Nghị quyết 79 và sứ mệnh tạo ra những "sếu đầu đàn" mang thương hiệu quốc gia
Hướng tới khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Nghị quyết 79 không chỉ là chính sách kinh tế hay văn bản hành chính cho doanh nghiệp. Cần nhìn nhận đây là bước chuyển chiến lược về mô hình phát triển quốc gia - nơi các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) được định vị lại vai trò, vị thế và bản sắc Việt Nam trong trật tự kinh tế thế giới đang tái cấu trúc.
Tầm nhìn 2045 và quy luật của những "người khổng lồ"
Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng minh một quy luật: Không một quốc gia đi sau nào có thể hóa rồng hay vươn lên cường quốc mà thiếu vắng những doanh nghiệp mang tầm vóc toàn cầu. Nhật Bản có Keiretsu, Hàn Quốc có Chaebol, hay Singapore sở hữu những tập đoàn Nhà nước vận hành theo chuẩn mực quốc tế. Và Việt Nam cũng không thể nằm ngoài dòng chảy đó.
Mục tiêu đến năm 2030 có từ 1-3 doanh nghiệp Nhà nước lọt vào Top 500 toàn cầu và đến năm 2045 là khoảng 5 doanh nghiệp. Không nên hiểu mục tiêu này là những con số cơ học mà là tuyên ngôn về năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là bước chuyển mình từ một nền kinh tế tham gia chuỗi giá trị ở phân khúc thấp, tiến lên vai trò kiến tạo và dẫn dắt trong các lĩnh vực chiến lược.
Dù khoảng cách hiện tại về vốn, công nghệ và doanh thu so với các tập đoàn đa quốc gia là rất lớn, nhưng yếu tố quyết định không nằm ở điểm xuất phát mà là cách chọn con đường. Việt Nam không sao chép nguyên mẫu, mà đang định hình lối đi riêng: kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, sự năng động của thị trường và chiều sâu bản sắc văn hóa Việt Nam.
Để hiện thực hóa khát vọng 2045, tư duy phát triển cần chuyển dịch căn bản từ chiều rộng sang chiều sâu. DNNN không còn đơn thuần là công cụ sản xuất - kinh doanh để lấp đầy ngân sách, mà phải trở thành trụ cột của năng lực quốc gia.
Nếu chỉ đi theo quỹ đạo tăng trưởng tuyến tính thông thường, 5-10 năm tới là không đủ để chúng ta lấp đầy khoảng cách tích lũy hàng chục năm của thế giới. Lời giải nằm ở việc sử dụng tổng lực các đòn bẩy: đòn bẩy thể chế, đòn bẩy vốn và đòn bẩy công nghệ, kết hợp với tư duy hợp tác quốc tế sâu rộng.
Chiến lược này đòi hỏi sự tập trung nguồn lực cao độ, tránh dàn trải. Chúng ta cần đầu tư có chọn lọc cho những “sếu đầu đàn” thực sự có tiềm năng trở thành biểu tượng quốc gia. Đây không phải là sự ưu ái hành chính, mà là khoản đầu tư chiến lược cho tương lai với những yêu cầu khắt khe nhất về quản trị, minh bạch và hiệu quả.
Cởi trói thể chế - Đánh thức khát vọng cống hiến
Theo ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi, điểm đột phá của Nghị quyết 79 nằm ở tư duy cải cách mạnh mẽ: Cho phép thuê CEO nước ngoài, trả lương theo cơ chế thị trường và giữ lại lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư. Đây là sự thừa nhận quan trọng rằng: muốn cạnh tranh toàn cầu, phải vận hành theo tư duy kinh tế hiện đại. Chúng ta sẵn sàng trải thảm đỏ đón tinh hoa thế giới, nhưng dòng chảy trí tuệ ấy cần được hòa quyện trong hào khí và khát vọng tự cường của dân tộc Việt.
Tuy nhiên, cơ chế lương thưởng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là một hành lang pháp lý an toàn để bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm. Thách thức lớn nhất của khu vực công không phải là thiếu nhân tài, mà là nỗi sợ rủi ro.
Một quốc gia muốn dẫn dắt không thể để tư duy "sợ sai" chi phối. Cần phân định rạch ròi giữa rủi ro kinh doanh hợp lý và sai phạm cố ý. Chỉ khi niềm tin được củng cố bằng thể chế minh bạch, khát vọng cống hiến của đội ngũ lãnh đạo và chuyên gia mới thực sự được giải phóng, tạo đà cho những quyết định mang tính đột phá.
SCIC và bước chuyển từ "bảo toàn vốn" sang "tạo giá trị"
Việc định hướng chuyển đổi mô hình SCIC thành Quỹ Đầu tư Chính phủ mang ý nghĩa then chốt. Nhà nước sẽ chuyển vai từ người "quản lý tài sản" sang "nhà đầu tư chiến lược".
Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế phức tạp hiện nay, vốn Nhà nước không chỉ để sinh lời tài chính ngắn hạn. Nó phải là công cụ để nắm giữ và phát triển các năng lực dài hạn: công nghệ lõi, hạ tầng chiến lược và các chuỗi giá trị liên quan đến an ninh kinh tế.
Khi được vận hành với khung pháp lý tiệm cận chuẩn mực quốc tế và cơ chế quản trị độc lập, Quỹ Đầu tư Chính phủ sẽ trở thành biểu tượng của một Nhà nước hiện đại: Mạnh về định hướng - Tinh gọn trong vận hành - Sâu sắc trong tầm nhìn.
Dẫn dắt xu thế mới và trách nhiệm toàn cầu
Định hướng dòng vốn Nhà nước vào các lĩnh vực rủi ro cao nhưng giá trị lớn như bán dẫn, năng lượng mới và hạ tầng số chính là sự khẳng định tầm nhìn dài hạn. Đây là những lĩnh vực không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn gắn chặt với cam kết phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số - ngôn ngữ chung của cộng đồng quốc tế hiện đại.
Các tập đoàn lớn và hệ thống ngân hàng quốc doanh sẽ đóng vai trò dẫn dắt cấu trúc vốn và hệ sinh thái đầu tư. Thị trường tài chính - chứng khoán cũng sẽ nương theo đà này để phát triển minh bạch hơn. Việc IPO hay thoái vốn tại các doanh nghiệp này cần được xem là công cụ để tái cấu trúc và nâng tầm quản trị, chứ không phải là mục tiêu tự thân.
“Nghị quyết 79 là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh lớn về hành trình Việt Nam khẳng định vị thế: Độc lập, Tự cường và Trách nhiệm. Thành công sẽ không đến từ sự nóng vội, mà từ sự kiên định với tầm nhìn dài hạn, sự hài hòa giữa đổi mới và ổn định, giữa hội nhập sâu rộng và giữ gìn bản sắc. Nếu được triển khai đồng bộ và quyết liệt, những mục tiêu hôm nay sẽ là nền móng vững chắc để đến năm 2045, Việt Nam không chỉ được nhắc đến như một câu chuyện tăng trưởng thần kỳ, mà là một hình mẫu phát triển bản lĩnh, nhân văn và thịnh vượng”, ông Huy chia sẻ thêm.
Cát Lam
