Đề xuất giảm thuế, phí vận tải
Trong bối cảnh diễn biến chiến sự tại Trung Đông tiếp tục khó lường, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính xem xét cơ chế hỗ trợ thuế, phí vận tải, như giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy nội địa; xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp...
Bộ Xây dựng vừa có báo cáo mới nhất (ngày 16/03) về tác động của chiến sự Trung Đông đến tình hình vận tải trong nước.
Một số khu vực không phận vẫn duy trì tình trạng hạn chế
Hàng nghìn chuyến bay đã bị hủy trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông. Ảnh: Raghed Waked/Reuters
|
Với lĩnh vực hàng không, báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết, do không phận Qatar vẫn đang đóng cửa, Qatar Airways hiện tạm thời đình chỉ phần lớn hoạt động bay thường lệ đến và đi từ Hamad International Airport (DOH) tại Doha. Các chuyến bay chỉ được khai thác với lịch trình hạn chế sau khi Nhà chức trách hàng không Qatar cấp phép tạm thời cho một số hành lang bay hoạt động giới hạn.
Trong bối cảnh trên, tại Việt Nam, chuyến bay QR7351 giải tỏa hành khách từ Hà Nội đến Paris đã khởi hành thành công rạng sáng ngày 15/03/2026, vận chuyển hơn 400 hành khách bị mắc kẹt do ảnh hưởng bởi chiến sự Trung Đông. Qatar Airways (QR) cũng thông báo hủy 6 chuyến bay chở khách trên đường bay TPHCM - Doha và Hà Nội - Doha ngày 17/03/2026, với gần 1,400 hành khách chịu ảnh hưởng.
UAE tiếp tục áp dụng các biện pháp điều tiết và kiểm soát không lưu chặt chẽ, trong đó một số khu vực không phận vẫn duy trì tình trạng hạn chế hoặc đóng cửa từng phần. Hãng hàng không Emirates (EK) dự kiến tiếp tục hủy cặp chuyến bay EK364/EK365 trên đường bay Dubai - TPHCM và chiều ngược lại đến ngày 25/03/2026. Đồng thời, hãng vẫn duy trì khai thác các chuyến bay trên chặng Hà Nội - Dubai, Dubai - Bangkok - Đà Nẵng và chiều ngược lại theo lịch trình trước đó.
Đối với Etihad Airways, hãng cũng thông báo hiện chỉ khai thác lịch bay thương mại hạn chế giữa Abu Dhabi và một số điểm đến trọng điểm sau khi thực hiện đánh giá toàn diện về an ninh, an toàn và phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan.
Tại Việt Nam, từ ngày 14 - 20/03, Etihad Airways khai thác trở lại chuyến bay chở khách EY430/EY431 và EY432/EY433 trên đường bay từ Hà Nội đến Abu Dhabi và chiều ngược lại, vận chuyển gần 3,000 hành khách trong cả giai đoạn. Ngày 16/03, Etihad Airways (EY) dự kiến khai thác cặp chuyến bay chở khách EY431/EY433 trên đường bay Hà Nội - Abu Dhabi, vận chuyển gần 500 hành khách. Các chuyến bay chở hàng của hãng vẫn được khai thác theo kế hoạch.
Về phía Turkish Airlines, các chuyến bay chở khách vẫn khai thác bình thường trong khi các chuyến bay hàng hóa tiếp tục phải điều chỉnh đường bay tại khu vực Trung Đông do tình hình bất ổn chính trị.
Về diễn biến giá nhiên liệu, thị trường nhiên liệu hàng không châu Á, giá Jet A-1 theo điều kiện FOB tại Singapore duy trì ở mức khoảng 198 - 200 USD/thùng, cho thấy nguồn cung nhiên liệu tinh chế vẫn ở trạng thái thắt chặt. Đồng thời, cấu trúc giá thị trường tiếp tục duy trì trạng thái giá đảo (backwardation), phản ánh nhu cầu giao ngay cao trong khi nguồn cung ngắn hạn hạn chế.
Giá cước vận tải biển tăng ít nhất 10 - 20%
Hàng nghìn chuyến bay đã bị hủy trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông. Ảnh: Raghed Waked/Reuters
|
Đối với đội tàu hoạt động tại Trung Đông, Bộ Xây dựng cho biết, đến nay có 15 tàu thuộc sở hữu doanh nghiệp Việt Nam (trong đó có 8 tàu treo cờ Việt Nam) đang hoạt động tại khu vực Trung Đông, số lượng tàu hoạt động tại Trung Đông giảm 2 tàu so với tuần trước đó, do hai tàu đã rời Trung Đông về Việt Nam và đi nước thứ ba. Hiện tại, các tàu và thuyền viên Việt Nam an toàn, một số tàu vẫn đang hoạt động bình thường, một số tàu nằm neo chờ tại nhiều khu vực trong Trung Đông.
Đối với các tuyến vận tải quốc tế khác, chỉ số Drewry World Container Index (WCI) tăng 10% so với tuần trước đó và tăng 12 - 15% so với trước thời kỳ xung đột, đạt 2,300 - 2,500 USD/container 40 feet, chủ yếu do giá cước tăng mạnh trên tuyến châu Á - châu Âu, đồng thời ghi nhận mức tăng trên tuyến xuyên Thái Bình Dương.
Giá cước châu Á - châu Âu tăng trên 20%, lên 2,300 - 2,500 USD/container 40 feet; giá cước châu Á - châu Âu (Địa Trung Hải) tăng 10%, lên 3,200 - 3,500 USD/container 40 feet. Trong bối cảnh các hãng tàu tiếp tục điều tiết năng lực vận tải đồng thời thực hiện tăng giá cước, Drewry dự báo giá cước giao ngay có thể tiếp tục tăng trong các tuần tới.
Theo đánh giá của Drewry, một số hãng tàu lớn như MSC và CMA CGM đã thông báo điều chỉnh tăng giá cước FAK từ ngày 22/03/2026. Đồng thời, số lượng chuyến tàu bị hủy (blank sailings) dự kiến 5 chuyến trên tuyến châu Á - châu Âu và 7 chuyến trên tuyến xuyên Thái Bình Dương trong tuần tới.
Drewry nhận định rằng căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó có thể tạo áp lực làm tăng giá cước vận tải container trong ngắn hạn. Ngoài ra, nhiều hãng tàu đã thông báo thu phụ thu chiến tranh và phụ thu xăng dầu đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; mức phụ thu phụ thuộc vào tuyến vận tải, hành trình vận tải, quãng đường vận tải và tác động đối với từng tuyến, do vậy mức thu của các hãng tàu là khác nhau.
Vận tải đường bộ tăng giá đến 30%, đường sắt giảm giá vé
Tính đến ngày 16/03, giá cước, chi phí vận tải đường bộ tại Việt Nam có nhiều biến động do giá xăng/dầu tăng cao (tăng từ 20 - 30%). Các đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện điều chỉnh đều tuân thủ quy định kê khai giá, niêm yết công khai tại bến xe để hành khách lựa chọn.
Ngược lại, đối với hoạt động vận tải trong nước bằng đường sắt, trên cơ sở giá dầu diesel 0.05S giảm nhẹ còn 27,020 đồng/lít từ 22h ngày 12/03/2026, CTCP Vận tải đường sắt đã điều chỉnh giảm 3% giá vé tàu khách hiện hành; giảm 4% giá cước vận tải hàng hóa đối với tất cả các đoàn tàu và toàn bộ các cung chặng vận chuyển, áp dụng từ 0h ngày 13/03.
Đề xuất hỗ trợ thuế, phí cho doanh nghiệp vận tải
Nhằm đảm bảo cung cầu, bình ổn giá xăng dầu, giá cước vận tải và hỗ trợ các hãng hàng không, doanh nghiệp tàu biển Việt Nam, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện "các giải pháp cấp bách ứng phó trong xung đột tại Trung Đông đang diễn ra" tại Mục IV Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 06/03/2026 của Chính phủ, trong đó chú trọng giải pháp đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu dầu thô cho các Nhà máy lọc dầu duy trì hoạt động nhằm đảm bảo nguồn cung xăng, dầu trong nước; tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực (như Thái Lan, Trung Quốc) để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện được các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký cũng như việc mua hàng trong tương lai.
Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí có phương án mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào để duy trì hoạt động và bảo đảm nguồn cung xăng, dầu trong nước; chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu có phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp chủ đạo vận tải, xây dựng trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu thiếu hụt không đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND cấp tỉnh cần có giải pháp rút ngắn thời gian thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong việc tăng công suất, mở mỏ mới khai thác than nhằm gia tăng nguồn cung than trong nước.
Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng, dầu trong một khoảng thời gian phù hợp để ứng phó với tình hình diễn biến giá xăng, dầu thế giới; tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí liên quan đến các doanh nghiệp vận tải như: giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy nội địa; xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp.
Trong trường hợp cần thiết, cơ quan này cũng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp có Công hàm đến các nước UAE, Arab Saudi và một số nước lân cận đề nghị hỗ trợ khi tàu và thuyền viên Việt Nam có nhu cầu về lương thực nhu yếu phẩm; hỗ trợ làm việc với các quốc gia, nhà chức trách hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị cung ứng xăng dầu tiếp cận nguồn hàng và các hãng hàng không Việt Nam được duy trì slot lịch sử khi có kiến nghị của Bộ Xây dựng.
Huy Khải
