Gắn việc vay nợ với trách nhiệm và nghĩa vụ trả nợ
Hẳn những ai quan tâm và có trách nhiệm với vận mệnh đất nước không khỏi quan ngại trước việc các doanh nghiệp nhà nước đang mặc nhiên được hưởng quá nhiều ưu đãi.
Sự ưu đãi có thể làm méo mó thị trường, tạo ra cạnh tranh thiếu lành mạnh và rủi ro đạo đức gia tăng. Bài học về sự thua lỗ của Vinashin một lần nữa cần nhắc lại đối với sự bảo lãnh bằng cam kết thực hiện nghĩa vụ dự phòng không đúng chỗ của Nhà nước thay cho Nhà máy Xi măng Đồng Bành với khoản nợ cả gốc lẫn lãi phải trả hiện lên đến 141 tỉ đồng. Không biết bao giờ nước ta mới thoát khỏi cảnh doanh nghiệp thả cửa vay tiền với thần hộ mệnh là sự hào phóng của Nhà nước?
TBKTSG số ra cùng ngày cũng đưa tin “10.000 tỉ đồng là số tiền Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các ngân hàng phải cho tập đoàn Điện lực (EVN) vay để làm vốn lưu động. Ông Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã đề nghị EVN làm việc với các ngân hàng để có tiền trả nợ”.
Nếu đứng trên quan hệ cung - cầu thị trường, yêu cầu của Bộ trưởng Công Thương đối với EVN là chuyện hoàn toàn bình thường bởi Nhà nước chỉ có thể hỗ trợ EVN về cơ chế và làm cầu nối khai thông khó khăn giữa doanh nghiệp với bên cho vay (cụ thể ở đây là các ngân hàng). Nhưng xét ở khía cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước và gánh nặng của các khoản lỗ, cụ thể ở đây là hơn 9.600 tỉ đồng tiền mà EVN còn nợ khi mua điện của hai tập đoàn Dầu khí và Than - Khoáng sản trong khi tập đoàn này liên tục kêu lỗ và xin tăng giá điện để bù lỗ, thì đây hoàn toàn không phải là chuyện nghĩa vụ dự phòng của Nhà nước như tân Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ đã từng nói đối với khoản vay đến hạn phải trả của Nhà máy Xi măng Đồng Bành. Đây chính là rủi ro của “nợ chồng lên nợ”, quan hệ cung - cầu bị biến tướng ngoài quy luật.
Công bằng mà nói, hai ngành điện và công nghiệp xi măng đều đang phải nỗ lực vượt qua những rào cản lớn. Tuy nhiên, ngành điện đang chịu ảnh hưởng lớn của yếu tố cơ chế chính sách và quan hệ cung - cầu nửa vời (bán giá điện thấp hơn giá thành trong khi việc điều hành giá điện theo cơ chế thị trường cần có thời gian thử nghiệm tính hiệu quả thực tiễn). Còn ngành xi măng chưa bao giờ được xem là công nghiệp mũi nhọn và nên chịu sự cạnh tranh bình đẳng như các ngành khác. Nếu sự ưu đãi đặt đúng chỗ và sự hào phóng dành cho đúng đối tượng, ngành điện đương nhiên phải được hưởng nhiều hơn xi măng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Chính phủ ra sức thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ và cắt giảm tài khóa, việc gắn cam kết (bằng những ưu đãi, ưu tiên...) với trách nhiệm của doanh nghiệp, trong đó có vấn đề nghĩa vụ và trách nhiệm đối với các khoản vay cần phải được thực hiện nghiêm túc. Có như thế chính sách tài khóa mới hỗ trợ được cho chính sách tiền tệ và cái lợi lâu dài sẽ là cả nền kinh tế chứ không chỉ đơn thuần là ngành điện, xi măng hay lĩnh vực nào khác.
Phạm Mạnh Hùng
tbktsg
