Trung Quốc bỏ chính sách “tự cung tự cấp lương thực”, ai lợi ai hại?
Theo một quan chức cấp cao thuộc Chính phủ Trung Quốc, chính sách tự cung tự cấp ngũ cốc và lương thực quốc gia Trung Quốc sẽ khó có thể duy trì được trong những năm tới do chi phí sản xuất và nhu cầu ngày càng tăng cao.
Hiện khu vực phía Bắc, nơi tập trung phần lớn diện tích trồng trọt các loại ngũ cốc đang nằm trong vùng khô hạn, thiếu nước trầm trọng khiến sản lượng đề ra không được đảm bảo. Ngoài ra, chi phí sản xuất leo thang góp phần đẩy giá lương thực và ngũ cốc Trung Quốc lên cao trong năm nay. Theo ước tính chi tiết của Trung Quốc, để tăng sản lượng ngũ cốc nhằm đáp ứng được nhu cầu nội địa ngày càng tăng cao thì quốc gia này cần có thêm 40 triệu ha đất nông nghiệp nhưng điều này là không thể khiến Trung Quốc phải tăng cường nhập khẩu lương thực trong thời gian vừa qua.
Tại Việt Nam trong những tháng gần đây, các mặt hàng nông sản như khoai mì (sắn), đang được các thương lái thu gom để xuất thô sang Trung Quốc. Trong khi đó, nhiều nhà máy chế biến trong nước lại đang lâm cảnh “đói” nguyên liệu, thậm chí nhiều nơi phải nhập khẩu trở lại nguyên liệu thay thế.
Tại nhiều địa phương như Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai..., thương nhân Trung Quốc còn đưa người đến tận các vùng trồng khoai mì để thu mua khi những cánh đồng chưa đến vụ thu hoạch. Hiện giá khoai mì tại nhiều nơi đang bị đẩy lên mức 35 triệu đồng/mẫu, cao gấp đôi so với mức giá năm ngoái.
Hơn một tháng nay, tại khu vực miền Đông Nam bộ nhiều thương lái đổ xô đi thu gom khoai mì tươi, tạo ra hiện tượng “sốt giá” ngay tại nhiều cánh đồng trồng mì. Theo số liệu của cơ quan hải quan, chỉ trong 10 tháng đầu năm nay xuất khẩu khoai mì sang Trung Quốc đã đạt khoảng 1,32 triệu tấn với giá trị gần 385 triệu USD và nhu cầu từ thị trường này không có dấu hiệu ngừng lại. Việc xuất khẩu ồ ạt khoai mì thô trước mắt đã tác động nặng nề đến ngành sản xuất TACN. Hiện nay, nguyên liệu cám mì được sử dụng trong sản xuất TACN khá nhiều, chiếm 30-40%, nhưng do xuất khẩu quá nhiều nên thực tế chưa bao giờ các nhà máy trong nước mua đủ khoai mì để sản xuất.
Theo Bộ NN&PTNT, với diện tích 510.000 ha, sản lượng khoai mì VN đạt trên 8 triệu tấn tươi mỗi năm (tương đương 4 triệu tấn khô). Trong đó, nhu cầu tiêu thụ trong nước (gồm thức ăn chăn nuôi, chế biến và ăn tươi) khoảng 4 triệu tấn. Lượng còn lại dành cho xuất khẩu, khoảng 4 triệu tấn tươi, tương đương 1,4 triệu tấn tinh bột khoai mì và khoai mì lát khô.
Tuy nhiên, chỉ trong 10 tháng đầu năm nay, xuất khẩu khoai mì đã đạt gần 1,4 triệu tấn và chưa có dấu hiệu ngưng lại. Do đó, lượng xuất khẩu trong hai tháng cuối năm sẽ phải lấy từ nguồn dành cho tiêu thụ trong nước.
Như vậy, để tránh tình trạng khan hiếm cung nguyên liệu xảy ra, nhà nước cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc xuất khẩu khoai mì, đặc biệt theo đường tiểu ngạch của các thương lái Trung Quốc.
Vũ Thùy Dung
Agromonitor
