Chủ tịch Biwase Nguyễn Văn Thiền lý giải vì sao giá nước chưa thể tăng dù chịu nhiều áp lực đầu vào

Giá chưa tăng tạo áp lực trực tiếp lên hoạt động kinh doanh, trong khi mảng nước lại là nền tảng chính. Lãnh đạo nhiều lần nhấn mạnh đây là nguồn tạo dòng tiền ổn định, giúp duy trì cổ tức và làm cơ sở cho các kế hoạch đầu tư khác. 

Kế hoạch năm nay của Biwase đặt mục tiêu doanh thu và lợi nhuận sau thuế (chưa trừ nội bộ) tối thiểu lần lượt 5,400 tỷ đồng và 770 tỷ đồng. Mức lợi nhuận này cũng thấp hơn đáng kể so với thực hiện năm trước, phản ánh sự thận trọng khi giá vẫn chưa được điều chỉnh. Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, người đứng đầu Công ty kỳ vọng tăng trưởng doanh thu chỉ khoảng 1-3%. Dù vậy, mức cổ tức tiền mặt vẫn được giữ 13% để đảm bảo niềm tin cổ đông. 

Để bù đắp phần nào áp lực giá, Biwase tập trung kiểm soát thất thoát nước và nâng hiệu quả vận hành. Theo ông Nguyễn Thanh Phong - Thành viên HĐQT, mỗi năm Doanh nghiệp phát triển hơn 30,000 đấu nối mới, thuộc nhóm cao nhất ngành. Tuy nhiên, việc giảm thất thoát không hề rẻ, khi chỉ cần cải thiện 1% cũng có thể tốn khoảng 20 tỷ đồng.

Hiện tỷ lệ thất thoát duy trì quanh 5%, tiệm cận nhóm tốt trên thế giới. Để đạt được mức này, Công ty phải đầu tư liên tục vào hệ thống phát hiện rò rỉ và kiểm soát áp lực mạng lưới. Biwase cũng đã triển khai khoảng 100,000 đồng hồ nước thông minh, giúp đo đếm từ xa, minh bạch dữ liệu và cảnh báo sớm rò rỉ ngay tại hộ dân.

Giá nước thải cũng là vấn đề được nhiều cổ đông đặt câu hỏi. Theo Chủ tịch Nguyễn Văn Thiền, cơ chế hiện nay đang có sự thay đổi đáng kể, nhưng cách hiểu về con số và bản chất thu phí chưa hẳn đã rõ ràng.

“Hiện nay ở TPHCM (cũ) thu khoảng 30%. Nhưng phải nói rõ, dưới 10% thì gọi là phí môi trường cố định, còn trên 10% thì thực chất là giá rồi, không còn gọi là phí nữa”, ông lấy ví dụ. Cách phân chia này cho thấy nước thải không đơn thuần là một khoản thu mang tính hành chính, mà đang dần chuyển sang cơ chế giá. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế vẫn không đơn giản vì phải chờ Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành.

Tuy vậy, theo lãnh đạo Biwase, vấn đề cốt lõi không nằm ở thủ tục văn bản, mà ở cách xác định giá. Trước đây, khi xây dựng phương án giá nước thải, Doanh nghiệp được tính khoảng 5% lợi nhuận. Nhưng sau khi chuyển sang khung chính sách mới, đặc biệt từ Thông tư 44 sang 45, các yếu tố này gần như bị loại bỏ, trong khi giá cũ cũng đã hết hiệu lực.

Thực tế, mảng này năm 2025 ghi nhận khoảng 355 tỷ đồng doanh thu, vượt kế hoạch, nhưng vẫn còn một phần chưa thể ghi nhận do chờ phê duyệt đơn giá. Hệ thống hiện xử lý hơn 23.2 triệu m3 mỗi năm, phục vụ hơn 31,000 khách hàng, với tổng công suất khoảng 87,000 m3/ngày đêm và đang vận hành gần như tối đa.

Chủ tịch cho biết Biwase đang đi theo mô hình khác với nhiều địa phương. Tại Bình Dương, nước thải được thu gom riêng tới từng hộ, đấu nối trực tiếp vào hệ thống và đưa về nhà máy xử lý theo dạng khép kín. Trong khi đó, nhiều nơi vẫn xả ra kênh mương chung rồi mới xử lý, hoặc triển khai hệ thống riêng nhưng không hoàn thiện do thiếu vốn.

Với mô hình này, Doanh nghiệp phải chịu thêm trách nhiệm dịch vụ. “Trong nhà dân mà bị nghẹt, nước không thoát ra được thì chỉ cần gọi là nhân viên phải tới xử lý ngay, bất kể giờ giấc”, ông Thiền nói, thêm rằng mục tiêu là để người dân thực sự được hưởng chất lượng dịch vụ.

Dù mức phục vụ cao hơn, giá thu tại Bình Dương hiện chỉ khoảng 10%, chủ yếu đủ bù chi phí vận hành. Nếu có dư cũng chỉ ở mức nhỏ và phải nộp về ngân sách. “Toàn bộ khoản thu từ nước thải không do doanh nghiệp tự giữ. Thu được bao nhiêu thì nộp hết vào kho bạc. Muốn chi thì phải làm hồ sơ, chứng từ để được hoàn lại. Tức là hoàn toàn theo cơ chế thực thanh thực chi, không phải mình tự quyết được”, lãnh đạo trình bày.

“Với mảng nước thải, chúng tôi không đặt kỳ vọng có lãi”. Theo ông, mục tiêu chính là đảm bảo vận hành ổn định và duy trì đời sống cho đội ngũ, thay vì theo đuổi lợi nhuận.

Xử lý rác kỳ vọng có lãi nhưng thấp

Trong khi đó, mảng xử lý rác được kỳ vọng có lãi nhưng ở mức thấp. Năm 2025, doanh thu mảng này đạt khoảng 1,154 tỷ đồng, xử lý hơn 1.07 triệu tấn rác, tăng 10% so với năm trước. Tuy nhiên, biên lợi nhuận không cao do chi phí xử lý và tái chế lớn.

“Nói thẳng, làm doanh nghiệp thì tối thiểu phải hòa vốn, tốt hơn là có lãi chút chút. Chứ nếu làm mà lỗ thì không thể duy trì”, ông Thiền nói. Theo ông, khác với doanh nghiệp công ích có thể được Nhà nước bù lỗ, doanh nghiệp cổ phần buộc phải tự cân đối. “Mình không phải công ích, không có ai bù hết, nên nguyên tắc là không lỗ”.

Mục tiêu của Biwase là duy trì lợi nhuận nhẹ ở mảng rác, không đặt nặng tăng trưởng cao. Khó khăn lớn nằm ở việc nhiều sản phẩm tái chế chưa được hỗ trợ giá.

Ông lấy ví dụ từ gạch làm từ tro xỉ. “Nhìn thì đẹp nhưng làm không đơn giản. Vật liệu này hút nước mạnh, phải thêm phụ gia mới đảm bảo chất lượng, mà phụ gia thì tốn tiền, làm giá thành cao lên”. Trong khi đó, các công trình xây dựng thường chọn nhà thầu có giá thấp nhất, nên sản phẩm giá cao khó cạnh tranh. “Có khi làm ra 10 đồng thì mất 1 đồng để bù giá”, ông cho biết Doanh nghiệp phải lấy nguồn thu từ hoạt động xử lý rác để bù lại cho các sản phẩm tái chế.

Câu chuyện tương tự với phân bón hữu cơ. Dù tốt cho đất và sức khỏe, chi phí sản xuất cao khiến sản phẩm khó cạnh tranh với phân hóa học. “Nông dân vẫn chuộng urê vì tiện và rẻ. Mình muốn làm hữu cơ nhưng càng làm nhiều thì chi phí càng lớn”.

Theo lãnh đạo, bài toán đặt ra là phải cân đối giữa các mảng, không thể lấy chỗ này bù chỗ kia một cách kéo dài. “Cái gì cũng phải tính đúng, tính đủ, không thể cắt chỗ này 5-10% để nuôi chỗ khác mãi được”.

Vị Chủ tịch cho biết mô hình xử lý rác theo hướng này hiện chưa phổ biến tại Việt Nam. “Bình Dương là một trong số ít nơi làm bài bản nên được khen nhiều. Nhưng phía sau những lời khen đó là rất nhiều áp lực”, ông nói, cho biết Doanh nghiệp đang tiếp tục tìm cách nâng cao hiệu quả vận hành để cải thiện bài toán lợi nhuận.

M&A vẫn sẽ tập trung khu vực phía Nam, phát hành hơn 31 triệu cp giá 37,000 đồng/cp

Công ty cho biết vẫn sẽ tiếp tục mở rộng thông qua M&A, chủ yếu tham gia vào các đơn vị vận hành chưa hiệu quả để tái cấu trúc.

Về khả năng mở rộng ra miền Trung hoặc xa hơn, ông Thiền cho biết mảng nước vẫn là trụ cột, tạo dòng tiền chính, đảm bảo cổ tức và giúp Doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận vốn. Các tổ chức tài chính quốc tế như ADB thẩm định rất kỹ, Doanh nghiệp buộc phải giữ nền tảng tài chính ổn định. Vì vậy, Biwase trước mắt tập trung ở khu vực phía Nam để dễ quản lý và kiểm soát chi phí.

Để phục vụ kế hoạch đầu tư mở rộng, Biwase dự kiến phát hành hơn 31.4 triệu cp cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 7:1 với giá 37,000 đồng/cp, thấp hơn so với vùng 43,000 đồng/cp của thị giá hiện nay. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ sẽ tăng lên hơn 2,513 tỷ đồng, tương ứng số tiền huy động khoảng 1,162 tỷ đồng.

Nguồn vốn dự kiến phân bổ vào 3 nhóm chính: thanh toán tiền mua cổ phần Cấp nước Ninh Thuận (UPCoM: NNT), triển khai dự án điện rác 24MW và trả các khoản vay đến hạn.