Ngành hàng không hứng chịu khủng hoảng lớn nhất kể từ đại dịch
Ngành hàng không đang rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ thời kỳ đại dịch, khi chiến sự Trung Đông khiến các chuyến bay bị đình trệ, thổi bay hơn 50 tỷ USD vốn hóa của các hãng hàng không lớn nhất thế giới và thậm chí làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu.
Khi xung đột bước sang tuần thứ tư, các lãnh đạo ngành đã lên tiếng cảnh báo về tác động sâu rộng đối với một lĩnh vực vốn rất nhạy cảm với việc giá dầu tăng kéo dài, gián đoạn tại các sân bay trung chuyển ở Vùng Vịnh và nguy cơ nhu cầu toàn cầu suy yếu.
Hành khách trên nhiều tuyến bay, không chỉ trong khu vực Vùng Vịnh, có thể phải đối mặt với việc giá vé tăng mạnh trong những tháng tới khi các hãng hàng không tìm cách bảo vệ lợi nhuận.
Nhiên liệu máy bay – chiếm khoảng 1/3 chi phí của các hãng – đã tăng gấp đôi kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng trước và vẫn đang tiếp tục leo thang.
Dù nhiều hãng có biện pháp phòng ngừa rủi ro giá dầu, các lãnh đạo cảnh báo đà tăng mạnh của nhiên liệu trong tháng này sẽ buộc họ phải tăng giá vé.
“Giá nhiên liệu đã tăng mạnh sau cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022, nhưng lần này còn leo cao hơn”, Giám đốc điều hành easyJet Kenton Jarvis cho biết, đồng thời nhận định đây là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với ngành kể từ khi bầu trời đóng băng vào năm 2020.
Dấu hiệu lo ngại của nhà đầu tư thể hiện rõ khi 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất đã mất khoảng 53 tỷ USD vốn hóa kể từ khi chiến sự nổ ra, theo tính toán của Financial Times.
|
Diễn biến giá của một số cổ phiếu hàng không
 |
Nhà đầu tư cũng tăng đặt cược vào đà giảm của cổ phiếu hàng không, với Wizz Air – hãng hàng không giá rẻ châu Âu – hiện là cổ phiếu bị bán khống nhiều nhất trong chỉ số FTSE 100, trong khi easyJet cũng bị nhắm tới.
Cuộc khủng hoảng xảy ra sau giai đoạn nhu cầu phục hồi mạnh hậu đại dịch, với nhiều hãng ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. Tuy nhiên, các lãnh đạo lo ngại nhu cầu khó có thể chịu đựng mức giá vé cao hơn trong thời gian dài.
Giám đốc điều hành Lufthansa Carsten Spohr cho biết ông lo ngại giá vé tăng có thể làm suy yếu nhu cầu trong dài hạn, nhưng nhấn mạnh hãng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng giá.
“Lợi nhuận trung bình của chúng tôi chỉ khoảng 10 Euro mỗi hành khách, không thể hấp thụ thêm chi phí này”, ông nói.
Trong bối cảnh gián đoạn lan rộng, các hãng hàng không đang xây dựng các kịch bản dự phòng cho nguy cơ thiếu nhiên liệu máy bay.
Giám đốc điều hành Air France-KLM Ben Smith cho biết hãng đang chuẩn bị các phương án ứng phó với khả năng nguồn cung bị siết chặt, bao gồm cắt giảm chuyến bay tới một số điểm đến tại châu Á.
Các lãnh đạo nhận định tâm điểm khủng hoảng nằm ở khu vực Vùng Vịnh, nơi ba hãng hàng không quốc gia Emirates, Etihad và Qatar Airways buộc phải cắt giảm mạnh lịch bay do không phận bị đóng cửa và ngành du lịch sụp giảm.
“Đối với các hãng Trung Đông, đây là một cuộc khủng hoảng lớn”, ông Willie Walsh, người đứng đầu Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và cựu lãnh đạo British Airways, cho biết, đồng thời nhận định quy mô vẫn chưa bằng cú sốc trong đại dịch.
Ông nói thêm, tình hình hiện tại “giống với giai đoạn sau sự kiện 11/09, khi nhu cầu bay xuyên Đại Tây Dương sụt giảm mạnh”.
Trước quy mô gián đoạn, ông Andrew Charlton, Giám đốc Aviation Advocacy, cho rằng các hãng hàng không quốc gia ở Vùng Vịnh nhiều khả năng sẽ cần được Chính phủ bơm vốn.
“Nếu là hãng bay không có hậu thuẫn từ Nhà nước, bạn sẽ gặp rắc rối”, ông nói.
Tác động cũng lan sang vận tải hàng hóa, khi hàng hóa bị gián đoạn trong vận tải biển chuyển sang đường hàng không, khiến một số sân bay quá tải.
Theo Giovanni Russo, phụ trách vận hành tại sân bay Geneva, hàng hóa gửi tới đây đang phải chuyển bằng đường bộ sang Paris vì các chuyến bay khởi hành từ Thụy Sĩ đã kín chỗ.
Dù vậy, ông Jarvis của easyJet cho rằng giá cổ phiếu ngành hàng không có thể phục hồi nhanh khi chiến sự kết thúc.
“Giá cổ phiếu đã giảm ở tất cả các hãng kể từ khi xung đột bắt đầu”, ông nói. “Tôi nghĩ các vị thế bán khống sẽ nhanh chóng được đóng lại nếu có lệnh ngừng bắn”.
Vũ Hạo
