Chất lượng dầu nhờn ai quản lý?
Dầu nhờn có vai trò không thể thiếu trong việc vận hành của động cơ. Người tiêu dùng nào cũng nhận thức về việc bảo dưỡng động cơ, nhưng không nhiều người đặt cao vấn đề chất lượng của các loại dầu nhờn mà mình đang sử dụng.
Lau xong chiếc xe máy, anh thợ rửa xe sốt sắng quan tâm: "Thay nhớt luôn chứ anh?". Nghĩ xe mình cũng đã đến lúc phải thay "máu", tôi đồng ý và hỏi có những loại nào? Giá nào cũng có, từ 30 - 40 nghìn đồng/bình, có loại chỉ 25 nghìn - anh cho biết.
Trên trời, dưới nhớt...
Cầm bình nhớt SU@ có giá 31 nghìn đồng, tìm đơn vị sản xuất, tôi không khỏi ngạc nhiên khi chỉ thấy tên Cty TNHH hoá dầu Đào Thịnh Phát, còn địa chỉ, số điện thoại của nhà sản xuất tìm đỏ mắt trên vỏ bình, vỏ thùng cũng không thấy đâu. Còn nhãn hiệu, địa chỉ nhà sản xuất được giản lược đến mức tối đa "14B - ĐL - QN"... Anh Hân - một thợ sửa xe trên đường Tôn Đức Thắng, lại cho hay: Dù có mua với số lượng lớn, họ cũng chỉ tuồn hết vào bao tải, chứ chẳng bao giờ tôi thấy có thùng cả. Mà tại miền Trung có không dưới 50 thương hiệu dầu nhờn không rõ nguồn gốc như thế.
Công nghệ... giời ơi
Với thông tin ít ỏi ghi trên nhãn một chai nhớt, tôi tìm đến địa chỉ sản xuất. Nhưng tới nơi đó lại là một văn phòng giao dịch nhà đất. Thêm nhiều giờ dò la, hỏi thăm tôi cũng tìm được nơi sản xuất mới của cơ sở này. Nhìn "dây chuyền” sản xuất tôi không khỏi bất ngờ, ngoài cái máy đóng nắp bán công nghiệp, vài phi nhờn (loại 200 lít), một ít can lớn, nhỏ tôi không thấy gì hơn. Với dây chuyền này, tôi ước tính chỉ cần số vốn khoảng vài chục triệu đồng là có được một Cty, dây chuyền chuyên sản xuất nhớt. Bỏ tiền ra mua một máy đóng nắp chai không quá 10 triệu đồng, đăng ký tên cho sản phẩm, đặt nơi thổi bình, in nhãn sau đó mua nhớt phi về chiết ra bình loại 0,8 lít, 1 lít sau đó cho đội quân tiếp thị tung ra thị trường cho các đại lý, điểm sửa xe, rửa xe. Tất cả từ sản xuất đến tiêu thụ chỉ cần khoảng 4,5 người, là mỗi tháng có thể cho ra lò cả chục nghìn lít nhờn đủ thương hiệu. Chỉ cần một phép tính đơn giản, nếu một bình nhờn sang chiếc loại 0,8 lít được bán trên thị trường với giá 32 nghìn đồng. Đơn vị sản xuất chi cho chi phí nhãn mác, bao bì, nhân công hết khoảng 4.000 đồng. Một phi (200 lít) nhờn gốc loại thấp nhất cách đây khoảng 3 tháng có giá 3,6 triệu đồng, chiết ra bình 0,8 lít, thì sẽ có giá gần 14.400 đồng/bình. Thì quả là một con số lợi nhuận không nhỏ. Tuy nhiên mấy người tiêu dùng, biết được tất cả các nhà sản xuất, kinh doanh dầu nhờn đều phải tuân theo một tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế API (do Hiệp hội kỹ sư ôtô Hoa Kỳ ấn định), theo cấp chất lượng API - SC, từ thập niên 60 thế kỷ trước và nâng dần lên, đến này là SJ. Và từ 1997, Hiệp hội kỹ sư ôtô Nhật Bản cũng công bố thông số kỹ thuật dầu nhờn quốc tế JASO và JASO MA dành cho động cơ 4 thì. Tại Việt Nam, đến nay chỉ có 5 nhãn hiệu, 4 của nước ngoài (BP, Castrol, Caltex, Shell) và 1 của Việt Nam (Vilube) được chứng nhận chất lượng JASO.
Chất lượng... tự công bố
Trong vai một người đi tìm mối để cung ứng cho các tiệm sửa xe tại Quảng Nam, tôi hỏi một doanh nghiệp: Dầu nhờn sang chiết từ phuy sang bình như vậy có vi phạm pháp luật không? Được ông GĐ trẻ măng trả lời như đinh đóng cột: "Chúng tôi có đăng ký kinh doanh và thương hiệu cho sản phẩm hẳn hoi". Khi tôi hỏi nhớt như vậy có đảm bảo không và phụ gia được pha chế như thế nào? Anh này không ngần ngại: trước đây chưa có nhớt bình chúng ta cũng chỉ châm nhớt phi mà chạy đó sao. Còn chất lượng và phụ gia là tự mình công bố, ai kiểm tra đâu, anh an tâm đi. Đem thắc mắc của mình đến Trung tâm tiêu chuẩn đo lường chất lượng thành phố Đà Nẵng. Theo Trung tâm này, chất lượng là do doanh nghiệp tự công bố và từ trước đến giờ cũng chưa có kiểm tra, giám định. Đến Chi cục Quản lý thị trường cũng chỉ nhận được thông tin, chưa phát hiện và xử phạt các loại mặt hàng này bao giờ. Xưa nay mới chỉ chú ý đến xăng, dầu mà bỏ quên dầu nhờn.
Rõ ràng việc lập lờ, không rõ ràng, cụ thể đơn vị, địa chỉ sản xuất; ghi bằng tiếng nước ngoài là đã sai phạm về nhãn mác, chưa nói đến độ tin cậy của các thông số. Việc sản xuất nhờn chiếc từ phuy sang bình có vi phạm và gian lận thương mại hay không? Câu trả lời xin dành cho các cơ quan có thẩm quyền.
dddn
