Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn: Nâng hạng là bước khởi đầu, không phải đũa thần đưa vốn ngoại quay lại ngay lập tức
Tại Hội thảo Đầu tư với chủ đề “Đón sóng nâng hạng - Vững bước chu kỳ mới” tổ chức sáng 20/06, Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn - Giảng viên Cao cấp Đại học Bristol, Anh Quốc trình bày chuyên đề “Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam có phải là nhân tố chủ chốt để thu hút dòng vốn ngoại trở lại?”.
Từ góc nhìn quốc tế, chuyên gia nhấn mạnh nâng hạng chỉ là bước khởi đầu nhưng không phải đũa thần giúp dòng vốn ngoại quay lại ngay lập tức. Câu chuyện nâng hạng chỉ có thể phát huy tác dụng bền vững nếu đi kèm cải thiện quản trị thị trường, thanh khoản, minh bạch và chất lượng doanh nghiệp niêm yết.
Việt Nam có quyền kỳ vọng nâng hạng sẽ giúp thị trường gia tăng độ nhận diện, nhưng cơ hội từ nhà đầu tư nước ngoài có thể đến không chỉ qua dòng vốn ETF mà còn từ dòng vốn FDI, quỹ chủ động dài hạn và các nhà đầu tư tìm kiếm doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt.
Hội thảo Đầu tư với chủ đề “Đón sóng nâng hạng - Vững bước chu kỳ mới” tổ chức sáng 20/06
|
Lý giải lý do Việt Nam chưa thu hút dòng vốn ngoại
Nói về diễn biến dòng vốn ngoại, Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn đưa ra một góc nhìn tổng thể rằng không chỉ Việt Nam mà rất nhiều thị trường mới nổi khác cũng đang bị bán ròng.Từ đầu năm 2026, dòng vốn toàn cầu tập trung vào Data Center, AI và các tài sản có tính chất "cash-like" (đầu tư ngắn hạn, tính thanh khoản cao, có thể rút ra nhanh).
Trong khi đó, dòng vốn vào các thị trường mới nổi ở Châu Á (ngoại trừ Trung Quốc) tập trung nhiều vào trái phiếu hơn là cổ phiếu. Nếu loại trừ Trung Quốc, vốn ngoại vào thị trường cổ phiếu mới nổi bị rút ròng nhiều tháng, bao gồm cả các thị trường lớn như Hàn Quốc, Ấn Độ, Brazil.
Mặc dù các thị trường Châu Á, bao gồm Việt Nam, đang quảng bá rằng định giá (P/E) rất rẻ, nhưng thực tế là "ai cũng đang rẻ". Do đó, nhà đầu tư nước ngoài hiện nay tập trung vào câu chuyện tăng trưởng hơn là giá rẻ. Với những lý do này, Việt Nam đang thiếu điểm nhấn để có thể thu hút dòng tiền ngoại.
Một trong những câu chuyện nổi trội trên thị trường hiện tại là thách thức từ các mô hình đầu tư định lượng. Tiến sĩ nhấn mạnh rằng các chiến lược đầu tư hiện nay rất phổ biến việc sử dụng AI và các mô hình định lượng với hai yếu tố then chốt thanh khoản và động năng tăng trưởng (momentum).
Các mô hình sẽ tự động quét để mua những cổ phiếu nằm trong top tăng trưởng giá (trong 1, 3 hoặc 6 tháng) và bán khống những cổ phiếu giảm sâu. Việt Nam gặp bất lợi khi các mô hình này tập trung vào các yếu tố trên. Khi thanh khoản của thị trường sụt giảm, Việt Nam không còn nằm trong bộ quét của các quỹ đầu tư sử dụng công nghệ này.
Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn - Giảng viên Cao cấp Đại học Bristol, Anh Quốc
|
Những thách thức nâng hạng của Việt Nam
Trong phần trình bày, Tiến sĩ Tuấn phân tích những điểm Việt Nam có thể dùng để thu hút nhà đầu tư nhưng cũng chỉ ra những nút thắt cần giải quyết.
Khác với một số quốc gia tập trung vào chi tiêu dùng, Việt Nam đang tập trung chi tiền cho hạ tầng để phục vụ tương lai. Đây là một điểm nhấn bán hàng tốt.
Song song đó, nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến câu chuyện thiếu hụt năng lượng và tốc độ giải ngân đầu tư công. Nếu muốn thu hút vốn vào hạ tầng hay doanh nghiệp sản xuất, Việt Nam phải giải quyết được vấn đề nguồn điện và kết nối hạ tầng.
Tuy nhiên, thị trường Việt Nam còn thiếu vắng câu chuyện công nghệ. Trong danh mục của các quỹ lớn (như Vanguard FTSE EM ETF), nhóm cổ phiếu công nghệ chiếm tỷ trọng cực cao (như TSMC, Tencent, Alibaba). Việt Nam hiện đang thiếu các công ty công nghệ lớn để khớp với xu hướng chạy theo công nghệ của dòng vốn toàn cầu.
 |
Trả lời câu hỏi liệu nâng hạng có phải là yếu tố then chốt, Tiến sĩ Tuấn nhận định nâng hạng là cần thiết để tiến xa hơn. Hiện tại Việt Nam mới ở mức thị trường mới nổi loại hai. Để thu hút nhiều vốn hơn, cần tiến lên thị trường mới nổi tiên tiến. Muốn tiến lên các bậc cao hơn, Việt Nam bắt buộc phải giải quyết các vấn đề về cố định tỷ giá ở thị trường ngoại hối và bảo vệ cổ đông nhỏ lẻ.
Tiến sĩ dẫn bài học nâng hạng từ Indonesia, Indonesia từng được nâng hạng nhưng sau đó lại bị xuống hạng và mất niềm tin từ nhà đầu tư. Do đó, mấu chốt nằm ở sức ép cải cách tiếp theo sau khi được nâng hạng.
Tóm lại, ông Tuấn dự báo dòng vốn sẽ đi theo lộ trình dòng vốn đầu tư trực tiếp FDI sẽ lan tỏa qua thương mại sau đó là tới thị trường chứng khoán (trái phiếu/cổ phiếu). Mối quan tâm và cơ hội từ nước ngoài hiện nay có thể đến chủ yếu từ phía FDI trước khi lan tỏa sang thị trường vốn. Việt Nam vẫn cần nhấn mạnh yếu tố ổn định và an toàn trong các thử nghiệm chính sách như cơ chế sandbox để duy trì sức hút.
Chí Kiên
