Thủ tướng: Phát thải ròng bằng '0' vào năm 2050 là sứ mệnh và cam kết hành động của Việt Nam
Chiều 14/01, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, chủ trì Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, chủ trì Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, biến đổi khí hậu đã trở thành vấn đề toàn cầu, thách thức không biên giới đối với toàn nhân loại, thậm chí còn đang diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường và rất khốc liệt, trong đó Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu; phải có giải pháp thích ứng hiệu quả. Riêng trong năm 2025 Việt Nam gánh chịu hậu quả của 21 cơn bão, áp thấp nhiệt đới, làm 420 người chết, 730 người bị thương, tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 100 nghìn tỷ đồng.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, biến đổi khí hậu đã trở thành vấn đề toàn cầu, trong đó Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
|
Những mất mát vừa qua là lời cảnh báo, là yêu cầu cấp bách đặt ra đối với Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó có tiến trình thực hiện các cam kết tại COP26 để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải, nhất là trong lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp, giao thông… đang là xu thế tất yếu không thể đảo ngược, là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Nhằm tối ưu hoá nguồn lực và tìm giải pháp nâng cao năng lực điều phối trong triển khai các cam kết tại COP26 thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ đề nghị hội nghị tập trung trao đổi, thảo luận, đánh giá toàn diện kết quả thực hiện các cam kết tại COP26 thời gian qua, nhất là những mặt đã làm được, những mặt làm chưa tốt, nguyên nhân, vướng mắc cần tháo gỡ, bài học kinh nghiệm.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Chuyển đổi xanh đạt nhiều kết quả tích cực
Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định việc cùng các nước, đóng góp tích cực, hiệu quả vào ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu là sứ mệnh quan trọng của Việt Nam.
Thời gian qua, Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực trong triển khai thực hiện các cam kết tại COP26 trong bối cảnh khó khăn, phức tạp, biến động.
Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo khẳng định việc cùng các nước, đóng góp tích cực, hiệu quả vào ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu là sứ mệnh quan trọng của Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Quốc hội thông qua Luật Đường sắt, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; sửa đổi các luật: Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Đấu thầu; sửa đổi các quy định về quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA. Chính phủ đã ban hành các quy định về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới; giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon; thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản, quy định liên quan chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu.
Về thu hút nguồn lực, Việt Nam đã trở thành điểm đến tin cậy, hấp dẫn của các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực phát triển xanh và chuyển đổi năng lượng. Việt Nam được các nước, tổ chức quốc tế uy tín mời tham gia nhiều cơ chế như JETP, AZEC… Đã huy động được khoảng 1 tỷ USD cho chuyển đổi năng lượng, 750 nghìn tỷ đồng vốn tín dụng cho tăng trưởng xanh. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế như tham gia lưới điện ASEAN.
Các thỏa thuận hợp tác, bản ghi nhớ giữa doanh nghiệp Việt Nam và các định chế tài chính, tổ chức tín dụng quốc tế đã được ký kết và từng bước triển khai, từ đó, huy động được nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh và thực hiện cam kết tại COP26.
Nhận thức, trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu được nâng cao như ưu tiên tiêu dùng xanh, trồng cây, bảo vệ rừng, sử dụng năng lượng sạch, chủ động ứng phó trong thiên tai, bão lũ…
Các chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học liên quan ứng phó biến đổi khí hậu được đẩy mạnh.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, iến độ triển khai một số nhiệm vụ, dự án trong khuôn khổ Tuyên bố JETP và AZEC còn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Việc thực hiện các đóng góp về giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) chưa được quan tâm nhiều. Việc nội luật hóa các cam kết quốc tế ở một số ngành, lĩnh vực còn chậm; một số văn bản hướng dẫn triển khai chưa được ban hành kịp thời.
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế là nhận thức và hành động của một số bộ ngành, địa phương chưa quyết liệt; việc hoàn thiện thể chế chưa kịp thời so với thực tiễn; tình hình thế giới diễn biến phức tạp, nhiều khu vực, quốc gia thay đổi chính sách, tình hình thế giới phân mảnh, phân cực ảnh hưởng tới việc tổ chức thực hiện của Việt Nam.
Phát triển kinh tế carbon thấp với lợi thế "rừng vàng, biển bạc"
Theo Thủ tướng, thời gian tới, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Việt Nam với nền kinh tế đang phát triển, có độ mở lớn, chúng ta cần nhìn nhận những khó khăn, thách thức nội tại đang hiện hữu để có giải pháp.
Nền kinh tế Việt Nam thường xuyên phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do biến đổi khí hậu, đặc biệt là thảm họa thiên tai. Các ngành xuất khẩu chủ lực đang gặp khó khăn liên quan tới các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn phát triển xanh. Việt Nam phải đồng thời giải bài toán khó giữa tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, phát triển nhanh, xanh, bền vững, giảm phát thải, bảo đảm an toàn cho người dân, trong khi nguồn lực có hạn.
Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Bên cạnh đó, Việt Nam có nhiều cơ hội chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng tái tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển kinh tế carbon thấp với lợi thế "rừng vàng, biển bạc", hệ sinh thái carbon xanh và nông nghiệp giảm phát thải để thương mại hóa tín chỉ carbon; có nhiều tiềm năng để đẩy mạnh chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ chuyển đổi xanh với chuyển đổi số, giảm phát thải ở các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ.
Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới: (1) Hoàn thiện thể chế phù hợp điều kiện, hoàn cảnh đất nước, tình hình diễn biến phức tạp và hài hòa hóa với các quy định của quốc tế; (2) Xây dựng cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực tài chính cho phát triển xanh; (3) Xây dựng quy trình, quy định chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển xanh, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; (4) Xây dựng mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, thông minh; (5) Đào tạo nhân lực cho phát triển xanh.
Phát triển hệ thống sạc điện cho phương tiện giao thông
Chỉ đạo các nhóm nhiệm vụ cụ thể, về thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định NDC.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, các cơ sở sản xuất sắt, thép, các cơ sở sản xuất xi măng ngay sau khi được phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026; khẩn trương hoàn thành dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026-2035 (NDC3.0), trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong Quý 1/2026; tổ chức triển khai, theo dõi, giám sát việc thực hiện chặt chẽ, thực chất, hiệu quả.
Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định NDC - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
|
Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật, hoàn thiện hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo từng lĩnh vực; theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.
Thứ hai, đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị kỹ lưỡng cho vận hành thị trường carbon trong nước, trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Bộ Tài chính chủ trì sớm thành lập, đưa vào vận hành Sàn giao dịch tín chỉ carbon; hoàn thiện các quy định quản lý liên quan. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hoàn thiện thủ tục trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng trong tháng 01/2026.
Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng khẩn trương tổ chức xây dựng, công bố các phương pháp tạo tín chỉ carbon, tiêu chuẩn carbon trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong năm 2026.
Thứ ba, Bộ Xây dựng xây dựng lộ trình xanh hóa ngành giao thông; các bộ ngành, địa phương tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm điện khí hoá giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh.
Bộ Công Thương chủ trì phát triển hệ thống sạc điện, năng lượng xanh cho phương tiện giao thông; sản xuất, cung ứng điện, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo thay thế nhiên liệu hóa thạch đáp ứng nhu cầu trong nước.
Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc điện/hydro cho xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
Bộ Tài chính chủ trì tham mưu cơ chế, chính sách ưu đãi phát triển phương tiện, hỗ trợ đầu tư hạ tầng phục vụ phát triển giao thông sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các quy định về xử lý pin của phương tiện giao thông điện.
UBND các tỉnh, thành phố chủ trì phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh; xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện...
Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, nhất là quán triệt tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp đẩy mạnh việc thực hiện Tuyên bố JETP; định kỳ rà soát, đánh giá tình hình thực hiện; trao đổi, tận dụng các nguồn lực từ JETP, AZEC để hỗ trợ, thúc đẩy các dự án ưu tiên như chuyển đổi nhà máy nhiệt điện sử dụng than; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; nâng cấp hệ thống lưới điện; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng.
Các đại biểu tham dự Phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nghiên cứu đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù khuyến khích nghiên cứu - triển khai - ứng dụng các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ ứng phó với biến đổi khí hậu. Hình thành mạng lưới phòng thí nghiệm quốc gia về khí hậu - năng lượng.
Bộ Nội vụ chủ trì hoàn thiện các quy định pháp luật về việc làm; lồng ghép các tiêu chí về công bằng vào các chính sách, chương trình hỗ trợ tạo việc làm, chuyển đổi việc làm theo hướng bền vững.
Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các ngành công nghệ chiến lược (như hydro xanh, pin thế hệ mới, mô hình khí hậu độ phân giải cao, chính sách các-bon).
Thứ năm, về phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh.
Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các Bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai nghiên cứu, đánh giá nhu cầu tài chính của các ngành trọng điểm gắn với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chiến lược của ngành, địa phương; rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án chuyển đổi năng lượng.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sớm hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn trong tháng 01/2026; chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng tích cực triển khai các chính sách tín dụng tập trung vốn cho các ngành, lĩnh vực xanh.
Thứ sáu, về tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tăng cường năng lực dự báo, ứng dụng khoa học công nghệ trong quan trắc, dự báo thời tiết cực đoan, cảnh báo sớm thiên tai, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Thứ bảy, tăng cường công tác đàm phán quốc tế, hợp tác về biến đổi khí hậu, kêu gọi đoàn kết quốc tế, đề cao chủ nghĩa đa phương.
Thứ tám, Bộ Công Thương chủ trì, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ ngành liên quan triển khai các nhiệm vụ liên quan truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn, quy định chuyển đổi xanh.
Hải Âu
