Ai đang thao túng thị trường phân bón?
Các công ty sản xuất phân đạm lớn như Công ty phân đạm và hoá chất Phú Mỹ, Hà Bắc hiện vẫn xuất kho đều đặn, lượng phân nhập khẩu cũng ổn định. Song giá phân bón lại đang lên bất thường, khiến nhiều người phải đặt ra câu hỏi vể chuyện “làm giá” với mặt hàng này.
Một nguồn tin cho hay, hiện tượng “làm giá” phân bón là hoàn toàn có thật, tại một số địa phương thuộc miền Trung, Tây Nguyên và TP. Hồ Chí Minh.
Trước đây, trong trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hạc Thuý, Phó Chủ tịch Hiệp hội phân bón Việt Nam từng thừa nhận có hiện tượng làm giá phân bón. Điều đáng nói là không chỉ tư thương mới đầu cơ làm giá, ngay cả những công ty đầu mối cũng tham gia vào việc làm giá này. Cụ thể, Công ty phân đạm và hoá chất Phú Mỹ có chín đầu mối phân phối, nhưng từ năm ngoái ba đầu mối là Công ty Lương thực và Dược phẩm miền Trung, Công ty vật tư Nông nghiệp nông sản (Tây Nguyên) và Công ty cổ phần quốc tế Năm sao (TP. Hồ Chí Minh) đột nhiên không được phân phối trực tiếp. Ba đầu mối quen này đã được thay thế bằng Công ty Dịch vụ du lịch dầu khí - vốn chưa bao giờ kinh doanh mặt hàng phân bón. Vô hình chung chính các công ty phân phối lớn lại trở thành đại lý cấp hai và chịu cảnh mua qua tay với một giá cao hơn giá gốc.
Ai kinh doanh cũng muốn có lãi, đương nhiên khi bán tới tay đại lý cấp 2, cấp 3 và tới tay người nông dân, giá đã bị chồng lên giá rất nhiều lần.
Thực tế, giá phân bón đang tăng đến chóng mặt, từ 370 USD lên tới 400 USD/tấn. Một phần sự biến động này được đổ cho nguyên nhân giá nguyên liệu đầu vào và giá phân bón tăng cao. Hồi đầu năm, giá phân bón trong nước tăng tới mức 8.300 đồng/kg, rồi sụt xuống chỉ còn 5.900-6.200 đồng/kg, và hiện lại đang ở mức trên 8.000 đồng/kg. Sự trồi sụt bất thường của giá phân bón so với giá thế giới không thể có cách lý giải nào khác ngoài chuyện đầu cơ và làm giá.
Việc làm giá không chỉ do bán qua tay, hoặc ém hàng và nâng giá khi nhu cầu tăng cao. Trong hội thảo mới đây bàn về thị trường phân bón, các chuyên gia trong ngành cũng đã chỉ ra một cách làm giá khác đang thao túng thị trường trong nước: các tiểu thương nhập khẩu phân bón bằng con đường tiểu ngạch qua Trung Quốc.
Hiện nhu cầu phân bón trong nước dao động khoảng 1,8 -2 triệu tấn/năm. Nhưng sản xuất trong nước mới chỉ đáp ứng được khoảng gần 900 nghìn tấn, 900 nghìn tấn khác qua con đường nhập khẩu, thực chất chủ yếu nằm trong bàn tay chi phối của tư thương.
Việt Nam hiện nhập khẩu phân bón chủ yếu từ Trung Quốc, song thuế xuất khẩu của nước này cũng biến động khá thất thường, có lúc lên tới 20-30%. Nếu đánh hàng được qua con đường tiểu ngạch, đương nhiên giới tư thương sẽ có lợi tới 20-30% so với con đường nhập khẩu chính ngạch. Các nhà nhập khẩu đang kêu giời vì bị thua lỗ do giá phân bán ra trên thị trường của tư thương luôn thấp hơn so với giá nhập chính ngạch. Thậm chí, do lo ngại nhiều doanh nghiệp đã phải dừng hẳn việc nhập khẩu mặt hàng này.
Riêng thời điểm này, giá phân đột nhiên tăng cao không chỉ do hiện tượng đầu cơ tăng giá, mà còn do lượng sản xuất và nhập khẩu không đủ cung ứng cho thị trường. Đặc biệt, đây lại là thời điểm mùa vụ, nhu cầu sử dụng phân đạm của nông dân tăng mạnh. Trong khi lượng sản xuất của các công ty nhà nước không tăng lên là bao nhiêu do giá nguyên liệu đầu vào khá cao. Ngay cả lượng phân đạm nhập khẩu qua con đường tiểu ngạch cũng đang bị hạn chế phần nào bởi nhiều nguyên nhân khách quan khác.
Nhưng theo tiết lộ của một chuyên gia, không thể loại trừ nguyên nhân một số tiểu thương lợi dụng thời điểm “cầu quá cung” này để tích hàng, đầu cơ làm giá.
Để tránh cho thị trường không bị thao túng, theo kiến nghị của ông Thuý, cần tổ chức hợp lý lại hệ thống phân phối của các công ty sản xuất phân đạm lớn trong nước. Song nếu không giải quyết được triệt để nạn nhập lậu phân bón qua con đường tiểu ngạch Trung Quốc, thị trường khó có thể tránh được tình trạng nhiễu nhương “tự trôi tự nổi” như hiện nay.
Tổ quốc
