Đồng Yen tăng giá có ảnh hưởng tới Việt Nam?
Việc đồng Yen tăng giá rất cao so với đồng đôla Mỹ trong thời gian qua vô tình đã làm giá trị nợ thực của Việt Nam trong nguồn vốn ODA từ Nhật tăng thêm hàng chục ngàn tỷ đồng.
Làm thế nào để Việt Nam giảm bớt gánh nặng nợ nước ngoài và tận dụng những cơ hội đến từ việc đồng Yen mạnh lên, đó là nội dung cuộc trao đổi của phóng viên Bản tin Tài chính với ông Toshio Nagase, Phó trưởng Đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản tại Việt Nam.
Với việc đồng Yen tăng giá từ 88 Yen ăn một đôla hồi tháng 8 năm ngoái đến khoảng 76 Yen như hiện nay, giá trị vốn ODA phải hoàn lại của Việt Nam cho Nhật đã tăng lên hàng chục ngàn tỷ đồng, điều này có thể gây ảnh hưởng thế nào đến nền kinh tế Việt Nam?
Điều này giống như là hiệu ứng nhiều chiều. Về ngắn hạn, đồng Yen tăng giá cộng thêm việc đồng Việt Nam trượt giá có thể khiến cho gánh nặng nợ ODA của Việt Nam thêm nặng nề hơn.
Rủi ro chính nằm ở khía cạnh tài khoá và có thể là cán cân thanh toán. Bởi vì hầu như tất cả các khoản vay bằng đồng Yen đều là nợ công, nên khi đồng Yen tăng giá, giá trị khoản vay và lãi suất tính theo đồng Việt Nam và đồng đôla Mỹ bị đội lên nhiều. Bởi vì Việt Nam trước giờ thường là nước nhập siêu từ Nhật Bản, nên sẽ cần có nhiều đôla hơn chảy vào đất nước các bạn. Điều này gây ảnh hưởng lên cán cân thanh toán và dự trữ ngoại hối trong ngắn hạn.
Có thể thấy, tất cả các khoản vay ODA bằng đồng Yen đều có lãi suất thấp, khoảng 0,1%/năm trong thời hạn 40 năm, cho nên tỷ giá trong khoảng kỳ hạn là yếu tố gây áp lực chính lên việc trả nợ.
Tuy vậy nhìn trên khía cạnh tích cực, việc đồng Yen mạnh lên, đồng Việt Nam yếu đi đem đến cơ hội cho các nhà xuất khẩu Việt Nam. Thực tế là kể từ thảm hoạ động đất hồi 11/3, thâm hụt thương mại của Nhật đã tăng lên rất nhiều, do tình trạng thiếu hụt năng lượng và đồng Yen tăng giá. Nhiều nước châu Á trong đó có Việt Nam đã ghi nhận những con số xuất khẩu kỷ lục sang Nhật trong thời gian này.
Việt Nam cần làm gì để đối phó với áp lực của đồng Yen tăng giá lên nợ công?
Việc đồng Yen lên giá sẽ dẫn tới hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vào nước này có lợi hơn, còn hoạt động nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản sẽ bất lợi. Do đó, Việt Nam cần tận dụng cơ hội này để tăng xuất khẩu vào Nhật Bản, đồng thời cần có biện pháp thích hợp để kiểm soát nhập siêu, góp phần giảm tỷ lệ nhập siêu. Mặt khác, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài của Nhật Bản tranh thủ tỷ giá để giảm bớt chi phí đầu tư, đẩy nhanh tiến độ giải ngân FDI vào Việt Nam.
Kinh nghiệm đối phó với việc đồng Yen mạnh của các nước đối tác thương mại với Nhật là gì?
Cùng với Việt Nam, nhiều nước như Bangladesh, Indonesia, Malaysia, Philippines cũng đều có những khoản vay lớn bằng đồng Yen và đều chịu tác động của tỷ giá. Tuy nhiên tác động cũng khác nhau tuỳ theo từng nước, nếu nước đó xuất siêu sang Nhật, tác động sẽ không nghiêm trọng. Còn nếu nước đó nhập siêu, sẽ gây ra tác động kép lên nền kinh tế nước đó.
Theo tôi, chúng ta không nên nghĩ làm sao để kiểm soát giá trị của các đồng tiền. Điều cần làm là chúng ta nên làm gì để tận dụng tối đa tỷ giá hiện tại, và giảm thiểu những rủi ro nếu như cần thiết.
Với việc đồng Yen liên tục tăng giá, liệu có khả năng Việt Nam dùng một đồng tiền chuyển đổi khác để thanh toán các khoản nợ với Nhật Bản?
Trong tương lai, có thể chính phủ hai nước sẽ cùng bàn về vấn đề này. Nhưng hiện tại, theo các thoả thuận về nợ ODA, thì việc thanh toán hoàn toàn được thực hiện bằng đồng Yen Nhật. Chúng ta không nên chỉ nghĩ đến việc lên xuống của tỷ giá, mà còn cần lưu ý đến các điều khoản của hợp đồng cho vay. Tôi hy vọng trong thời gian 30-40 năm nữa, nền kinh tế Việt Nam sẽ phát triển mạnh, kéo theo đồng tiền Việt Nam có giá trị cao. Lúc đó, nhiều khả năng biến động tỷ giá sẽ không tác động nhiều lên tổng giá trị nợ của các bạn.
Thái Bảo
vtv
