Tăng “sức đề kháng” cho túi tiền trước cú sốc giá dầu
Khi khói lửa chiến sự tại Trung Đông bùng cháy, “cơn địa chấn” năng lượng đã bắt đầu lan rộng ra toàn cầu. Những rung chuyển ấy có thể vượt qua khoảng cách địa lý, âm thầm thẩm thấu vào đời sống thường nhật của người dân ở nhiều quốc gia.
Giá dầu leo thang: “Cơn đau đầu” của lạm phát toàn cầu
Trung Đông không chỉ là “kho năng lượng” của thế giới mà còn là “huyết mạch” của nhiều tuyến vận tải biển quan trọng. Vì vậy, những bất ổn tại khu vực này đều có thể khiến giá dầu chao đảo và làm dấy lên lo ngại về sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trên thực tế, chiến sự nổ ra tại Trung Đông đã “thổi bùng” cơn sốt giá dầu thế giới khi ghi nhận mức tăng hơn 80% kể từ đầu năm. Theo dữ liệu cập nhật vào khoảng 10 giờ sáng (giờ Việt Nam) ngày 09/03, giá dầu WTI và giá dầu Brent cùng vượt mốc 115 USD/thùng.
Nguyên nhân chủ yếu khiến giá dầu leo thang là việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz và những rủi ro an ninh đối với tàu chở dầu trong khu vực. Nhiều tàu vận tải buộc phải tạm dừng hoặc thay đổi lộ trình, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.
Một số chuyên gia năng lượng cho rằng, giá dầu có thể tiến tới ngưỡng 120–150 USD/thùng nếu xung đột tiếp tục kéo dài và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz chưa được khôi phục.
Trước diễn biến tăng mạnh của giá dầu thế giới, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh tăng mạnh. Chỉ trong ba lần điều chỉnh liên tiếp vào ngày 5/3, 7/3 và 10/3, giá xăng E5 RON92 đã tăng tổng cộng 7,053 đồng/lít, còn xăng RON95 tăng gần 8,980 đồng/lít. Đáng chú ý, dầu diesel tăng gần 11,480 đồng/lít và dầu hỏa tăng tới 12,922 đồng/lít.
Nhiên liệu là một nhóm hàng trong rổ tính CPI và còn là đầu vào quan trọng của các ngành sản xuất và vận tải. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí vận chuyển và logistics thường tăng theo, kéo giá thực phẩm, vật liệu xây dựng và nhiều dịch vụ khác điều chỉnh. Vì vậy, chỉ cần giá xăng dầu duy trì ở mức cao trong một thời gian, áp lực lạm phát có thể lan rộng trong nền kinh tế, khiến chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình tăng lên.
Thực tế này phần nào được phản ánh qua câu chuyện của chị An Vy (tên nhân vật đã được thay đổi), ngụ tại phường Đức Nhuận. Chị cho biết sau khi giá xăng tăng, nhiều khoản chi tiêu nhỏ hằng ngày cũng nhích lên. Chẳng hạn, giá một ổ bánh mì chị thường mua đã tăng thêm 2,000 đồng, trong khi phí giao hàng trả cho shipper cũng tăng thêm 2,000 đồng, tương đương khoảng 10% so với trước đây. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này cho thấy tác động của việc tăng giá xăng dầu đang dần lan tỏa và phản ánh khá rõ vào chi phí sinh hoạt hằng ngày.
Trong bối cảnh này, quản lý tài chính cá nhân không còn là câu chuyện làm sao để giàu nhanh, mà quan trọng hơn là bảo vệ sức mua của tài sản và thích nghi với lạm phát. Một trong những cách tiếp cận được nhiều chuyên gia khuyến nghị là tái cấu trúc “tháp tài sản” – mô hình phân bổ tài sản theo mức độ an toàn.
Nếu trong thời kỳ kinh tế ổn định, tháp tài sản có thể cân bằng giữa an toàn và tăng trưởng, thì trong giai đoạn lạm phát cao, nền móng của tháp cần được gia cố dày hơn để chống lại rủi ro.
Ảnh minh họa
|
Gia cố tầng đáy: “Pháo đài” bảo vệ tài chính
Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động và lạm phát có xu hướng tăng, quỹ dự phòng khẩn cấp nên được chuẩn bị ở mức cao hơn so với trước đây. Nếu như trước kia, các chuyên gia tài chính thường khuyến nghị mỗi gia đình chỉ cần dự phòng khoản tiền đủ chi tiêu trong khoảng 3–6 tháng, thì hiện nay mức an toàn được cân nhắc nâng lên khoảng 6–12 tháng chi phí sinh hoạt.
Ví dụ, nếu một gia đình có tổng chi tiêu trung bình khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, thì trước đây quỹ dự phòng chỉ cần khoảng 45–90 triệu đồng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, gia đình đó có thể cân nhắc tích lũy từ 90–180 triệu đồng để phòng trường hợp mất việc, thu nhập giảm hoặc chi phí sinh hoạt tăng đột ngột. Khoản tiền này nên được gửi ở các kênh có tính thanh khoản cao như tiền gửi ngắn hạn hoặc tài khoản tiết kiệm linh hoạt.
Việc duy trì quỹ dự phòng ở mức cao hơn giúp các hộ gia đình có thêm “vùng đệm” tài chính, giảm áp lực khi gặp sự cố bất ngờ và tránh phải vay mượn hoặc bán tài sản trong thời điểm khó khăn.
Song song đó, bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm nhân thọ vẫn cần được duy trì. Khi giá dịch vụ y tế cũng tăng theo lạm phát, bảo hiểm giúp tránh việc phải rút tiền đầu tư để chi trả cho những rủi ro bất ngờ.
Một tài sản khác thường được nhắc tới trong giai đoạn bất ổn địa chính trị là vàng. Với nhiều nhà đầu tư cá nhân, vàng được coi là kênh trú ẩn giúp bảo toàn giá trị tài sản khi đồng tiền mất giá.
Ảnh minh họa
|
Tầng tăng trưởng: Tìm cách “đánh bại” lạm phát
Sau khi đã xây dựng nền tảng an toàn, khoảng 20–30% tài sản có thể được phân bổ cho các kênh đầu tư nhằm tạo lợi nhuận để bù đắp lạm phát. Trong bối cảnh giá năng lượng và chi phí đầu vào tăng, nhiều nhà đầu tư có xu hướng ưu tiên các ngành mang tính phòng thủ.
Nhóm doanh nghiệp năng lượng, điện nước hoặc lương thực thường ít bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế, bởi nhu cầu của người tiêu dùng đối với các sản phẩm này luôn ổn định. Thậm chí, một số doanh nghiệp còn có khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán.
Ngoài ra, bất động sản tạo dòng tiền, chẳng hạn nhà cho thuê cũng được xem là một lựa chọn giúp tạo nguồn thu nhập thụ động, góp phần bù đắp chi phí sinh hoạt đang tăng lên.
Thu hẹp tầng mạo hiểm
Trong thời kỳ thị trường biến động mạnh, phần tài sản rủi ro cao cũng được nhiều chuyên gia khuyến nghị nên giảm xuống còn khoảng 5–10% tổng tài sản.
Các kênh đầu tư như tiền điện tử hoặc cổ phiếu mang tính đầu cơ cao thường biến động mạnh khi lãi suất tăng hoặc khi dòng tiền trên thị trường trở nên thận trọng hơn. Vì vậy, nhà đầu tư cá nhân chỉ nên phân bổ một tỷ trọng nhỏ để tránh rủi ro lớn.
Ảnh minh họa
|
Kiểm soát chi tiêu và nợ vay
Bên cạnh việc tái cấu trúc tài sản, một yếu tố quan trọng khác là quản lý chi tiêu và nợ vay.
Khi giá xăng tăng, chi phí vận chuyển và thực phẩm thường tăng theo sau đó. Vì vậy, các hộ gia đình nên rà soát lại ngân sách, ưu tiên chi tiêu thiết yếu và cắt giảm các khoản không cần thiết.
Đối với các khoản vay, đặc biệt là vay lãi suất thả nổi, người vay nên cân nhắc giảm dần dư nợ bởi lẽ lạm phát thường kéo theo xu hướng tăng lãi suất, khiến chi phí vay có thể tăng nhanh.
Giá dầu thế giới có thể là biến số nằm ngoài tầm kiểm soát của mỗi người nhưng cách quản lý túi tiền thì không. Việc chủ động xây dựng một “tháp tài sản” đa lớp, với “nền móng” kiên cố, phần tăng trưởng được phân bổ hợp lý và rủi ro được kiểm soát, sẽ giúp mỗi gia đình trụ vững trước những cơn “bão giá” từ bên ngoài ập tới.
Khang Di
