Hạn chế tình trạng Doanh nghiệp FDI vắng chủ: Siết hậu kiểm

Hạn chế tình trạng Doanh nghiệp FDI vắng chủ: Siết hậu kiểm

Tình trạng nhiều chủ doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) bỏ trốn đòi hỏi công tác hậu kiểm cần được thắt chặt.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp FDI vắng chủ trên địa bàn Bình Dương chưa nhiều, song ông Lê Việt Dũng, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương phân tích, nếu không có biện pháp phát hiện, phòng ngừa, hậu quả sẽ rất nặng nề.

Với kinh nghiệm của Bình Dương, các doanh nghiệp có chủ bỏ trốn thường có chung đặc điểm là không đầu tư xây dựng nhà xưởng mà đi thuê từ các doanh nghiệp khác hoặc từ tổ chức cho thuê thiết bị, tài chính… Do đó, khi chủ doanh nghiệp bỏ trốn, tài sản của doanh nghiệp để lại hầu như không có giá trị, có chăng là dây chuyền sản xuất đã khấu hao hết, nên dù có thanh lý cũng không có giá trị  nhiều.

Ông Dũng nhắc lại trường hợp một doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may tại Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP), khi chủ doanh nghiệp bỏ trốn, Hội đồng Đấu giá địa phương chỉ thanh lý số vải mà doanh nghiệp để lại, bởi các tài sản khác đều là tài sản đi thuê.

Đây chính là vấn đề mà Đồng Nai đang vướng phải, khi mà đã có tới 20 chủ doanh nghiệp FDI bỏ về nước mà không thông báo, không thể liên lạc được. Thậm chí, trong số này, có 2 doanh nghiệp thế chấp tài sản để vay vốn ngân hàng mà chưa thanh toán trong khi doanh nghiệp đã ngừng hoạt động. Lãnh đạo Ban quản lý Khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai lo ngại, nếu không xử lý được các doanh nghiệp này, việc kêu gọi đầu tư mới sẽ khó thực hiện được.

Đề cập đến vấn đề này, ông Trần Văn Liễu, Trưởng ban quản lý các KCN tỉnh Bình Dương chia sẻ kinh nghiệm, tại các KCN trên địa bàn tỉnh cũng có một số doanh nghiệp bỏ trốn, nhưng tỉnh đã chủ động xử lý. Cụ thể, Ban quản lý các KCN tỉnh Bình Dương đã thành lập Hội đồng Thanh lý tài sản, bao gồm các cơ quan thuế, hải quan, tài chính… Khi chủ doanh nghiệp “ra đi không từ biệt”, UBND tỉnh sẽ có văn bản gửi tới cơ quan sứ quán các quốc gia và vùng lãnh thổ mà chủ doanh nghiệp đăng ký để nêu rõ tình hình, đồng thời đăng báo công khai thông tin về tình trạng doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp không phản hồi, Hội đồng sẽ tiến hành thanh lý tài sản và giải quyết quyền lợi theo thứ tự ưu tiên, từ  người lao động cho đến các khoản nợ khác và giao đất lại cho đơn vị hạ tầng. “Địa phương cần chủ động trong giải quyết để tránh tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai”, ông Liễu nói.

Đặc biệt, ông Lương Văn Lý, nguyên Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM nhấn mạnh đến vai trò của công tác hậu kiểm nhằm sớm phát hiện dấu hiệu “tiền bỏ trốn”, bởi doanh nghiệp không thể “một sớm một chiều” biến mất. Ông Lý viện dẫn trường hợp năm 2006, chủ đầu tư của một trung tâm Anh ngữ quốc tế tại TP.HCM “biến mất”, bỏ giáo viên và học viên bơ vơ dù đã thu học phí, mà nguyên nhân chính phần nào do công tác giám sát của cơ quan quản lý chưa chặt chẽ. “Tình trạng này có thể được ngăn chặn qua sự phối hợp giữa công đoàn với cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, hải quan…”, ông Lý nói.

Theo một chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư, việc nhận diện doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro này có thể dựa trên 4 yếu tố: ngành nghề, số vốn đăng ký đầu tư, thời gian được ghi trong giấy phép và cách thức đầu tư (đầu tư nhà xưởng để sản xuất hay thuê lại nhà xưởng). Thông thường, doanh nghiệp bỏ trốn thường ở dạng nhỏ, có số vốn đầu tư dao động ở mức vài trăm nghìn USD. Ngành nghề chủ yếu thâm dụng lao động như: dệt may, da giày, sản xuất gỗ… và đa phần là tận dụng giá nhân công rẻ để gia công.

Ngoài ra, ông Dũng cũng cho rằng, việc xử lý trường hợp doanh nghiệp FDI vắng chủ thuộc về thẩm quyền của các địa phương theo quy định phân cấp trong hoạt đầu tư

Hàn Nguyên

đầu tư