Giảm lãi suất, cần thực hiện quyết liệt và đồng bộ các chính sách

Giảm lãi suất, cần thực hiện quyết liệt và đồng bộ các chính sách

Trong bối cảnh áp lực lạm phát còn khá nặng nề, mặt bằng lãi suất chưa thể sớm giảm như kỳ vọng. Theo các chuyên gia tài chính - tiền tệ, muốn mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, đòi hỏi phải giải quyết đồng bộ chính sách thắt chặt tiền tệ, cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách… để đưa chỉ số giá tiêu dùng về mức phù hợp. Đầu tư Chứng khoán đã có cuộc trao đổi với một số chuyên gia về vấn đề này.

TS. Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Khi lạm phát đang lên thì cần đưa lãi suất lên cao để thắt chặt tiền tệ. Đó là bài toán có tính chất truyền thống. Tuy nhiên, không thể chỉ dùng một biện pháp ngân hàng, chính sách tiền tệ, mà phải thực hiện đồng bộ các chính sách như cắt giảm bội chi công, chính sách tài khóa, chính sách thương mại... Bên cạnh đó, việc giữ ổn định thị trường để tránh tác động tâm lý của người dân cũng rất quan trọng, nhằm hạn chế tình trạng "té nước theo mưa". Tuy nhiên, với diễn biến hiện nay thì lãi suất cũng khó giảm sớm xuống như kỳ vọng, vì các chính sách đưa ra cũng phải có độ trễ của nó. Và điều này đòi hỏi các DN phải tính toán kỹ hơn bài toán sản xuất - kinh doanh của mình, nhằm tránh áp lực lãi suất cao, chứ kêu mãi về lãi suất cũng không giải quyết được vấn đề trước bối cảnh áp lực lạm phát còn tăng cao.

Theo tôi được biết, ngoài kiến nghị xem xét lại trần lãi suất huy động, các chuyên gia cũng đưa ra khuyến nghị, đề xuất phải có trần lãi suất cho vay để hạn chế lãi suất cho vay tăng ở mức cao. Vì thực tế, lãi suất cho vay hiện đã lên đến 23 - 24%/năm.

TS. Dương Thu Hương, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam

Nếu áp trần lãi suất cho vay cũng không phải phương án tốt, mà đòi hỏi phải kiểm soát chặt tỷ lệ tăng trưởng dư nợ tín dụng 20% theo mục tiêu đã đưa ra. Đồng thời, nếu kiểm soát chặt hệ số an toàn vốn (CAR) thì không nhà băng nào có thể tăng mạnh lãi suất. Tuy nhiên, cũng khó có phương án nào hoàn chỉnh để giải quyết bài toán về lãi suất. Khi vấn đề áp trần lãi suất huy động đưa ra, có nhiều ý kiến cho rằng, không nên cho tất cả các ngân hàng "uống một loại thuốc". Đến nay lại chuyển sang vấn đề trần lãi suất cho vay, nhưng không ai có thể khẳng định được rằng, khi thực hiện biện pháp này sẽ không phát sinh các vấn đề tiêu cực khác cũng như tác dụng phụ của nó…, hoặc mức trần bao nhiêu mới hợp lý với chi phí huy động vốn hiện nay.

TS. Trần Du Lịch, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia

Diễn biến thị trường hiện nay còn nhiều khó khăn với áp lực lạm phát gia tăng và chỉ số CPI 4 tháng qua đã xấp xỉ 10%, cao hơn mục tiêu lạm phát cả năm. Có khả năng lạm phát sẽ được kiểm soát và hạ nhiệt trong 2 quý cuối năm 2011, nhưng CPI năm nay sẽ không dưới 2 con số, khoảng 13% hoặc cao hơn. Trước áp lực lạm phát, tình hình huy động vốn vẫn rất khó khăn, vì thế lãi suất có thể phải sang quý III/2011 mới giảm xuống. Nhưng để lãi suất có thể hạ, cần kiểm soát tín dụng dưới 20% và thực hiện đồng bộ các chính sách cắt giảm đầu tư, bội chi ngân sách để kiểm soát lạm phát.

Tăng trưởng dư nợ 20% trong năm 2011 nếu tính ra con số tuyệt đối là không nhỏ (460.000 tỷ đồng). Do đó, nếu tín dụng chảy vào đúng chỗ, đúng mục tiêu, tức vốn ngân hàng tập trung vào lĩnh vực sản xuất - kinh doanh và hạn chế vào phi sản xuất thì nguồn vốn vào nền kinh tế vẫn rất lớn. Hay nói cách khác, kiểm soát tăng trưởng dư nợ 20% trong năm nay không gây ra tình trạng thiếu vốn cho nền kinh tế.

TS. Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, Trường đại học Ngân hàng TP. HCM

Để thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát xuống mức kỳ vọng thì đòi hỏi sự đánh đổi, nhất là chỉ tiêu tăng trưởng GDP sẽ giảm xuống. Đồng thời, lãi suất chưa thể giảm. Mức trần lãi suất huy động 14%/năm trên thị trường thực tế đã được phá vỡ, nhưng cũng không thể cao tới 19 - 20%/năm. Song trong lúc này, chính sách tiền tệ không thể đơn phương giải quyết câu chuyện lạm phát và lãi suất, mà phải có sự tham gia quyết liệt, đồng bộ của các chính sách khác được Chính phủ đề ra trong Nghị quyết 11, đó là cắt giảm đầu tư  cộng, giảm bội chi ngân sách…

Trong đó, chính sách tiền tệ cần kiểm soát chặt hơn tăng trưởng dư nợ tín dụng. Tín dụng 4 tháng đầu năm nay vẫn tăng cao, đồng thời các ngân hàng dùng thủ thuật để đảo nợ bằng cách đưa tiền sang ngân hàng khác để gửi tiết kiệm, sau đó thỏa thuận với ngân hàng đó cho khách hàng vay. Khách hàng lấy khoản tiền vừa vay được từ ngân hàng mới để trả nợ cho ngân hàng cũ. Có nghĩa là, Ngân hàng A không đảo nợ bằng hồ sơ của cho vay của mình mà vẫn đảm bảo được mức tăng trưởng dưới mục tiêu kiểm soát theo yêu cầu của NHNN.

Có ý kiến cho rằng, tại sao NHNN không tính đến bài toán tăng dự trữ bắt buộc. Nhưng để tăng dự trữ bắt buộc cũng cần tính toán kỹ lưỡng, bởi đây được xem là liều thuốc kháng sinh mạnh. Có thể khi sử dụng biện pháp này thì ngay lập tức lãi suất sẽ giảm, nhưng sẽ có khó khăn cho các ngân hàng yếu thanh khoản. Bởi trên thực tế hiện nay, cạnh tranh về huy động vốn rất gay gắt. Vì thế, nếu tăng dự trữ bắt buộc sẽ có tác dụng phụ là đẩy những nhà băng yếu kém thanh khoản vào thế bí, phải chấp nhận trả lãi suất cao hơn mức trần để hút vốn. Dẫn đến, mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục tăng, gây khó khăn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, thanh khoản giữa các ngân hàng hiện nay không đồng đều, nhất là tình trạng thiếu trước hụt sau, lấy ngắn nuôi dài của các ngân hàng nhỏ buộc họ phải tăng lãi suất để hút vốn. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng lớn dù không thiếu vốn, cũng không thể nằm ngoài cuộc đua lãi suất để giữ khách. Hiệu ứng chạy đua lãi suất mang tính dây chuyền đang tạo ra hiện tượng "cầu ảo" về tiền. Trong khi đó, trên thị trường liên ngân hàng, NHNN lại không tiếp đủ vốn để giải quyết cầu thanh khoản của các ngân hàng nhỏ.

Để giải quyết được bài toán này, theo tôi, đòi hỏi phải có sự đồng bộ. Thứ nhất là liên quan đến vĩ mô, tổng đầu tư công hiện Chính phủ đang cố gắng cắt giảm. Tuy nhiên, tổng đầu tư trước đó (trong đó có đầu tư nhà nước và đầu tư của dân) đã cao hơn tổng tiết kiệm nên cắt giảm cũng đòi hỏi phải có thời gian. Thứ hai là bội chi ngân sách, để giảm lạm phát, Nhà nước phải phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, trước áp lực lạm phát, lãi suất trái phiếu phải tăng lên và lãi suất trái phiếu chính phủ trong đợt phát hành mới nhất đã là 13,5%/năm, nhưng cũng không dễ thành công trong việc phát hành.

Trong khi đó, lãi suất trái phiếu chỉ là lãi suất tham chiếu và lãi suất tiết kiệm luôn đòi hỏi cao hơn. Mặt khác, áp lực lạm phát cộng với lạm phát kỳ vọng trong những tháng đầu năm nay rất cao, nên lãi suất từ đó chưa có điểm dừng.

Vì thế, để lãi suất có thể giảm trong thời gian tới thì cần phải giải quyết đồng bộ, quyết liệt hơn trong việc cắt giảm đầu tư, giảm bội chi ngân sách để kiểm soát lạm phát. Trong nội dung của Nghị quyết 11 cũng đã nêu rõ là ưu tiên kiểm soát lạm phát bên cạnh việc cắt giảm đầu tư và giảm bội chi, thay vì chỉ siết chính sách tiền tệ như đã thực hiện trong năm 2008. Đồng thời, cơ quan quản lý cần phải ổn định được thị trường, tránh tâm lý lạm phát kỳ vọng.

Theo số liệu thống kê vừa được NHNN công bố trong ngày 11/5, tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng trên cả nước đến thời điểm 21/4/2011 ước giảm 1,09% so với tháng trước, trong đó tiền gửi bằng VND giảm 1,84%, tiền gửi bằng ngoại tệ tăng 1,46%. So với cuối năm trước, tổng số dư tiền gửi của khách hàng ước tăng 0,46%. Tín dụng đối với nền kinh tế của toàn ngành tính đến 21/4 ước tăng 0,11% so với tháng trước; trong đó tín dụng bằng VND tăng 0,14%, tín dụng bằng ngoại tệ tăng 0,02%. Còn nếu so với cuối năm trước, tín dụng đối với nền kinh tế ước tăng 5,01%.

Thùy Vinh

ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN