Chính sách mới về cổ phần ưu đãi cho người lao động khi doanh nghiệp cổ phần hóa
Theo Nghị định 57/2026, người lao động được mua cổ phần với giá bằng 60% mệnh giá và có thể mua thêm cổ phần khi cam kết làm việc lâu dài.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 57/2026/NĐ-CP ngày 12/02/2026 về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó quy định cụ thể về điều kiện cổ phần hóa, các hình thức cổ phần hóa và chính sách đối với người lao động.
Theo Nghị định, cổ phần hóa là việc chuyển đổi doanh nghiệp từ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sang công ty cổ phần.
Đối tượng cổ phần hóa là doanh nghiệp cấp I, gồm công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, công ty mẹ trong mô hình mẹ - con và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ.
Doanh nghiệp chỉ được thực hiện cổ phần hóa khi không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn và sau khi xử lý tài chính, xác định giá trị doanh nghiệp, giá trị thực tế phải bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả.
Nghị định quy định 3 hình thức cổ phần hóa gồm giữ nguyên vốn nhà nước và phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ; bán một phần vốn nhà nước hoặc kết hợp bán bớt vốn với phát hành thêm cổ phiếu; bán toàn bộ vốn nhà nước hoặc kết hợp bán hết vốn với phát hành thêm cổ phiếu.
Việc lựa chọn hình thức thực hiện được căn cứ vào phương án cổ phần hóa và tình hình cụ thể của từng doanh nghiệp.
Chính sách mua cổ phần ưu đãi cho người lao động
Người lao động và người quản lý doanh nghiệp tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp được mua cổ phần với giá ưu đãi.
Theo quy định, mỗi người được mua tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc trong khu vực nhà nước, với giá bán bằng 60% mệnh giá, tương đương 10,000 đồng/cổ phần. Đối với lao động đại diện hộ gia đình nhận khoán tại các công ty nông, lâm nghiệp, mức mua ưu đãi được áp dụng tương tự theo thời gian nhận khoán.
Số cổ phần mua ưu đãi phải được nắm giữ tối thiểu ba năm kể từ thời điểm nộp tiền và không được chuyển nhượng trong thời gian này. Khoản chênh lệch giữa giá ưu đãi và mệnh giá được trừ vào phần vốn nhà nước khi quyết toán.
Tổng giá trị cổ phần ưu đãi bán cho người lao động theo mệnh giá không vượt quá giá trị vốn chủ sở hữu theo sổ sách kế toán tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp.
Mua thêm cổ phần gắn với cam kết làm việc lâu dài
Người lao động thuộc diện doanh nghiệp cần sử dụng và cam kết làm việc tối thiểu ba năm sau cổ phần hóa được mua thêm cổ phần.
Mức mua thêm là 200 cổ phần cho mỗi năm cam kết làm việc, tối đa 2,000 cổ phần cho một người. Đối với chuyên gia giỏi, có trình độ chuyên môn cao, mức mua thêm là 500 cổ phần mỗi năm, tối đa 5,000 cổ phần.
Giá bán cổ phần mua thêm là giá khởi điểm được phê duyệt trong phương án cổ phần hóa. Số cổ phần này được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông sau khi kết thúc thời gian cam kết.
Trường hợp doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ, di dời hoặc thu hẹp sản xuất theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền khiến người lao động phải chấm dứt hợp đồng trước hạn, số cổ phần mua thêm được chuyển thành cổ phần phổ thông. Nếu người lao động chấm dứt hợp đồng trước thời hạn cam kết, phải bán lại số cổ phần này cho công ty theo giá thị trường, không vượt quá giá mua ban đầu.
Thời gian cam kết để xác định số cổ phần mua thêm tối đa tính đến độ tuổi nghỉ hưu theo quy định hiện hành.
Đối với doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu chuyển thành công ty cổ phần thông qua Công ty Mua bán nợ Việt Nam, người lao động được áp dụng các chính sách mua cổ phần ưu đãi và mua thêm cổ phần theo điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp và phương án tái cơ cấu đã được phê duyệt.
Ngoài số cổ phần được mua theo chế độ, người lao động có nhu cầu mua thêm phải đăng ký tham gia đấu giá công khai như các nhà đầu tư khác.
Chính sách đối với lao động dôi dư
Nghị định quy định, người lao động không được bố trí việc làm tại công ty cổ phần theo phương án sử dụng lao động sẽ được hưởng chính sách đối với lao động dôi dư theo quy định của pháp luật.
Đối với người quản lý doanh nghiệp, cơ quan đại diện chủ sở hữu hoặc Hội đồng thành viên xem xét bố trí công việc. Trường hợp không thể sắp xếp, bố trí, người lao động được giải quyết chế độ theo quy định về tinh giản biên chế hoặc pháp luật lao động hiện hành.
Tùng Phong
