'Chúng ta đã giữ ổn định giữa biến động toàn cầu'
Trong bối cảnh diễn biến thế giới phức tạp, Việt Nam vẫn giữ được nguồn cung xăng dầu ổn định, giá thấp hơn khu vực, song cũng cần lưu ý những khó khăn cần phải giải quyết.
Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng: "Các giải pháp điều hành được triển khai đồng bộ đang giúp nền kinh tế Việt Nam duy trì ổn định trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động mạnh" - Ảm: VGP |
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 3/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương để đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội của quý đầu tiên năm 2026, đề ra những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cho quý 2 và thời gian tới, ngày 4/4, quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chỉ ra nhiều khó khăn nổi lên của nền kinh tế, từ an ninh năng lượng, tăng trưởng công nghiệp đến sức cầu trong nước. Dù vậy, các giải pháp điều hành được triển khai đồng bộ đang giúp nền kinh tế Việt Nam duy trì ổn định trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động mạnh.
4 thách thức lớn và 3 nhóm giải pháp trọng tâm
Theo quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương, thách thức đầu tiên là an ninh năng lượng, trong bối cảnh phụ tải điện tăng cao sớm hơn dự kiến. Việc điều tiết giữa các nguồn năng lượng trong nước đang trở thành bài toán khó, nhất là khi các yếu tố bên ngoài tiếp tục diễn biến khó lường.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, hệ thống năng lượng hiện nay không chỉ chịu áp lực từ nhu cầu tăng nhanh mà còn từ cấu trúc nguồn cung chưa thực sự linh hoạt. Điều này đòi hỏi công tác điều hành phải "đi trước một bước", tránh bị động trước các kịch bản chưa thuận lợi.
Thứ hai, tăng trưởng công nghiệp có dấu hiệu chững nhẹ. Sau giai đoạn khởi sắc đầu năm, đến tháng 3, sản xuất công nghiệp đã giảm nhẹ so với tháng 1 và tháng 2. Đây được xem là tín hiệu cần theo dõi sát, bởi khu vực công nghiệp vẫn là động lực chính của tăng trưởng kinh tế.
Thứ ba, sức cầu trong nước giảm nhẹ. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ chỉ tăng khoảng 9%. Điều này cho thấy người dân và doanh nghiệp vẫn thận trọng trong chi tiêu.
Một điểm đáng chú ý khác là dù nền kinh tế trong nước vẫn duy trì xuất siêu, nhưng nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố giá, không phải sản lượng. "Xuất siêu không hoàn toàn phản ánh sức mạnh thực của nền kinh tế nếu không đi kèm tăng trưởng về khối lượng", ông Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Trước các thách thức trên, Bộ Công Thương đã đề ra 3 nhóm giải pháp lớn đã được đề xuất nhằm ổn định và củng cố nền tảng tăng trưởng.
Trước hết là bảo đảm an ninh năng lượng. Về dài hạn, Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỉ lệ nhập khẩu ròng năng lượng từ 44% vào năm 2025 xuống còn 30% vào năm 2030. Theo ông Lê Mạnh Hùng, đây là bước đi quan trọng nhằm tăng tính tự chủ và giảm phụ thuộc vào bên ngoài.
Song song với đó, hệ thống điện sẽ được điều hành linh hoạt hơn để bảo đảm cung ứng đủ cho nền kinh tế, trong bối cảnh các nguồn điện nền còn khó khăn. Công tác theo dõi cung-cầu xăng dầu cũng được siết chặt, đi kèm với việc xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng.
Nhóm giải pháp thứ hai tập trung vào tái cơ cấu chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng. Mục tiêu là nâng tỉ lệ nội địa hóa lên 40-45% ở các ngành trọng điểm như dệt may, da giày, hóa chất.
Theo người đứng đầu Bộ Công Thương, việc nâng cao năng lực tự chủ không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Cùng với đó, các doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư công nghệ, phát triển sản phẩm chiến lược gắn với xu hướng mới.
Nhóm thứ ba là kích cầu trong nước và tối ưu hóa thị trường xuất khẩu. Các chính sách tài khóa, tiền tệ sẽ được phối hợp để thúc đẩy tiêu dùng, đồng thời nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì chỉ dựa vào sản lượng.
Đại diện Bộ cũng cho biết Bộ sẽ theo sát các cuộc điều tra thương mại quốc tế, đồng thời đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định mới nhằm mở rộng thị trường.
Áp lực từ Trung Đông và bài toán nhập khẩu năng lượng
"Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay đến từ diễn biến phức tạp tại Trung Đông-khu vực cung cấp phần lớn năng lượng cho Việt Nam", ông Lê Mạnh Hùng nói.
Trước tình hình này, cơ quan điều hành đã xây dựng 2 kịch bản ứng phó với mục tiêu ưu tiên là bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động của giá cả đến kinh tế vĩ mô.
Đến nay, các kịch bản cơ bản diễn ra theo đúng dự báo, giúp nền kinh tế trong nước tránh được những cú sốc lớn về nguồn cung và giá cả.
Để ứng phó với biến động, người đứng đầu Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đã triển khai đồng thời 5 nhóm giải pháp.
Một là hoàn thiện cơ chế, chính sách với hàng loạt nghị quyết, nghị định được ban hành kịp thời, tạo hành lang pháp lý cho việc điều hành linh hoạt.
Hai là tăng nguồn cung trong nước. Các nhà máy lọc hóa dầu được tối ưu vận hành, cơ cấu sản phẩm được điều chỉnh theo hướng ưu tiên năng lượng. Hai nhà máy ethanol tại Đồng Nai và Dung Quất hoạt động hết công suất, góp phần nâng tỉ lệ tự chủ thêm khoảng 14%.
Bên cạnh đó, sản lượng khai thác dầu khí cũng được nâng lên hơn 11%, trong khi các cơ sở chế biến như nhà máy condensate Phú Mỹ được phục hồi.
Ba là điều hành giá theo cơ chế linh hoạt, bám sát thị trường nhưng tránh gây sốc. Thay vì điều chỉnh đột ngột, giá được điều hành theo "bậc thang", kết hợp với Quỹ bình ổn để giảm tác động đến người dân và doanh nghiệp.
Bốn là kiểm soát chặt hệ thống phân phối. Quy định tồn kho tối thiểu 20 ngày được thực hiện nghiêm, giúp ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ. Đến nay, không ghi nhận hiện tượng đóng cửa hoặc ngừng bán diện rộng.
Cuối cùng là tăng cường dự trữ.
Duy trì được sự ổn định tương đối giữa biến động toàn cầu
Ông Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh: "Trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối".
Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng/lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng/lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn.
Ở các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp thậm chí khuyến cáo người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới khoảng 1,3 USD/lít, thấp hơn cả các nước có chung đường biên giới.
Theo số liệu báo cáo, đến cuối tháng 3, tổng nguồn cung xăng dầu của Việt Nam được bảo đảm ổn định. Cơ quan quản lý dự báo có thể kiểm soát tốt tình hình.
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, cơ quan quản lý vẫn lưu ý nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn. Đó là sự phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và những biến động khó lường từ bên ngoài là các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng trong thời gian tới.
Do đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp, từ bảo đảm năng lượng, tái cơ cấu công nghiệp đến kích cầu tiêu dùng, sẽ đóng vai trò quyết định trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
"Trong bối cảnh khó khăn, sự điều hành kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành đã giúp nền kinh tế duy trì được ổn định. Tuy nhiên, không thể chủ quan trước những thách thức phía trước", quyền Bộ trưởng Công Thương nhấn mạnh.
Hàn Đông
