Thực phẩm bẩn và chữ “nếu” của Tổng Bí thư!
Khi dư luận chưa hết bàng hoàng về đường dây thu mua thịt heo bị nhiễm bệnh dịch tả châu Phi rồi "phù phép" thành đồ hộp sạch của CTCP Đồ hộp Hạ Long thì tiếp tục choáng váng bởi hơn 800 tấn mì tươi nhưng thêm hàn the, hóa chất để sản phẩm dai, giòn của cơ sở kinh doanh Châu Phát.
Chuyện gì đã, đang và sẽ xảy ra ngay tại những cơ sở sản xuất thực phẩm, từ đơn vị có thương hiệu đến các chủ kinh doanh nhỏ lẻ; ngay những mặt hàng thiết yếu, là đồ tiêu dùng thường xuyên trong hầu hết hộ gia đình? Chuyện không chỉ là một hay vài chục ký thịt heo hay đôi ba vắt mì mà là hơn 120 tấn thịt heo bệnh đã nhập kho, trong đó khoảng 2 tấn đã được sản xuất thành thịt hộp cho đến hơn 800 tấn mì sợi và Châu Phát đã “pha màu” như thế trong suốt 10 năm qua.
Heo bệnh, trộn hàn the, soda, dung dịch silicate… trong đó hàn the (borax) đã bị Bộ Y tế cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm vì nó không phải là chất phụ gia được phép. Bởi chúng có thể tích tụ trong cơ thể, làm tổn hại hệ tiêu hóa, gan, thận, thần kinh và dẫn tới ngộ độc cấp hoặc mạn tính nếu sử dụng lâu dài.
Thế nhưng, bất chấp, chỉ duy nhất lợi nhuận, không màng đến quy định, chế tài và đương nhiên là sức khỏe người tiêu dùng, của chính đồng bào mình. Trước những kẻ kinh doanh vô đạo đức này, đã có không ít vụ việc vi phạm, sự trả giá bằng pháp lý nhưng chúng vẫn thản nhiên đầu độc người dùng, xã hội.
Từ vụ kẹo Kera đến liên tục các vụ ngộ độc tập thể bánh mì Cô Bích (Gò Vấp, TPHCM), mới đây là bánh mì Ngọc Hà (Phú Mỹ, TPHCM), kể cả có giấy phép hay không thì hàng loạt người dùng đã phải nhập viện.
Điều này, ngay lập tức “nhảy số” trong người tiêu dùng: liệu còn có bao nhiêu bánh mì Cô Bích hay mì sợi Châu Phát hay thịt hộp Hạ Long đang lẩn khuất trên các kệ hàng trong các siêu thị, ở các tiệm, nhà hàng “vua ẩm thực”? Và cứ thế, mỗi ngày, mỗi giờ, người Việt chúng ta đang hồn nhiên nạp độc tố vào người. Không chỉ một người hay một thế hệ, nó kéo dài, đủ mọi lứa tuổi, nhiều thế hệ đang và sẽ phải trả giá cho thực phẩm bẩn, giả, độc hại.
Tại phiên thảo luận tổ về chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số hôm 25/11/2025, đại biểu Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu vấn đề: “Nếu không ăn uống vệ sinh, an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không giải quyết được việc này".
Đó là cách đặt vấn đề đúng, cần giải quyết triệt để từ gốc.
Đã đến lúc kêu gọi hay trông chờ vào đạo đức của người kinh doanh là không đủ, không thể. Đã đến lúc các biện pháp phát hiện, xử phạt, đình chỉ hoạt động sau khi tuồn hàng trăm tấn thực phẩm bẩn, giả, độc hại ra thị trường trong hàng chục năm trời không còn tác dụng với những kẻ bất lương.
Kể cả chức năng, trách nhiệm của các công cụ quản lý nhà nước (điển hình là Sở An toàn vệ sinh thực phẩm) dù nỗ lực đến đâu cũng không thể giải quyết một cách căn cơ, triệt để vấn nạn thực phẩm bẩn, độc hại đang ngày một bành trướng và gây nguy hại nhiều hơn cho cộng đồng, cho các thế hệ người Việt hiện tại, tương lai.
Nếu rà soát lại các quy định pháp lý, các chương trình mục tiêu quốc gia, các cuộc vận động đoàn thể có liên quan đến “ăn sạch, uống sạch”, hẳn chúng ta không thiếu. Cái mà chúng ta thiếu và cần là rà soát ngay lập tức sự chồng chéo, trùng lặp dẫn tới “cha chung không ai khóc”, đồng quy trách nhiệm, chức năng, vai trò cho một cơ quan đủ thẩm quyền tập trung, có chuyên môn, có các công cụ, biện pháp, con người để chế tiền kiểm, hậu kiểm, chế tài một cách minh bạch, thực chất, hiệu quả.
Một điểm khó hiểu là các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ thông thường vẫn nằm ngay trong khu dân cư (kể cả một số cơ sở sản xuất có quy mô tương đối). Nhưng mạng lưới nắm thông tin cơ sở cũng không nắm bắt, hoặc không có được sự nhanh nhạy tiếp nhận phản ánh từ “tai mắt nhân dân” nên chỉ khi bị phát giác thì mới vỡ lẽ sau nhiều năm hoạt động công khai.
Hoặc các cuộc giám sát chuyên đề của cơ quan dân cử là đoàn đại biểu Quốc hội hay Hội đồng Nhân dân đã phát huy thật sự hiệu quả hay chưa khi ma trận hàng giả, hàng gian, hàng độc hại vẫn lan tràn và bủa vây dân cư như thế?
Đã đến lúc cần đánh giá lại hiệu quả hoạt động của các “mạng lưới” giám sát vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm - cần xem đây là chuyện sống còn, là sức khỏe của giống nòi người Việt. Quốc hội khóa mới nên chăng cần bàn thảo để lập thành đơn vị chuyên môn đủ mạnh, đủ dũng cảm đi cùng luật định chặt chẽ hơn, minh bạch hơn để phá bỏ những bức tường lợi ích nhóm, sự cấu kết bắt tay của những kẻ, nhóm người bất lương vì tham lam, lợi nhuận mà toan tính, phù phép trên sinh mạng, sức khỏe của đồng bào mình.
Rồi mỗi ngày chúng ta cũng vẫn phải ăn, uống và hít thở nhưng những con số 800 tấn mì tươi nhúng hàn the, 120 tấn thịt heo bệnh nhập kho chờ đóng hộp vẫn cứ nhảy múa trước mắt khiến chất lượng sống bị đe dọa, bị hủy hoại.
Hãy trả lời câu hỏi của Tổng Bí thư bằng các giải pháp hành động, các giải pháp phải triệt tiêu từ bản chất của nó: là thói vô đạo đức, là thói tham lam, là sự độc ác, là sự vô trách nhiệm khi để lọt qua những cánh cửa kiểm soát, ngăn chặn. Với chúng, không có sự thỏa hiệp, chần chừ, nhân đạo.
Quốc Học
