do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khá dè dặt trong việc mua vào USD. Minh chứng cho điều này là trong cả quãng thời gian dài của tháng 4, khi thị trường ngoại hối bắt đầu chuyển biến tích cực sau các tác động chính sách, giá mua USD của Sở giao dịch NHNN luôn được niêm yết thấp hơn giá bán của các NHTM. Trong những ngày đầu tháng 5, giá mua USD của NHNN mới được điều chỉnh ngang bằng hay nhỉnh hơn so với giá bán của các NHTM. Đặc biệt, ngày 17/5, trong khi giá bán ngoại tệ của các NHTM được niêm yết ở mức 20.850 đồng/USD, thì giá mua ngoại tệ của NHNN chỉ là 20.600 đồng/USD.
"Đây là thời điểm NHNN nên mua vào USD. Việc làm này không những giúp dòng chảy ngoại tệ trở nên thông suốt, mà còn gia tăng dự trữ ngoại hối vốn đang khá mỏng hiện nay. Đặc biệt, giúp giải quyết vấn đề thanh khoản cho nền kinh tế hiện đang căng thẳng bởi lãi suất liên ngân hàng cao đến 25%/năm, trong khi hành động này không tác động nhiều đến lạm phát", một chuyên gia tài chính ngân hàng nói.
Vậy tại sao NHNN vẫn chưa mạnh tay mua USD? Nhiều chuyên gia tài chính ngân hàng cho rằng, NHNN rất thận trọng, bởi chịu áp lực phải thắt chặt tiền tệ để kiểm soát lạm phát. Do vậy, trong bối cảnh lạm phát cao, việc đưa VND ra để mua USD một cách ồ ạt, mà không được kiểm soát chặt thì chẳng khác nào "đổ thêm dầu vào lửa". Nhưng trên thực tế, vấn đề kiểm soát lạm phát thực sự không nằm nhiều ở chính sách tiền tệ, mà là ở chính sách tài khóa, bởi chi tiêu công, đầu tư lãng phí… là nguyên nhân chính. "Chính sách tiền tệ không còn nhiều 'không gian' để di chuyển", vị chuyên gia tài chính ngân hàng trên nhận xét.
Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, 4 tháng đầu năm, tín dụng chỉ tăng khoảng 5%, thấp hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm trước và tổng phương tiện thanh toán chỉ tăng 0,98%, trong khi mục tiêu đề ra cho cả năm là 15 - 16%. Các mức lãi suất chủ chốt liên tục được nâng lên. Rõ ràng, chính sách tiền tệ đã được thắt khá chặt, tốc độ tăng trưởng tín dụng và lượng tiền cung ứng luôn được kiểm soát chặt chẽ. Bên cạnh đó, theo thống kê của NHNN, trong tháng 4/2011, lượng tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng đã giảm 1,09% so với tháng trước, trong đó tiền gửi VND giảm tới 1,84%.
Nhiều chuyên gia tài chính ngân hàng cho rằng, đã đến lúc NHNN cần mạnh tay hơn trong việc mua vào USD, bởi tỷ giá đang ở mức thấp. Hiện tỷ giá bình quân liên ngân hàng được niêm yết ở mức 20.673 đồng/USD, giảm 55 đồng/USD so với ngày 18/4 và giảm 20 đồng/USD so với ngày 11/2 - thời điểm NHNN tăng mạnh tỷ giá 9,3%. Trong khi đó, việc mua vào USD trong thời điểm này sẽ không tác động nhiều đến lạm phát, do cung tiền vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Đặc biệt, việc đưa ra VND để mua vào USD còn giải tỏa "cơn khát" VND sau những động thái thắt chặt tiền tệ, mà theo TS. Lê Xuân Nghĩa là "bóp rất chặt, bóp cho tới mức nhiều doanh nghiệp bên bờ vực phá sản".
Chính cung tiền trong thời gian vừa qua không tăng nhiều đã làm khan hiếm tiền đồng, đẩy mặt bằng lãi suất tăng cao. Bởi vậy, khi cơn khát tiền đồng được giải tỏa, mặt bằng lãi suất cũng sẽ không còn "nóng" nữa. Trong khi đó, theo nhiều dự báo, lạm phát tháng 5 sẽ giảm tốc, một phần do không còn nhiều yếu tố tác động bất lợi, một phần do các giải pháp của Nghị quyết 11 bắt đầu "ngấm". Đặc biệt, chính sách tài khóa cần có những động thái mạnh hơn, rõ rệt hơn để giải quyết bài toán lạm phát.
Các chuyên gia cũng nhận định, nếu NHNN không mua ngoại tệ sẽ xảy ra hai vấn đề. Thứ nhất, tỷ giá sẽ xuống thấp hơn, nhưng đó chỉ là những dấu hiệu phản ứng thị trường một cách nhất thời, có tính chất "trang sức", không bền vững và hiện tượng dư thừa USD sẽ không kéo dài. Thứ hai, NHNN bỏ mất một cơ hội hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn này bằng cách cung ứng tiền ra thị trường giải quyết vấn đề căng thẳng thanh khoản, "đói" vốn của doanh nghiệp. "NHNN nên tìm cách kiểm soát lạm phát bằng cách giới hạn cung tiền. Tuy nhiên, giới hạn cung tiền quá chặt trong lúc này là không hợp lý", vị chuyên gia tài chính ngân hàng nói.
Hồng Dung
đầu tư chứng khoán
