Cổ phần hóa: Giảm số lượng cổ phần Nhà nước chi phối
Trong danh mục doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo Quyết định 14/2011/QĐ-TTg về tiêu chí, danh mục phân loại doanh nghiệp nhà nước sẽ có hiệu lực từ ngày 20/4 tới, ngoài danh mục lĩnh vực, ngành nghề cứng không có nhiều thay đổi so với hiện hành, tập đoàn, tổng công ty nhà nước có quyền quyết định những doanh nghiệp thành viên thuộc diện Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Cụ thể, theo Quyết định 14/2011/QĐ-TTg, những doanh nghiệp có vai trò chủ yếu trong hoạt động sản xuất - kinh doanh, chiến lược phát triển, nắm giữ các bí quyết kinh doanh, công nghệ mà tập đoàn, tổng công ty nhà nước cần thiết phải nắm giữ 100% vốn để thực hiện các nhiệm vụ, ngành nghề kinh doanh được giao sẽ thuộc diện Nhà nước nắm giữ 100% vốn.
Như vậy, theo đánh giá của ông Phạm Đức Trung, Phó trưởng ban Doanh nghiệp (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương), các tập đoàn, tổng công ty nhà nước sẽ chủ động trong lựa chọn các thành viên để quyết định giữ lại hay tiến hành cổ phần hoá. “Căn cứ vào quy định này, có thể hiểu rằng, các doanh nghiệp thành viên then chốt đang hoạt động trong các ngành nghề kinh doanh chính của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước sẽ thuộc diện doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn”, ông Trung nhận định.
Tuy nhiên, trao thêm quyền chủ động cho các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong hoạt động sắp xếp đổi mới doanh nghiệp rất có thể sẽ tạo nên những áp lực mới trong hoạt động này, nhất là trong bối cảnh tiến độ cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước đang diễn ra khá chậm.
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước, trong năm 2010, chỉ có 5 doanh nghiệp nhà nước hoàn thành cổ phần hoá. Nếu tính riêng hoạt động cổ phần hoá của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, thì mới có 2 tổng công ty hoàn thành.
So với các con số rất rầm rộ trong kế hoạch cổ phần hoá giai đoạn 2007-2010 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ban đầu là 1 tập đoàn kinh tế (Tập đoàn Dệt may Việt Nam) và 6 tổng công ty 91 (gồm Tổng công ty Hàng không Việt Nam, Giấy, Thép, Lương thực miền Bắc, Hoá chất, Xi măng), thì thực tế lại quá trầm lắng. Cho tới thời điểm này, nhiều doanh nghiệp có tên trên vẫn đang chọn thời điểm hoàn thành cổ phần hoá trong năm 2011…
Cũng phải nói thêm là, việc lựa chọn doanh nghiệp để cổ phần hoá, sắp xếp lại theo các hình thức thời gian qua đều phải dựa trên danh mục lĩnh vực, ngành nghề đã được Thủ tướng Chính phủ xác định rõ ràng, cụ thể. Điều này cũng có nghĩa là, với các quyền chủ động nhiều hơn cho các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp, nếu không có những cơ chế giám sát chặt chẽ, thì rất có thể, mục tiêu hoàn thành cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn 2011-2015 không đơn giản.
Theo yêu cầu của Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng tại Cuộc họp Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước, các kế hoạch sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2015 của các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các tập đoàn, tổng công ty 91 sẽ phải được xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong quý II/2011.
Đặc biệt, Phó thủ tướng cũng nhấn mạnh, các kế hoạch này phải đẩy mạnh cổ phần hoá, giảm số lượng cổ phần Nhà nước chi phối, chỉ duy trì doanh nghiệp nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế và các lĩnh vực mà doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân không tham gia.
Khánh An
Đầu tư
