Doanh nghiệp Nhật nhìn thấy cơ hội lớn từ làn sóng cải cách ở Việt Nam
Tăng trưởng cao nhất khu vực, bộ máy được tinh gọn mạnh mẽ và hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt triển khai. Theo Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ito Naoki, những thay đổi này đang mở ra dư địa hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nước trong giai đoạn mới.
Ông Ito Naoki nhận định năm 2025 là một dấu mốc đáng chú ý của kinh tế Việt Nam khi đạt mức tăng trưởng 8.02%, cao nhất Đông Nam Á. Theo ông, kết quả này không chỉ phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế mà còn cho thấy quyết tâm cải cách đang được triển khai ở quy mô chưa từng có.
Dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết chiến lược về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế và hoàn thiện pháp luật. Đại sứ cho rằng đây là nền tảng thể chế quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 5 năm tới và xa hơn là trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.
Năm qua cũng ghi nhận làn sóng dự án được khởi công và hoàn thành trên cả nước. Có 80 dự án nhân dịp 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, 250 dự án dịp 80 năm Quốc khánh và riêng tháng 12 có thêm 234 dự án được tổ chức đồng loạt tại nhiều địa phương.
Trong dòng chảy đó, các doanh nghiệp Nhật Bản đang mở rộng hiện diện. Những dự án như Thành phố Thông minh Bắc Hà Nội, Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá bằng vốn ODA hay nhiệt điện Ô Môn 4 cho thấy sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nền kinh tế.
Thủ tướng Phạm Minh Chính trong năm qua đã 2 lần đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản. Theo Đại sứ, việc một số kiến nghị được tiếp thu và sửa đổi quy định, như gia hạn giấy phép cho cơ sở sử dụng máy móc trên 10 năm hay cải cách quy định kiểm tra nhu cầu kinh tế đối với nhà bán lẻ có vốn nước ngoài, tạo thêm niềm tin cho nhà đầu tư.
Nhật Bản hoan nghênh tiến trình cải cách hành chính được triển khai nhanh chóng. Tháng 3/2025, hệ thống bộ ngành trung ương được kiện toàn. Đến tháng 7, số tỉnh thành giảm từ 63 xuống còn 34 và mô hình chính quyền địa phương hai cấp được áp dụng. Theo ông Ito Naoki, việc tinh gọn này giúp tăng phân cấp, rút ngắn thời gian ra quyết định và nâng hiệu quả điều hành.
Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki
|
Về dòng vốn, năm 2025, đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 3.1 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, nâng tổng vốn lũy kế lên 80 tỷ USD. Trong sản xuất, Toyota đầu tư khoảng 400 triệu USD cho kế hoạch xe hybrid. Ở lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp, Khu công nghiệp Thăng Long rót khoảng 100 triệu USD tại Thanh Hóa. Trong bán lẻ, AEON Mall đầu tư khoảng 500 triệu USD tại Cần Thơ và Đồng Nai.
Kim ngạch thương mại song phương trong 10 năm tăng gấp 1.8 lần, đạt 50 tỷ USD. Hiện có hơn 2,000 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam. Khảo sát của JETRO cho thấy khoảng 70% doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam có lãi và gần 60% dự kiến mở rộng đầu tư trong 1-2 năm tới. Hai năm liên tiếp, Việt Nam là điểm đến được doanh nghiệp Nhật ưu tiên mở rộng nhất trong ASEAN.
Trong giai đoạn tới, hợp tác công nghệ cao được xem là trụ cột mới của quan hệ hai nước trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.
Ở lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 500 tiến sĩ đến năm 2030. Nhật Bản sẵn sàng tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh thông qua các chương trình nghiên cứu chung. Đợt tuyển chọn đầu tiên có 5 đề tài được phê duyệt và dự kiến 63 nghiên cứu sinh sẽ sang Nhật nghiên cứu. Tại Trường Đại học Việt Nhật, chương trình cử nhân Công nghệ chip bán dẫn khai giảng từ tháng 10 năm ngoái đã thu hút 106 sinh viên.
Trong lĩnh vực AI, chương trình tăng cường nghiên cứu và đào tạo nhân lực được triển khai từ đầu năm ngoái. Giáo sư Yutaka Matsuo của Đại học Tokyo đã giảng dạy tại Đại học Bách khoa Hà Nội về ứng dụng AI trong đào tạo khởi nghiệp và giải quyết vấn đề xã hội. Khoảng 300 sinh viên tham dự trực tiếp, cùng hàng nghìn người theo dõi trực tuyến trong và ngoài nước.
Hợp tác biến đổi khí hậu cũng được đẩy mạnh thông qua sáng kiến Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0. Khoảng 15 dự án thí điểm với tổng quy mô xấp xỉ 20 tỷ USD đã được lựa chọn, tập trung vào LNG và năng lượng tái tạo. Hai nước dự kiến thiết lập các khoản vay chương trình hơn 300 triệu USD để hỗ trợ giảm phát thải và ứng phó thiên tai.
Bên cạnh kinh tế, giao lưu nhân dân tiếp tục là nền tảng của quan hệ song phương. Năm 2025, có 810,000 lượt người Nhật đến Việt Nam và 680,000 lượt người Việt đến Nhật. Mục tiêu đến năm 2030 là tổng lượt đi lại song phương vượt 2 triệu lượt. Trong 10 năm qua, cộng đồng người Việt tại Nhật tăng thêm hơn 500,000 người.
Theo Đại sứ Ito Naoki, khi cải cách tiếp tục được đẩy mạnh trong giai đoạn mới, hợp tác kinh tế giữa hai nước sẽ bước vào quỹ đạo sâu hơn và thực chất hơn, đóng góp cho hòa bình và thịnh vượng của khu vực.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
