Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh phát triển đô thị ứng phó biến đổi khí hậu
Chỉ thị 04/CT-TTg đặt trọng tâm hoàn thiện cơ chế, hạ tầng và quy hoạch đô thị theo hướng xanh, thông minh và thích ứng với rủi ro khí hậu.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký ban hành Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 13/02/2026 của Chính phủ Việt Nam về đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, nhằm tăng cường quản lý, điều hành và nâng cao khả năng thích ứng của hệ thống đô thị trước các rủi ro môi trường.
Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, các bộ, ngành và địa phương đã nghiêm túc thực hiện các quy định pháp luật và Đề án phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, qua đó đạt được nhiều kết quả quan trọng trong quản lý và phát triển đô thị.
Đến nay, toàn bộ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch hành động hoặc văn bản hướng dẫn ứng phó với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực đô thị. Nhiều địa phương đã hoàn thành việc rà soát quy hoạch, lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu đối với các đô thị chịu tác động nặng nề, từng bước xác định phân vùng rủi ro thiên tai, nâng cao nhận thức và triển khai các dự án đầu tư liên quan.
Các kết quả này góp phần thúc đẩy phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Tồn tại về dữ liệu, nguồn lực và giải pháp giảm phát thải
Bên cạnh những kết quả đạt được, Chỉ thị cũng chỉ ra nhiều tồn tại, bất cập trong quá trình triển khai. Việc xây dựng hệ thống bản đồ cảnh báo rủi ro đô thị và khí hậu còn gặp khó khăn do thiếu cơ sở dữ liệu đồng bộ. Các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chủ yếu tập trung vào thích ứng, trong khi còn thiếu giải pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong đô thị.
Nguồn lực cho việc triển khai các nhiệm vụ còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả thực hiện các chương trình, dự án liên quan.
Để khắc phục các hạn chế, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Xây dựng Việt Nam chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tiếp tục khẩn trương triển khai các nhiệm vụ theo Đề án đã được phê duyệt.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm theo dõi, giám sát nội dung phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu trong công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị, bảo đảm minh bạch, thống nhất, hạn chế chồng chéo.
Đồng thời, Bộ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển đô thị tăng trưởng xanh, hạ tầng kỹ thuật xanh và thông minh; xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về vật liệu xanh, công trình xanh, công trình sử dụng năng lượng hiệu quả. Việc sửa đổi, bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn này phải hoàn thành trong năm 2026.
Bộ Xây dựng cũng được giao tổ chức lập Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, làm cơ sở quản lý và phân bổ hiệu quả các nguồn lực.
Hoàn thiện cơ chế tài chính và dữ liệu khí hậu
Theo Chỉ thị, Bộ Tài chính Việt Nam chủ trì nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế tài chính, phân bổ ngân sách cho các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu trong đô thị, đồng thời xây dựng cơ chế tài chính xanh hỗ trợ các đô thị dễ bị tổn thương.
Bộ Tài chính cũng được giao tăng cường kiểm tra, giám sát việc triển khai các dự án đầu tư công, bảo đảm gắn kết giữa kế hoạch đầu tư công với quy hoạch và chương trình phát triển đô thị.
Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam có trách nhiệm cung cấp, cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu, dữ liệu khí tượng thủy văn, bản đồ ngập lụt và nước biển dâng, phục vụ công tác quản lý và phát triển đô thị. Bộ này đồng thời hướng dẫn các địa phương quản lý, sử dụng đất đô thị phù hợp với quy hoạch được phê duyệt.
Tăng trách nhiệm của địa phương trong quản lý đô thị
Chỉ thị yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động xây dựng chương trình quản lý, sử dụng đất và kiểm soát phát triển đô thị theo quy hoạch. Các địa phương cần rà soát kịch bản biến đổi khí hậu, phân vùng chống chịu thiên tai, tập trung đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ.
Việc giao đất, cho thuê đất tại khu vực ven biển, đặc biệt là những nơi có cảnh quan và bãi tắm tự nhiên, phải được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế các dự án không phục vụ trực tiếp cộng đồng, nhằm bảo vệ môi trường và thích ứng với nước biển dâng.
Các địa phương cũng được yêu cầu khẩn trương xây dựng và quản lý bản đồ ngập úng đô thị, bản đồ dự báo nguy cơ sạt lở, lũ quét, thường xuyên cập nhật các khu vực rủi ro cao.
Cùng với đó, công tác rà soát, xử lý tồn tại trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng, đặc biệt là hệ thống thoát nước, phải được đẩy mạnh nhằm hạn chế phát sinh điểm ngập mới và tái diễn ngập kéo dài.
Chỉ thị nhấn mạnh việc cân đối nguồn lực, xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm để bảo đảm vốn cho phát triển đồng bộ hạ tầng đô thị. Các dự án giao thông đô thị phải gắn với đầu tư hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm kết nối trong từng khu vực và với vùng phụ cận.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương phân công rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, chủ đầu tư và đơn vị vận hành hạ tầng trong công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức, hướng dẫn cộng đồng nâng cao kỹ năng ứng phó với các loại hình thiên tai tại khu vực cư trú.
Tùng Phong
