Phát triển công nghiệp đất hiếm phải gắn với lợi ích chiến lược quốc gia
Việt Nam định hướng phát triển ngành công nghiệp đất hiếm theo hướng chế biến sâu, làm chủ công nghệ và tạo chuỗi giá trị hoàn chỉnh, thay vì chỉ khai thác tài nguyên thô.
Đất hiếm đang ngày càng được xem là một trong những loại khoáng sản chiến lược của thế giới khi đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghệ cao như xe điện, năng lượng tái tạo, pin lưu trữ hay sản xuất thiết bị điện tử.
Tại cuộc họp góp ý cho dự thảo Chiến lược quốc gia về đất hiếm đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh việc phát triển công nghiệp đất hiếm phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và lợi ích chiến lược lâu dài của quốc gia.
Theo các đại biểu tham dự cuộc họp, giá trị lớn nhất của đất hiếm không nằm ở khâu khai thác mà nằm ở công nghiệp chế biến sâu. Đây là lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, đồng thời cung cấp đầu vào cho các ngành công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và nhiều ngành kinh tế mũi nhọn khác.
Từ thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam cần xây dựng ngành công nghiệp đất hiếm theo hướng hoàn chỉnh hơn, thay vì chỉ tập trung vào khai thác tài nguyên. Việc phát triển phải được đặt trong chuỗi giá trị đồng bộ từ khai thác, chế biến đến sử dụng sản phẩm cuối cùng.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp góp ý cho dự thảo Chiến lược quốc gia về đất hiếm - Ảnh: VGP/Phương Nguyên
|
Một nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là sự kết nối giữa ngành đất hiếm với các lĩnh vực công nghệ cao đang phát triển mạnh trên thế giới.
Đất hiếm hiện là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nam châm vĩnh cửu, tuabin điện gió, pin lưu trữ điện, pin cho ô tô điện và nhiều sản phẩm công nghệ hiện đại khác. Vì vậy, việc phát triển công nghiệp đất hiếm cần được phối hợp đồng bộ với các ngành công nghiệp công nghệ cao nhằm hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ tài nguyên đến sản phẩm.
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng dự thảo chiến lược đã bám sát các chủ trương, định hướng lớn về phát triển kinh tế - xã hội và quản lý tài nguyên, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện để phát huy hiệu quả cao hơn giá trị của nguồn tài nguyên đất hiếm.
Theo ông, chiến lược phải hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả nguồn lực đất hiếm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ lõi và xây dựng ngành công nghiệp đất hiếm theo hướng tuần hoàn, bền vững, an toàn và thân thiện với môi trường.
Hướng tới làm chủ công nghệ khai thác và chế biến sâu
Một trong những yêu cầu được Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh là xây dựng cơ chế đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp đất hiếm trong nước.
Ông đề nghị Bộ Công Thương đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác và sử dụng tài nguyên đất hiếm hiện nay, đồng thời nghiên cứu các giải pháp để từng bước làm chủ hoàn toàn công nghệ khai thác và chế biến sâu.
Theo định hướng được thảo luận tại cuộc họp, Việt Nam cần hình thành hệ thống hạ tầng công nghiệp đồng bộ từ khai thác, tuyển luyện, chế biến đến sản xuất và sử dụng các sản phẩm liên quan đến đất hiếm. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị tài nguyên trong nước mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược trong tương lai.
Bên cạnh đó, chiến lược cũng phải xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai nhằm bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả khi thực hiện.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Công Thương tiếp thu các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Chiến lược quốc gia về đất hiếm trước khi lấy ý kiến các bộ, ngành và trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Trong bối cảnh nhu cầu đất hiếm toàn cầu ngày càng gia tăng cùng sự phát triển của xe điện, năng lượng tái tạo và các ngành công nghệ cao, việc xây dựng một ngành công nghiệp đất hiếm hoàn chỉnh được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nâng cao giá trị tài nguyên, tăng sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng chiến lược trên thế giới.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
