Giải phóng mặt bằng quyết định mục tiêu 187km metro năm 2030 của TPHCM
TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành 187km đường sắt đô thị vào năm 2030. Nhưng để đạt được con số này, bài toán then chốt không chỉ là vốn mà còn nằm ở tổ chức thi công và giải phóng mặt bằng giữa đô thị đông đúc.
Hơn một năm sau khi vận hành, tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên đã cho thấy đường sắt đô thị không còn là khái niệm xa lạ với người dân. Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM (MAUR), tuyến này đã vận hành an toàn hơn 80,000 lượt tàu và phục vụ trên 20 triệu lượt hành khách.
Bình quân mỗi tháng có hơn 1.5 triệu lượt khách, tương đương khoảng 52,000 lượt/ngày. Vào các dịp lễ, Tết, có thời điểm vượt 110,000 lượt/ngày. Những con số này cho thấy Metro số 1 đã góp phần san sẻ áp lực cho giao thông đường bộ, đồng thời dần thay đổi thói quen đi lại của người dân.
Không chỉ là phương tiện vận tải, Metro số 1 còn tạo ra hệ sinh thái dịch vụ tại nhà ga, trên tàu và trên nền tảng số. Các chương trình miễn phí vé dịp lễ, Tết và chính sách giảm giá kết nối với các loại hình vận tải khác giúp người dân tiếp cận dễ dàng hơn. Tuyến metro đầu tiên vì vậy trở thành hạt nhân cho mạng lưới giao thông công cộng hiện đại mà Thành phố đang hướng tới.
Hệ thống Metro hứa hẹn sẽ góp phần quan trọng đưa TPHCM trở thành đô thị hiện đại, văn minh và bền vững - Ảnh: Báo Chính phủ
|
Từ nền tảng đó, Metro số 2 được khởi công với kỳ vọng rút ngắn đáng kể thủ tục nhờ cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188/2025/QH15. Dự án đã được phê duyệt điều chỉnh cuối năm 2025 và khởi công gói thầu EPC vào ngày 15/01/2026.
Trong giai đoạn tới, MAUR cùng các nhà thầu tập trung 3 mũi chính. Trước hết là hoàn tất khảo sát địa chất bổ sung với hơn 500 lỗ khoan để tối ưu thiết kế và biện pháp thi công. Song song đó là đẩy nhanh thiết kế, chuẩn bị mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và tổ chức giao thông, hướng tới thi công các ga ngầm từ tháng 3/2026. Đồng thời, cơ chế quản lý tập trung sẽ được áp dụng để giám sát chặt chẽ từng mốc tiến độ.
Thách thức lớn nhất nằm ở việc thi công ngầm trên các trục giao thông huyết mạch như Cách Mạng Tháng Tám hay Trường Chinh. Vừa đào ngầm quy mô lớn, vừa đảm bảo giao thông thông suốt là yêu cầu không đơn giản, nhất là khi kinh nghiệm thi công metro của nhiều nhà thầu trong nước còn hạn chế.
MAUR cho biết sẽ phối hợp chặt với Sở Xây dựng, Công an Thành phố để điều tiết, phân luồng giao thông từ xa, đồng thời công bố sớm phương án thi công theo từng giai đoạn để người dân chủ động sắp xếp việc đi lại.
Thi công ban đêm tại Metro số 2 nhằm rút ngắn tiến độ và giảm áp lực giao thông đô thị - Ảnh: VGP/Lê Sang
|
Ở tầm nhìn rộng hơn, mục tiêu 187 km vào năm 2030 nằm trong quy hoạch 355 km đường sắt đô thị đến năm 2035. Để hiện thực hóa, Thành phố không chỉ trông chờ ngân sách mà còn đa dạng hóa nguồn vốn, kết hợp nguồn lực nhà nước với khu vực tư nhân theo mô hình đối tác công tư và khai thác quỹ đất theo định hướng TOD.
Trong danh mục 6 tuyến ưu tiên hoàn thành trước năm 2030, khoảng một nửa đã được giao nhà đầu tư nghiên cứu, đề xuất triển khai. Cùng với đó là việc đào tạo nhân lực chuyên sâu cho lĩnh vực đường sắt đô thị giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến 2050.
Tuy nhiên, theo đánh giá của MAUR, giải phóng mặt bằng vẫn là khâu quyết định. Nếu kiểm soát tốt từ đầu việc bàn giao mặt bằng sạch, di dời hạ tầng kỹ thuật và tổ chức giao thông, tiến độ tổng thể sẽ được đảm bảo.
Song song với nguồn vốn và nhân lực, MAUR cũng kiến nghị sớm hoàn thiện khung công nghệ, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn và đơn giá cho các dự án đường sắt đô thị. Đây là nền tảng để quá trình chuẩn bị đầu tư, xây dựng và vận hành diễn ra đồng bộ, tránh phát sinh kéo dài.
Metro đang dần hiện hữu trong đời sống đô thị TPHCM. Nhưng để chạm mốc 187 km vào năm 2030, từng khâu từ mặt bằng, vốn, công nghệ đến nhân lực đều phải được xử lý đồng bộ ngay từ hôm nay.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
