VinaCapital: Kinh tế 2026 bước vào pha "tăng tốc", thận trọng rủi ro sụt giảm NIM ngân hàng
Nhận định kinh tế Việt Nam đang chuyển giao mạnh mẽ sang giai đoạn tăng tốc nhờ các trụ cột chính sách đồng bộ và áp lực tỷ giá hạ nhiệt, tuy nhiên chuyên gia từ VinaCapital lưu ý nhà đầu tư về "cơn gió ngược" từ xu hướng lãi suất tăng trở lại và áp lực thanh khoản có thể bào mòn biên lợi nhuận (NIM) của ngành ngân hàng.
Tại chương trình đối thoại “Nhận diện cơ hội tăng trưởng dài hạn” của VinaCapital chiều ngày 16/01/2026, các chuyên gia đã đưa ra những dự báo về triển vọng kinh tế vĩ mô 2026 và những rủi ro cần lưu ý.
Chương trình đối thoại của VinaCapital chiều ngày 16/01/2026. Ảnh chụp màn hình.
|
Triển vọng kinh tế vĩ mô 2026 tích cực
Theo bà Vũ Ngọc Linh - Giám đốc bộ phận Phân tích và Nghiên cứu thị trường, VinaCapital, năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô đang chuyển biến tích cực với những yếu tố hỗ trợ vững chắc từ cả bối cảnh quốc tế lẫn nội lực trong nước.
Nhìn ra thế giới, áp lực từ bên ngoài đang giảm dần khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiều khả năng sẽ tiếp tục lộ trình cắt giảm lãi suất trong năm nay, dự kiến khoảng 2 lần với mỗi lần 50 điểm cơ bản để đưa lãi suất về mức quanh 3%. Động thái này đóng vai trò then chốt trong việc giảm bớt áp lực lên tỷ giá, giúp đồng VND ổn định hơn đáng kể so với năm 2025. Song song đó, việc nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang trong quá trình phục hồi chậm và chưa đồng đều lại mang đến tác động tích cực gián tiếp cho Việt Nam, đó là hạn chế được rủi ro "lạm phát chi phí đẩy" lan truyền qua con đường thương mại và chuỗi cung ứng nhập khẩu. Tổng hòa các yếu tố này cho thấy vĩ mô năm 2026 sẽ được định hình bởi sự ổn định của tỷ giá và sự kiểm soát tốt đối với lạm phát.
Bối cảnh trong nước, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn chuyển giao từ "thẩm thấu và phục hồi" sang "tăng tốc" khi các chính sách và thể chế bắt đầu phát huy hiệu quả đồng bộ. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là sự ra đời của Nghị quyết 79 do Bộ Chính trị ban hành, khẳng định vai trò chủ đạo của khu vực kinh tế Nhà nước với mục tiêu đầy tham vọng là đưa 1 đến 3 doanh nghiệp Nhà nước lọt vào nhóm 500 tập đoàn kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030. Khi kết hợp Nghị quyết này với Nghị định 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã ban hành trước đó, có thể thấy rõ chiến lược tổng thể nhằm tạo ra nền tảng tăng trưởng nội địa đồng nhất và bền vững dựa trên cả 2 trụ cột công và tư.
Thị trường gần đây có những phản ứng thận trọng trước động thái kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tín dụng bất động sản, khiến cổ phiếu nhóm ngành này chịu áp lực giảm giá trong ngắn hạn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn đầu tư dài hạn, VinaCapital đánh giá đây là bước đi tích cực và cần thiết để tái cấu trúc thị trường. Việc siết chặt này giúp thanh lọc hoạt động đầu cơ, đưa mặt bằng giá nhà về mức hợp lý và cân bằng lại cung cầu thực tế, từ đó đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính. Hơn nữa, lợi nhuận của các doanh nghiệp bất động sản trong năm 2026 vẫn được đảm bảo nhờ vào lượng hàng bán rất tốt trong năm trước, với khoảng 80-90% doanh số đã thực hiện chỉ chờ ghi nhận, do đó tác động của chính sách tín dụng nếu có sẽ chỉ phản ánh rõ nét hơn vào năm sau.
Lưu ý rủi ro lãi suất, sụt giảm NIM
VinaCapital lưu ý các thách thức mà thị trường phải đối mặt trong năm 2026, trong đó rủi ro lớn nhất và đáng quan tâm nhất chính là xu hướng tăng của lãi suất. Thực tế cho thấy, sau thời gian dài duy trì ở mức thấp để hỗ trợ nền kinh tế, mặt bằng lãi suất đang bắt đầu nhích lên như một quy luật tất yếu. Có thời điểm lãi suất liên ngân hàng qua đêm vọt lên mức 7-8%, lãi suất tiết kiệm tại một số ngân hàng chạm mốc 8% cho kỳ hạn 12 tháng, và cá biệt lãi suất cho vay mua bất động sản tại một số ngân hàng lớn đã lên tới 14%.
Hệ quả của việc lãi suất tăng là đa chiều và tác động trực tiếp đến túi tiền của nhà đầu tư. Thứ nhất, chi phí lãi vay tăng lên sẽ bào mòn dòng tiền và lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị sử dụng đòn bẩy tài chính cao.
Thứ hai, lãi suất tăng làm tăng tỷ lệ chiết khấu trong các mô hình định giá, dẫn đến việc định giá cổ phiếu bị điều chỉnh giảm xuống.
Quan trọng hơn, khi lãi suất tiền gửi trở nên hấp dẫn, dòng tiền trên thị trường chứng khoán sẽ có xu hướng bị chia sẻ sang các kênh an toàn hơn như tiết kiệm hay trái phiếu, khiến thanh khoản thị trường sụt giảm và tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn.
Tuy nhiên, VinaCapital đánh giá rằng mức tăng dự kiến khoảng 50 - 100 điểm cơ bản từ nay đến cuối năm, đưa lãi suất về ngang mức trước dịch COVID-19, vẫn là ngưỡng chấp nhận được để đảm bảo ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng; trường hợp thực sự lo ngại nếu lãi suất tăng quá nhanh và mạnh vượt xa kịch bản này.
Đi sâu hơn vào cấu trúc thị trường, ông Thái Quang Trung - Giám đốc Đầu tư VinaCapital lưu ý đến rủi ro trong ngành ngân hàng - xương sống của nền kinh tế. Dù ngành này đã có mức biên lãi ròng (NIM) khá tốt trong 2 năm qua (khoảng 3% với khối quốc doanh và 4% với khối tư nhân), nhưng áp lực đang ngày càng lớn dần. Tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động (LDR) thực tế của hệ thống đang ở mức rất cao, lên tới khoảng 110% nếu chỉ tính trên tiền gửi khách hàng - mức cao nhất trong một thập kỷ qua. Trong quá khứ, khi LDR căng thẳng, áp lực thanh khoản sẽ buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động, từ đó làm biên lợi nhuận NIM bị thu hẹp đáng kể. Do đó, rủi ro sụt giảm NIM là hiện hữu đối với các ngân hàng không quản trị tốt chi phí vốn và thanh khoản trong năm 2026.
Ngoài ra, chính sách kiểm soát chặt chẽ tín dụng, đặc biệt là vào bất động sản, cũng là một biến số cần theo dõi sát sao. Mặc dù về dài hạn, việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phát đi tín hiệu quan tâm đến chất lượng tài sản và tính bền vững là một tín hiệu tích cực giúp lành mạnh hóa thị trường, tránh đầu cơ và đưa giá nhà về mức hợp lý, nhưng trong ngắn hạn, điều này chắc chắn gây ra những cú sốc nhất định về dòng tiền cho các doanh nghiệp địa ốc và các ngân hàng liên quan. Chính vì nhận diện sớm những rủi ro này, VinaCapital đã chủ động duy trì tỷ trọng thấp đối với nhóm bất động sản và thực hiện cơ cấu lại danh mục ngân hàng theo hướng chọn lọc hơn, tập trung vào các đơn vị có khả năng bảo vệ biên lợi nhuận trước áp lực của môi trường lãi suất mới.
Cát Lam
