Xe thương mại có năm thắng lớn, ô tô du lịch mắc kẹt giữa cạnh tranh khốc liệt
Đầu tư công tăng tốc đã kéo mảng kinh doanh xe thương mại có năm hiếm hoi khởi sắc, trong khi thị trường ô tô tiêu dùng vẫn vật lộn với sức mua yếu và cuộc chiến giảm giá.
Báo cáo tài chính quý cuối năm cho thấy bức tranh phân hóa trong ngành ô tô. Các doanh nghiệp gắn với xe tải, xe đầu kéo phục vụ hạ tầng đồng loạt ghi nhận tăng trưởng mạnh, trái ngược hoàn toàn với nhóm phân phối xe du lịch vẫn loay hoay tìm điểm cân bằng.
Kỹ thuật và Ô tô Trường Long (HOSE: HTL), đơn vị lắp ráp các dòng xe thương mại Hino của Nhật Bản, khép lại quý 4 với doanh thu 255 tỷ đồng, tăng 89% so với cùng kỳ và liên tục cải thiện, giúp lợi nhuận ròng đạt gần 12 tỷ đồng, gấp 3.3 lần, đánh dấu sự hồi phục rõ rệt sau giai đoạn suy giảm 2023-2024.
Nổi bật nhất là Đầu tư Phát triển Máy Việt Nam (Vimid, HOSE: VVS). Doanh nghiệp phân phối xe tải HOWO ghi nhận doanh thu quý cuối năm vượt 2.6 ngàn tỷ đồng, tăng 115% và đi lên đều đặn qua từng quý. Lợi nhuận ròng riêng quý 4 đạt 156 tỷ đồng, gấp 24 lần. Tính chung cả năm 2025, doanh thu vượt 8 ngàn tỷ đồng, gấp đôi năm trước; lãi ròng 326 tỷ đồng, gấp gần 5 lần.
Đại diện Công ty cho biết, làn sóng khởi công hàng loạt dự án hạ tầng trong năm, đặc biệt giai đoạn cao điểm tháng 8, đã kéo nhu cầu xe tải tăng mạnh ngay sau mỗi đợt triển khai đầu tư công, tạo cú hích rõ rệt cho kết quả kinh doanh nửa cuối năm.
Ô tô TMT (HOSE: TMT) cũng cho thấy dấu hiệu hồi phục sau giai đoạn xử lý hàng tồn kho quy mô lớn, khi lãi ròng quý 4 gần 6 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 123 tỷ đồng cùng kỳ. Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP (UPCoM: VEA) vốn có nguồn thu từ lắp ráp lẫn gia công thùng xe tải, đạt doanh thu quý cuối năm gần 1.3 ngàn tỷ đồng, cao nhất kể từ sau giai đoạn khó khăn 2023-2024.
| VVS là doanh nghiệp báo lãi tăng ấn tượng nhất nhóm kinh doanh xe thương mại trong năm 2025 | ||
Trái ngược, mảng xe du lịch tiếp tục trải qua một năm đầy áp lực. Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Ô tô PTM (UPCoM: PTM), nhà phân phối xe bình dân MG, báo lãi ròng quý 4 chỉ hơn 2 tỷ đồng, giảm tới 94%; doanh thu giảm 42% về dưới 316 tỷ đồng. Công ty thừa nhận sức mua yếu và cạnh tranh gay gắt buộc phải giảm giá mạnh để giữ thị phần, kéo biên lợi nhuận gộp từ 16% xuống còn 7.6%.
Công ty mẹ PTM là Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco, HOSE: HAX), dù mảng xe sang có cải thiện nhẹ trong quý cuối năm nhưng lợi nhuận hợp nhất vẫn duy trì ở mức thấp nhất kể từ 2013.
Đơn vị kinh doanh xe Ford lâu năm - City Auto (HOSE: CTF), lãi quý 4 chỉ 8 tỷ đồng, giảm 78%, dù có thêm nguồn thu tài chính. Doanh thu bán xe giảm khoảng 13%, lợi nhuận gộp sụt hơn một nửa, khiến biên lãi gộp co về 3.2% - mức thấp nhiều năm.
Dịch vụ Tổng hợp Sài Gòn (Savico, HOSE: SVC) giữ được doanh thu tương đối ổn định nhưng lợi nhuận ròng giảm mạnh còn gần 14 tỷ đồng do chi phí lãi vay tăng vọt. Một số trường hợp tăng trưởng như G-Automobile (HNX: GMA) chủ yếu đến từ việc hợp nhất thêm đơn vị phân phối mới. Còn Ô tô Giải Phóng (UPCoM: GGG) nối dài chuỗi thua lỗ suốt 15 năm, nâng lỗ lũy kế tính tới cuối năm 2025 lên hơn 360 tỷ đồng, vốn chủ âm gần 66 tỷ đồng.
| Lãi ròng hợp nhất HAX rơi xuống mức thấp nhất từ năm 2013 | ||
| Câu chuyện cũng diễn ra tương tự với CTF | ||
Diễn biến tại các doanh nghiệp phản ánh khá sát bức tranh thị trường. Theo số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), nhiều dòng xe thương mại tăng rất mạnh trong quý cuối năm. Hino bán 1,304 chiếc, tăng tới 295%; Thaco Truck đạt 7,214 chiếc, tăng 50%.
Số liệu Hải quan cho biết năm 2025 Việt Nam nhập khẩu 205,630 ô tô nguyên chiếc, tăng 18.6%. Trong đó, xe vận tải tăng gần 89%, còn xe dưới 9 chỗ chỉ tăng hơn 7%.
Trong bối cảnh xe du lịch khó khăn kéo dài, nhiều doanh nghiệp trên sàn buộc phải tìm hướng đi mới. GMA mua thêm hệ thống phân phối xe Ford nhằm bù đắp cho mảng xe sang Mercedes suy yếu. HAX trước đó đã mở rộng sang MG và đang chuẩn bị bước đi lớn hơn vào mảng xe điện. CTF mua thêm đơn vị phân phối Volkswagen và triển khai showroom xe điện để đón đầu xu hướng. Ngay cả TMT, vốn truyền thống gắn với xe tải, cũng lấn sân sang xe đô thị cỡ nhỏ và đặt mục tiêu tiêu thụ thêm xe máy điện trong năm 2026.
Bức tranh phân hóa này cũng đã phản ánh lên cổ phiếu. Khép lại năm 2025, giá CTF chỉ quanh 20,000 đồng/cp, gần như giảm một nửa so với giai đoạn đỉnh 2023-2024 và đi ngang suốt năm ngoái. HAX lao dốc về sát mệnh giá sau khi kỳ vọng bán đất Võ Văn Kiệt không thành hiện thực trong bối cảnh lợi nhuận suy yếu kéo dài.
Trái ngược hoàn toàn, VVS bứt phá mạnh từ giữa năm 2025. Từ vùng quanh 20,000 đồng/cp hồi tháng 7, thị giá leo lên gần 90,000 đồng/cp chỉ sau vài tháng, tương ứng mức tăng khoảng 346%, gắn với sự bùng nổ doanh thu và lợi nhuận nhờ làn sóng đầu tư công.
| Giá cổ phiếu VVS tăng vọt trong năm 2025 | ||
Báo cáo cuối năm 2025 của Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam cho rằng thị trường ô tô Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt nhất từ trước đến nay.
Trước đây, phần lớn thị phần thuộc về các hãng lắp ráp trong nước như Hyundai, Toyota, Kia, Mazda hay Ford, chiếm khoảng 60% lượng xe tiêu thụ nhờ hệ thống sản xuất và đại lý rộng khắp. Tuy nhiên, lợi thế này đang thu hẹp nhanh khi thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc theo các FTA dự kiến giảm về 0% từ sau 2026, giúp xe nhập khẩu ngày càng rẻ hơn. Trong khi đó, chi phí logistics và tỷ giá lại bào mòn biên lợi nhuận của xe lắp ráp nội địa.
Cùng lúc, hàng loạt thương hiệu mới - đặc biệt từ Trung Quốc - ồ ạt gia nhập thị trường với chiến lược giá mềm và tập trung mạnh vào xe điện. BYD vào Việt Nam từ cuối 2024 với các mẫu Seal, Dolphin và Atto 3, đặt mục tiêu mở rộng khoảng 100 đại lý trong vài năm tới. Omoda & Jaecoo - liên doanh giữa Chery và Geleximco - cũng ra mắt từ 2024 và tham vọng chiếm tới 10% thị phần xe điện vào 2026. Bên cạnh đó là GAC Aion và nhiều hãng Trung Quốc khác tiếp tục nối dài làn sóng gia nhập.
Không chỉ xe giá rẻ, các thương hiệu châu Âu như BMW, Audi hay Mercedes-Benz cũng đưa xe điện vào Việt Nam. Điều này khiến cuộc cạnh tranh lan rộng từ phân khúc phổ thông sang cả cao cấp.
Tâm điểm hiện nay là xe điện - phân khúc đang làm thay đổi toàn bộ cục diện ngành. Năm 2024, xe điện và hybrid đã chiếm hơn 22% lượng xe du lịch bán ra và có thể vươn lên 25-30% trong năm 2025 theo ước tính của Guotai Junan Việt Nam. Lợi thế đang nghiêng về VinFast nhờ mạng lưới hơn 150,000 cổng sạc phủ khắp cả nước.
Về dài hạn, nền tảng tăng trưởng của ngành vẫn được đánh giá tích cực nhờ thu nhập tăng và tỷ lệ sở hữu ô tô còn thấp so với khu vực. Tuy nhiên trong ngắn hạn, thị trường tiếp tục phân hóa mạnh: xe xanh và phân khúc tầm trung được kỳ vọng dẫn dắt, còn xe xăng truyền thống và xe sang vẫn chịu sức ép lớn.
Tử Kính
